Những bước chân thời gian

Việt Nam 80.00 là cuộc triển lãm ảnh của nhà xã hội học người Thụy Điển Eva Lindskog và họa sĩ Lê Thiết Cương đang diễn ra tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (Hà Nội) từ ngày 4 đến 31-1. Tên gọi có phần “thách đố” của triển lãm sẽ được lý giải khi người ta đứng trước những bức ảnh ghi lại dấu ấn của một Việt Nam thời bao cấp hơn 20 năm và một Việt Nam đương đại...

Việt Nam 80

Những năm 1980, Việt Nam gần như đang khép kín với thế giới bên ngoài thì Eva Lindskog đã đến và làm việc tại Việt Nam. Đang sống ở một đất nước phát triển, có mức sống cao hàng đầu thế giới, đến Việt Nam vào những năm tháng bao cấp, người phụ nữ này đã không tránh khỏi lạ lẫm, tò mò. Với chiếc máy ảnh du lịch bình thường trên tay, bà đã chụp tất cả những gì bà gặp trên đường. Đó là hình ảnh của những người đứng xếp hàng dài chờ mua hàng ở cửa hàng bách hóa, là những hành khách ngồi trên nóc toa tàu bất chấp nguy hiểm, là một đám cưới rước dâu bằng xe đạp, một cụ già với bộ quần áo “trấn thủ” bán tranh bên hè phố... Những hình ảnh đó, giờ đây, khi được phủ lớp bụi thời gian, lại mang đến cho người xem thật nhiều xúc cảm. Chính Eva Lindskog cũng không thể ngờ rằng sau hơn hai chục năm, những khoảnh khắc mà bà lưu giữ lại có tác động mạnh đến thế. “Ngẫu nhiên, những bức ảnh của Eva Lindskog bỗng trở thành những nhân chứng nghệ thuật hiếm hoi cho giai đoạn cuối cùng thời bao cấp ở Việt Nam. Khi bấm máy, có lẽ Eva Lindskog đã không hề có ý định ấy. Bà và các nhân vật của bà sẽ chẳng biết rằng những khoảnh khắc ấy trong cái thời điểm lịch sử ấy mãi mãi vĩnh viễn chẳng bao giờ lặp lại ở đâu khác nữa – nhà văn Nguyễn Huy Thiệp đã nhận xét như vậy về những bức ảnh của Eva Lindskog.

Việt Nam 00

Lê Thiết Cương lại chụp ảnh về cuộc sống quanh mình một cách có chủ đích. Những bức ảnh của anh được chụp rải rác từ năm 2000 đến nay và mỗi bức ảnh đều là câu chuyện về một cuộc đời và hầu như đều có lời giải thích cặn kẽ phía sau. Đó là một người phụ nữ đi mua lại công trái, là những nhà sư ngồi học vi tính, là những thiếu nữ vùng cao chọn loại dầu gội đầu bên cửa hàng tạp hóa... Những hình ảnh quá đỗi bình thường, nhưng phía sau nó là cả một cuộc đời, một sự biến chuyển của xã hội, nhất là khi nó đi kèm lời chú thích của Lê Thiết Cương.

“Việt Nam 00” trong những bức ảnh của Lê Thiết Cương là Việt Nam hiện đại đấy nhưng vẫn thấy len lỏi đâu đó là những gì của quá khứ đang muốn cố gắng “theo kịp” hiện tại. Nó như là một sự tiếp nối, liền mạch của thời bao cấp, thời “Việt Nam 80” mà Eva Lindskog đã phản ánh... Những bước chân thời gian giữa hai thời kỳ khác nhau, được ghi lại bằng cảm xúc, suy tư của hai nghệ sĩ đến từ hai đất nước khác nhau, chính vì thế, gợi lên cho người xem rất nhiều nghĩ suy về hiện tại và quá khứ, để người ta không thể dửng dưng với những gì đã và đang diễn ra xung quanh mình...