Thừa tượng yếu, thiếu tượng đẹp
+ Chưa có sự đồng nhất trong quy hoạch tượng đài + Phần lớn tượng đài hiện có đều thiếu cái hồn cần thiết
Những bức tượng bỏ phế hàng chục năm không được tu sửa hoặc ẩm rêu đen kịt và sứt góc, loang lổ từng vệt... Dễ dàng nhận thấy số lượng tượng đài ở TPHCM một bộ phận đang cao hơn so với nhiều địa phương khác, nhưng xuống cấp trầm trọng. Trong khi đó, tượng trang trí công viên, tượng hình khối trang trí thì còn thiếu.
Phần lớn tượng đài ở TPHCM xây dựng trước năm 1975 bằng chất liệu bê tông như: tượng Trần Hưng Đạo, An Dương Vương, Trần Nguyên Hãn, Phù Đổng Thiên Vương... Do không được trùng tu nên nhiều tượng rêu mọc, bụi bám, thậm chí cả mảng tượng bong ra. Xét về mặt nội dung, nghệ thuật, tượng không lột tả được nét oai phong của từng vị tướng, thậm chí không nhận diện được vị nào nếu nhìn lướt qua. Tượng Phù Đổng Thiên Vương may còn có con ngựa và gậy sắt phụ họa, nhưng vẫn chỉ là ngựa thường, không có khí khái của ngựa thần. Có thể giải thích rằng sự yếu kém về nội dung, chất lượng này là do các binh chủng chế độ cũ xây dựng trước giải phóng, không một hội đồng nghệ thuật nào thẩm định.
|
Ông Tôn Thanh, Phó Giám đốc Sở VHTT: Vài năm tới TP sẽ có mạng lưới tượng đài hoàn chỉnh Sáng 21-7, Sở VHTT đã có họp bàn về vai trò của tượng đài và ý thức bảo quản tượng ở từng cơ sở. Những tượng đài xây dựng trước năm 1975 sẽ được tu sửa, gia cố. Ngoài ra, TP đang bắt tay vào việc tuyển chọn, xây dựng các biểu tượng, tượng đài mới phù hợp với yêu cầu hiện nay, đặt ở các giao lộ quan trọng. Những tượng này hứa hẹn có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao vì được sự phối hợp chặt chẽ của hội đồng thẩm định có trình độ về khoa học lẫn thẩm mỹ xem xét. Với sự đầu tư lên đến hàng tỉ đồng, trong vài ba năm nữa, TPHCM sẽ có mạng lưới tượng đài rộng rãi, hoàn chỉnh. |
Tuy nhiên, ngoài những yếu tố do lịch sử để lại, phải nhìn nhận rằng công việc trùng tu, bảo quản tượng đài tại TPHCM lâu lắm rồi hình như bị lãng quên. Ngoài sự quản lý của cơ quan chính quyền, ý thức trách nhiệm gìn giữ của người dân không kém phần quan trọng. Người ăn xin vẫn thoải mái ăn nhờ ở đậu dưới mái tượng đài, những đôi yêu nhau thoải mái tình tự và thậm chí có người phóng uế bừa bãi! Tượng vị danh y ở Bãi Sậy, do gần chợ, nên bị vây bủa bởi đủ thứ rác.
Sau 1975, các tượng đài thường làm bằng chất liệu đá, đồng... nên bảo đảm về độ bền. Các tượng đẹp hơn vì do các điêu khắc gia đảm nhận và được kiểm duyệt thông qua các hội đồng nghệ thuật.
Hầu hết những tượng đài này khắc họa được chân dung hào hùng của những con người kiên trung. Tuy nhiên, tượng chưa toát lên cái hồn của nó. Phần lớn tượng được khắc họa trong thế khua chân múa tay, nhào người về phía trước với tinh thần cổ động. Giảng viên Vũ Hiền, Đại học Bán công Tôn Đức Thắng, nhận xét: “Ngay như tượng ở nghĩa trang, nơi tôn nghiêm ấy có lẽ quá thừa những hình ảnh hô hào, nếu cách thể hiện nghiêng về tình cảm, nỗi đau thì chắc rung động lòng người hơn”.
Một trong những nguyên do khiến tượng đài gần đây chưa thể hiện được cái đẹp chung rung động lòng người là đề tài bị bó hẹp.
Tượng đài không chỉ được dựng lên để tưởng nhớ những gì đã qua với lòng biết ơn, ngưỡng mộ mà còn nhằm tôn thêm chiều sâu văn hóa của một địa phương, một xứ sở. Bởi thế, tượng phải có tầm vóc và nội dung. Hầu hết tượng đài ở TPHCM chưa có tầm vóc, hoặc đã bị hạ tầm vóc. Độ cao của nhà cao ốc mọc lên ngày càng nhiều, không gian hẹp lại mà cao hơn trong khi tượng đài lọt thỏm và không đồng điệu với không gian chung quanh. Quy hoạch tượng đài TP chưa có sự quyết đoán đồng nhất.
|
Ý KIẾN CHUYÊN GIA |
Ông Nguyễn Quốc Thắng (Phó Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật):
Tình trạng chung của tượng đài ở TPHCM là thừa tượng yếu, thiếu tượng đẹp, và không có tượng phục vụ nhu cầu thực tế làm đẹp không gian. TP hiện nay chưa đáp ứng được nhu cầu tượng công viên, có rất nhiều khoảng trống phù hợp để dựng tượng như bờ kênh Nhiêu Lộc, trục đường Nguyễn Huệ, bến Bạch Đằng... Tượng công viên không đòi hỏi đầu tư nhiều về kinh phí.
Ông Vũ Hiền (giảng viên ĐH bán công Tôn Đức Thắng):
Các nước châu Âu rất chú trọng sử dụng tượng hình khối. Giữa những tòa nhà cao vút, cần một khoảng trống vừa phải, dựng tượng hình xoắn ốc là thấy ngay vẻ đẹp mềm mại của không gian. Chúng ta chưa hề chú ý loại tượng này. Một TP phát triển như TPHCM mà chỉ chú trọng dựng những cái đồng hồ thường xuyên sai giờ, quả cầu rêu bám đầy... nơi giao lộ thì... thật khó hiểu!