Tại sao Tết Âm lịch Việt Nam và Trung Quốc chênh nhau 1 ngày?

Trên thế giới có 3 loại lịch cơ bản: lịch Thuần Dương, lịch Thuần Âm và lịch Âm Dương (được các cư dân Nam Á tính toán, kết hợp được cả chu kỳ mặt trời lẫn mặt trăng). Dương lịch đã được người phương Tây chuẩn xác và ổn định từ năm 1583, Âm lịch Trung Quốc cũng đã ổn định từ hàng ngàn năm trước.

Và suốt một thời gian dài người Việt dùng chung Âm lịch của Trung Quốc. Đến năm 1544 người ta mới phát hiện một số năm có ngày, tháng, tháng nhuận và các tiết ở nước ta khác với Trung Quốc. Và lịch thời Lê Trung Hưng (Lê – Trịnh 1544 – 1788) soạn từ Khâm định vạn niên thư cũng dùng phép Đại Thống như lịch nhà Minh, và về sau lấy thêm Bách trúng kinh để soạn. Rồi lịch chúa Nguyễn – Đàng Trong (1631 – 1801), lịch Tây Sơn (1789 – 1801), lịch nhà Nguyễn (1802 – 1903) đều có những điểm khác với lịch Trung Quốc về ngày tháng nhuận, ngày Tết và các tiết... Đến năm 1967, nhà nước ta (Việt Nam dân chủ cộng hòa) mới chính thức lấy múi giờ 7 để soạn Âm lịch Việt Nam – khác với Trung Quốc lấy múi giờ 8, mặc dù hai nước dùng cùng một phép tính như nhau. Tuy vậy, hiện nay nhiều người Việt Nam cũng không hiểu và hoang mang về một số tháng đủ, thiếu khác nhau kể cả ngày Tết Nguyên đán giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Qua cuốn sách 556 năm đối chiếu Âm lịch – Dương lịch Việt Nam và Trung Quốc, tác giả Lê Quý Ngưu đã tỉ mỉ phân tích sự khác nhau giữa Âm lịch Việt Nam và Trung Quốc từ 1544 đến hết thế kỷ 21 (2100) đối chiếu với Dương lịch và lý giải khá rõ ràng tuy vẫn dựa theo cách sắp xếp truyền thống của Trung Quốc, nghĩa là lấy niên biểu Trung Quốc làm chính và một số sự kiện lịch sử liên quan đến Việt Nam để độc giả tham khảo. Lê Quý Ngưu là tác giả các bộ sách lịch đồ sộ đã in như: Lịch và lịch Vạn Niên, lịch Vạn Niên 0001 – 2060.

Sách dày 1.172 trang khổ 21 cm x 30 cm, bìa cứng chữ mạ vàng, do NXB Thuận Hóa liên kết với Công ty Văn hóa Hương Trang ấn hành. Bán tại nhà sách Quang Minh, 416 Nguyễn Thị Minh Khai, Q.3 – TPHCM, giá bìa 250.000 đồng.