Sức hút của truyền hình thực tế
Nếu gọi những chương trình truyền hình thực tế là game show giải trí cũng được vì đều phải có “người chơi”, có “phần thưởng”. Có một điều rất khác, cuộc chơi chính là một phần đời sống thật của họ, là ước mơ khó có điều kiện thực hiện nếu không nhận được sự giúp đỡ từ cộng đồng
Màn ảnh truyền hình khắp cả nước vẫn tràn ngập các chương trình văn hóa, văn nghệ giải trí, các game show, đến mức nhiều chương trình đã trở nên quá quen thuộc.
Tuy nhiên, do sự trùng lặp nội dung, thiếu sáng tạo trong cách thể hiện nên dù có hàng chục kênh để khán giả tùy chọn – và giờ nào bật tivi lên cũng có thể gặp game show – nhưng hàm lượng nhàm chán dường như tỉ lệ thuận với số lượng chương trình xuất hiện. Trong “hoàn cảnh” đó, chương trình truyền hình thực tế (THTT) có điều kiện tiến dần đến người xem. Với những đại diện xứng đáng như Ngôi nhà mơ ước, Vượt lên chính mình (HTV), Khởi nghiệp, Phụ nữ thế kỷ 21 (VTV), hai năm qua có thêm một số “bạn đồng hành”, chương trình THTT đã dần dần quen thuộc với bạn xem đài cả nước. Chẳng hạn như: Câu chuyện ước mơ, Nụ cười tuổi thơ, Thắp sáng niềm tin (HTV), Một điều ước, Như chưa hề có cuộc chia ly, Khi người ta trẻ (VTV)... Bản danh sách này còn có thể kể thêm: Chinh phục đỉnh Everest, Kế hoạch gia đình hạnh phúc (HTV), Hãy mời tôi vào nhà, Hành trình 2.640 km (VTV). Điều đó chứng tỏ thời kỳ của THTT đang đến và đến một cách thuyết phục.
Nếu gọi những chương trình THTT là game show giải trí cũng được, vì đều phải có “người chơi”, có “phần thưởng”. Có một điều rất khác, cuộc chơi chính là một phần đời sống thật của họ, là ước mơ khó có điều kiện thực hiện - nếu không nhận được sự giúp đỡ từ cộng đồng. Trong chương trình Câu chuyện ước mơ với MC Quỳnh Giang, khán giả từng gặp nghệ sĩ Lê Vũ Cầu lúc sinh thời với quán cơm chay từ thiện, anh ước mơ quán cơm được giúp đỡ tồn tại để lo bữa ăn miễn phí cho những người nghèo, khi một ngày nào đó anh không còn đủ sức lo hoặc anh không còn nữa! Khán giả cũng gặp người đàn ông độc thân tên Bông sống trên núi, lại là cha của 12 đứa con, do anh lượm nhặt mang về, ước mơ của anh là còn nuôi nấng chúng được ngày nào còn ráng lo để sau này mỗi đứa lớn lên đều nên người. Hoặc, chương trình Nụ cười tuổi thơ, với MC Thanh Điền và Như Quỳnh, hướng đến trẻ em gia đình nghèo, có hoàn cảnh khó khăn, nhằm tìm cách hỗ trợ các em tiếp tục đến trường hoặc thực hiện được điều mình hằng ấp ủ.
Đôi khi, tham gia cuộc chơi, “người chơi” cá cược cả mạng sống của mình, nhưng vì thách thức của cuộc chơi “chạm” vào lòng tự hào dân tộc, nên những thí sinh đã quên mình vượt qua hiểm nguy tính mạng. Đó là tinh thần của show THTT Chinh phục đỉnh Everest, từng dẫn dắt người xem bám theo hành trình băng giá, hồi hộp chứng kiến những bước chân miệt mài leo lên vách núi tuyết sừng sững, bất chấp những vết nứt tử thần, rơi xuống chỉ có chết. Một người đến được Everest tốn khoảng 100.000 USD, riêng tiền đầu tư cho quần áo chuyên dụng trên dưới 200 USD/bộ. Đó là phần thưởng đầu tiên. Khi đã đặt chân lên “nóc nhà của thế giới”, ngoài phần thưởng vật chất, người chơi còn nhận được một phần thưởng tinh thần: chứng nhận lòng quả cảm, mà không phải ai cũng dễ dàng có được. Khán giả cũng được chia phần để hun đúc niềm tin: người Việt Nam còn có thể làm được nhiều hơn thế.
Một số chương trình THTT (theo dạng “thi thố” – Elimination) cũng đem lại nụ cười và “tài lộc” khá lớn. Kế hoạch gia đình hạnh phúc là một thí dụ. Ông bố là nhân vật chính, với sự cổ vũ, giúp đỡ của các thành viên trong gia đình. Ông bố phải luyện tập để giải quyết một thử thách, sau đó thực hiện tại trường quay, nếu thắng cuộc sẽ nhận phần thưởng trị giá cả trăm triệu đồng. Hoặc chương trình THTT Người xây tổ ấm (theo dạng “trò chuyện” – Talk show) với MC Kim Ngân, từng lấy nước mắt của không ít khán giả vì chuyện người thật việc thật liên quan đến hạnh phúc, bà mẹ và trẻ em. Một trong số chương trình THTT có sức thu hút mạnh mẽ, lay động sâu sắc trái tim người xem, với cách thể hiện mang tính xã hội rất cao, là Như chưa hề có cuộc chia ly. Số đầu tiên phát sóng vào đầu tháng 12-2007, đến nay thực hiện được 11 số. Từ chương trình này có những cuộc đoàn tụ hết sức hy hữu, tưởng rằng khó trở thành sự thật. Như trường hợp hai mẹ con bà Hạnh. Họ lạc mất nhau 36 năm, giờ gặp lại người mẹ đã ở tuổi 80, đứa bé gái 11 tuổi ngày nào đã thành một phụ nữ trung niên luôn nung nấu giấc mơ tìm mẹ. Mỗi tháng một lần, không chỉ khán giả trong nước mà cả khán giả nước ngoài cũng đón xem Như chưa hề có cuộc chia ly, để gửi lời nhắn tìm kiếm người thân, để gửi thông tin mách bảo hoặc để chia sẻ nỗi mừng tủi trùng phùng.
Xem chương trình THTT như đã nói trên, khán giả không chỉ thấy vui mà còn cảm nhận được niềm tin vào sự nỗ lực của con người để thấy cảm động dâng trào đến mức nào khi một hạnh phúc tưởng chừng không thể lại trở thành có thể.