Nên xác định đúng tên gọi công trình

Đó là ý kiến chung của nhiều người đã nêu ra tại cuộc họp xem xét lại công trình cải tiến đàn tam thập lục của Hồ Nga ( Báo Người Lao Động đã có các bài viết phản ánh trong những số báo ra các ngày 4 và 5-8- 2008) vào sáng qua, 22-10, tại Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch TPHCM, do sở này tổ chức.

Bởi, việc cải tiến cây đàn tam thập lục thực chất đã diễn ra cách đây 297 năm ở nước ngoài. Sau đó, khi cây đàn này du nhập vào Trung Quốc, tiếp tục được cải biến (thực chất là sửa chữa lại) một số chi tiết cho phù hợp với người chơi đàn Trung Quốc. Và công việc này được gọi là ứng dụng khoa học kỹ thuật đã có từ trước đó chứ không phải cải tiến. Từ đó, giáo sư - nhạc sĩ Quang Hải đề nghị: “Phần cống hiến của nghệ sĩ Hồ Nga cho đàn tam thập lục, mà cụ thể là phục hồi lại 2 pedal cho đàn, nên được gọi là ứng dụng khoa học kỹ thuật cũ chứ không phải là công trình nghiên cứu cải tiến”.

Bảo vệ quan điểm của mình, nghệ sĩ Hồ Nga khẳng định: “Là một nghệ sĩ biểu diễn nên đề tài nghiên cứu này của tôi chỉ xuất phát từ nhu cầu làm sao để cây đàn tam thập lục mà tôi thường xuyên biểu diễn thuận lợi nhất cho tôi mà thôi. Thế nhưng, khi nói ý tưởng này ra, tôi nhận được sự đồng thuận và ủng hộ của nhiều người trong giới. Vì thế, tôi mạnh dạn đề xuất thành công trình nghiên cứu. Sau một thời gian dài tìm hiểu, tôi tự tin khẳng định, công trình của tôi là cải tiến. Kết quả nghiệm thu công trình cải tiến đàn tam thập lục của tôi đã được công nhận bởi một hội đồng thẩm định, được bảo hộ bởi một cơ quan Nhà nước có chức năng, cụ thể là Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM thì việc tôi là người VN đầu tiên cải tiến thành công đàn tam thập lục đâu có gì quá đáng”. Đồng thuận với quan điểm này, bà Nguyễn Thanh Bình (Phó trưởng Phòng Quản lý khoa học Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM) khẳng định: "Căn cứ vào kết luận nghiệm thu của hội đồng thẩm định rằng cải tiến của Hồ Nga xuất sắc, chúng tôi cấp bằng cải tiến cho Hồ Nga là chuyện đương nhiên. Nếu bảo rằng phải rút lại kết quả nghiệm thu vì những ý kiến dư luận không đồng thuận, chúng tôi không làm chuyện ấy". Ngay cả khi thông tin cho rằng trước Hồ Nga đã có nhiều người tiến hành cải tiến đàn tam thập lục, bà Thanh Bình khẳng định: “Pháp luật VN đã có Luật Sở hữu trí tuệ, chỉ bảo vệ cho những ai đã đăng ký bản quyền”.

Sau hơn 3 giờ tranh luận, chủ trì cuộc họp, bà Nguyễn Thế Thanh, nguyên phó giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch TPHCM (bà vừa nhận quyết định nghỉ hưu) kết luận: "Sở Khoa học và công nghệ đã thụ lý hồ sơ theo đúng quy trình về mặt hình thức nhưng về chất lượng nội dung chưa ổn, bởi hội đồng thẩm định của đề tài cải tiến đàn tam thập lục do nghệ sĩ Hồ Nga tiến hành còn thiếu sự hiện diện của những người nắm rõ về quá trình phát triển của đàn tam thập lục. Về ý kiến cho rằng chỉ khi nào công trình cải tiến được đăng ký bản quyền mới được thừa nhận là hoàn toàn sai lầm. Bởi, có những công trình cải tiến không công bố nhưng những đóng góp của họ được nhiều người trong giới thừa nhận thì vẫn được pháp luật công nhận. Và hơn hết, nếu một công trình đã được công nhận cải tiến nhưng sau đó bằng lý luận, căn cứ khoa học xác thực trái với kết quả nghiệm thu thì công trình ấy vẫn phải xem xét lại. Đặt đúng tên gọi cho công trình của một nghệ sĩ là trách nhiệm của chúng ta. Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch sẽ tiếp tục tiến hành một vài cuộc họp nữa để thu thập thêm thông tin từ phía những nghệ sĩ, các sở, ban ngành có liên quan mới có kết luận chính thức”.