Mộ được xây vào khoảng thế kỷ 18

Tiến sĩ khảo cổ Phạm Đức Mạnh đã nhận định như trên. Cũng theo ông, người nằm dưới mộ là người có quyền cao, chức trọng l Đã tìm thấy cửa vào của ngôi mộ

Đến hết ngày 18-11, ngày thứ 3 khai quật, tổ khai quật bất ngờ phát hiện dấu tích một trụ cổng của ngôi mộ cổ. Phát hiện này đã thu hút sự tò mò của nhiều người dân hiếu kỳ, bởi phần trụ này nằm vượt ra ngoài khu vực đang được bảo vệ. Trụ có hình vuông, kích thước khoảng 50 cm, kết cấu bằng hợp chất rắn chắc y hệt hợp chất ở khu trung tâm mộ. Sau khi khoan đục, đào bới, dần dần một phần của cổng vào ngôi mộ đã lộ ra, phần nào hé lộ khuôn viên, hình dáng ban đầu của ngôi mộ cổ. Theo đó, mộ được xây xéo, chếch theo hướng Tây Bắc-Đông Nam, chứ không thẳng hàng với mặt đường Nguyễn Tri Phương hiện tại. Toàn bộ chiều ngang khuôn viên ngôi mộ nằm gọn trong khu vực đang được bảo vệ, không lấn thêm ra giữa lòng đường Nguyễn Tri Phương như dự đoán ban đầu. Mộ có 3 lớp nền sân (không phải 3 lớp cửa như một tờ báo đã đưa tin), xây kiểu giật cấp: Thấp ở phần cửa mộ và dần lên cao ở phần trung tâm mộ, trong đó độ sâu từ đáy móng lên đến mặt sân chính giữa là 1,15 m. Lưng tấm bình phong quay về hướng đường 3 Tháng 2. Mộ được bao bọc bởi lớp vách tường dày, làm bằng hợp chất kiên cố. Phần hợp chất ở mặt tiền mộ mềm hơn và có màu vàng, riêng phần hợp chất nằm ở thân mộ, khi vừa đục ra, có màu trắng ánh hồng rất lạ nhưng một lúc sau, khi tiếp xúc với không khí, chúng lại chuyển sang màu trắng như cũ. Tổ khai quật đã gửi 3 mẫu hợp chất sang Sở Khoa học Công nghệ để xác định và thử độ bền vật liệu nhưng chưa có kết quả.

Những mảnh vỡ được tìm thấy sau 3 ngày khai quật

Trong quá trình dọn dẹp mặt bằng và đào 2 hố sâu thăm dò đáy tường bao của ngôi mộ, tổ khai quật tìm thấy những mảnh vỡ còn sót (có khả năng là tô, chén) ghi các chữ: Ngoạn, Hòa Thực, Xương. Có chén men in hình đầu cá màu xanh dương, màu sắc còn tươi nguyên, nét vẽ rất sắc sảo cho thấy trình độ thủ công mỹ nghệ thời đó đã đạt đến mức cao. Một vị cao niên sống gần đấy cho biết dựa vào các chữ Ngoạn, Hòa Thực, Xương có thể đoán những mảnh vỡ này xuất xứ từ bên Trung Quốc, nên người nằm dưới mộ là người Hoa. Tuy nhiên tiến sĩ khảo cổ Phạm Đức Mạnh (Khoa Khảo cổ học ĐH Khoa học Xã hội & Nhân văn TPHCM) đã bác bỏ lập luận này. Ông khẳng định: “Đây là ngôi mộ hoàn toàn thuần Việt, dạng mộ này phổ biến khắp 15 tỉnh, thành nước ta mà xưa nhất là có từ thế kỷ thứ 15. Ngôi mộ này có bề mặt lớn nhất so với các ngôi mộ mà tôi từng thấy, lớn hơn cả ngôi mộ ở Xóm Cải (Q.5 - TPHCM) và mộ song táng ở Phú Thọ Hòa (TPHCM) trước đây. Mộ xây bằng hợp chất ô dước cực kỳ rắn chắc, quy mô, nên ắt hẳn thời gian xây rất lâu, nhiều khả năng ngôi mộ đã được xây trước khi người trong mộ qua đời. Từ đó, có thể suy ra người nằm dưới ngôi mộ chắc chắn phải là người quyền cao chức trọng, nếu không thì cũng là thủ lĩnh, người có công của một vùng miền nào đó. Niên đại ngôi mộ vào khoảng thế kỷ thứ 18”.

Hôm nay, 19-11, tổ khai quật tiếp tục khoan xác định chiều dài tường mộ, đồng thời cho san bằng, làm sạch phần nền mộ để tiến hành kiểm tra độ dày từng nền sân mộ. Sau đó sẽ bắt đầu đào biên dọc và biên ngang thân mộ để xác định độ sâu bên ngoài của đáy huyệt mộ.