Nhạc ngoại “chuyển ngữ” ngày càng cẩu thả trên thị trường nhạc trẻ
Đầy rẫy những ca khúc nhạc ngoại lời Việt ngây ngô, tẻ nhạt . Ca sĩ Việt Nam hát nhạc nước ngoài bắt chước như một bản sao...
Chọn hát những ca khúc nhạc ngoại lời Việt hoặc hát lại một bài hát nhạc ngoại “kinh điển” là cách khôn ngoan nhất để ca sĩ giải quyết tình trạng khan hiếm ca khúc (dĩ nhiên là những ca khúc hay) hiện nay. Nhưng chính điều này đã dẫn đến tình trạng lạm dụng.
Nhạc ngoại lời Việt chiếm 30% đến 50%
Theo thống kê của Phòng Ca múa nhạc Sở VHTT TPHCM, ca khúc nhạc ngoại lời Việt chiếm khoảng 30% số ca khúc được phổ biến trong băng đĩa nhạc. Tuy nhiên, trên sân khấu biểu diễn, số ca khúc nhạc ngoại lời Việt có khi được sử dụng chiếm gần 50% số ca khúc được phổ biến hiện nay.
Sự gia tăng lượng ca sĩ trẻ càng làm cho ca khúc mới (dĩ nhiên là ca khúc hay) rơi vào tình trạng khan hiếm do nhạc sĩ không đáp ứng được hết nhu cầu của ca sĩ. Vì vậy đã nảy sinh ra trào lưu hát và viết các ca khúc nhạc ngoại lời Việt.
Việc chuyển ngữ cho ca khúc ngoại không phải là vấn đề mới. Trước đây, khán giả từng được nghe những ca khúc nhạc ngoại lời Việt rất hay, rất đẹp cả về ca từ lẫn làn điệu như Đồng xanh (từ Green field), Cha yêu (từ Papa), Triệu đóa hoa hồng (nhạc Nga)… Những ca khúc này được khán giả đón nhận và yêu thích bởi ngoài cái “thần”, cái đặc sắc của bài hát gốc thì phần lời Việt còn chứa đựng một cảm xúc thật của người chuyển ngữ, tạo được sự đồng cảm giữa người sáng tác, người biểu diễn và người nghe. Chính vì vậy, những ca khúc mới ra đời này có một đời sống bền vững.
Lạm phát “chuyển ngữ”, ca khúc trở nên nửa mùa
Tuy nhiên, hiện nay ca khúc ngoại chuyển ngữ ra đời chủ yếu đáp ứng nhu cầu kinh doanh của thị trường nhạc trẻ. Người chuyển ngữ không còn nhắm vào tính cảm xúc, nghệ thuật mà chỉ coi trọng yếu tố thương mại. Từ những ca khúc chỉ có một giai điệu ngộ nghĩnh, dễ nghe đến một ca khúc thời trang (có tuổi thọ yêu thích ngắn ngủi) đều được chuyển ngữ. Vì vậy, nhiều bản nhạc ra đời trở nên ngây ngô, tẻ nhạt và không còn ý nghĩa nguyên bản như bài hát gốc. Ca khúc Yêu nhau đi (từ Tragedy), Người ra đi (từ Soledad), Ôi tình yêu, Mắt bồ
| Không sử dụng các tác phẩm âm nhạc không rõ nguồn gốc
Cục Bản quyền tác giả, Bộ VHTT vừa ban hành văn bản số 132. Theo đó để xác lập trật tự quyền tác giả và tạo môi trường thuận lợi cho hội nhập, Cục Bản quyền tác giả đề nghị Cục Nghệ thuật và Biểu diễn, Sở VHTT cần xem xét kỹ trước khi cấp giấy phép sản xuất, biểu diễn, phát sóng các chương trình ca múa nhạc có sử dụng bài hát, bản nhạc không ghi rõ nguồn gốc xuất xứ và tác giả, hoặc chỉ ghi chung chung là nhạc nước ngoài, nhạc Hoa, nhạc Thái, dùng nhạc nước ngoài đặt lời Việt rồi tự đứng tên tác giả... Các đài phát thanh, truyền hình không nên phát sóng ca khúc dạng này. |
Hát lại (cover) các ca khúc nhạc ngoại
Hát lại các ca khúc nhạc ngoại không còn là chuyện mới mẻ, thậm chí rất phổ biến tại các phòng trà ca nhạc tại TPHCM. Những bài hát gắn liền với các diva lừng danh thế giới thường được ca sĩ VN chọn và hát lại như Whitney Houston, Celine Dion, Mariah Carey, Toni Braxton...
Những ca khúc quen thuộc, nhẹ nhàng, dễ nghe mang phong cách country pop, ballad rock hay sang trọng hơn là jazz luôn sẵn có để đáp ứng nhu cầu bạn trẻ và khách thập phương. Khán giả từng chứng kiến thành công của nhiều ca sĩ khi cover lại các ca khúc ngoại. Đơn cử là ca sĩ Hồng Nhung. Everything I do, Beauty and Beast được Hồng Nhung làm mới dù trước đó khán giả đã rất quen thuộc với giọng hát của Brandy. Thanh Lam cũng là một trong những ca sĩ rất thành công khi hát lại các ca khúc nhạc ngoại. Unbreak my heart hay I will always love you đã được Thanh Lam biến thành những ca khúc mang đậm màu sắc... Thanh Lam, dù trước đây Toni Braxton nổi tiếng nhờ vào ca khúc này. Và có cả một Hồng Hạnh nổi tiếng với I wanna dance with somebody nhưng không bị ảnh hưởng bởi hình ảnh của danh ca Whitney Houston.
Thế nhưng khi nhạc ngoại trở thành “trào lưu” và trở thành phương tiện “khoe tài” ngoại ngữ của một vài ca sĩ thì việc cover ca khúc ngoại trở nên kệch cỡm. Ngoài lỗi sơ đẳng nhất và cũng khó chữa nhất là phát âm không chuẩn thì cản trở lớn nhất của ca sĩ hát nhạc ngoại là không tạo nên một phong cách riêng cho mình khi hát lại bài hát cũ. Khi ca sĩ thể hiện chưa đủ lực tạo nên cái hay cho ca khúc như những diva đã làm trong khi cứ chăm chăm tập luyện sao cho thật giống thần tượng của mình từ cách ăn mặc, biểu diễn đến cách nhả chữ... là những yếu tố tạo cảm giác nhàm chán cho khán giả.
Trong điều kiện văn hóa giao lưu, hội nhập, việc tiếp thu tinh hoa của nền âm nhạc thế giới để làm phong phú đời sống âm nhạc Việt Nam là hết sức cần thiết. Nhưng việc ca sĩ ồ ạt chạy theo ca khúc nước ngoài, hoặc lạm dụng những ca khúc nước ngoài đặt lời Việt mà không biết chọn lọc, sáng tạo dễ dẫn đến ngõ cụt, cùn mòn.