Nhị Xuân vắng vẻ

Sau 6 năm hoạt động, số người sau cai nghiện làm việc tại cụm công nghiệp Nhị Xuân còn lại không nhiều

Năm 2003, Thủ tướng Chính phủ chấp thuận cho TPHCM thành lập một cụm công nghiệp (CCN) đặc biệt  để giải quyết việc làm cho người sau cai nghiện ma túy theo tinh thần đề án thí điểm  “Tổ chức quản lý, dạy nghề và giải quyết việc làm cho người sau cai nghiện” của Nghị quyết 16 QH/2003 của Quốc hội.

Đây là một chủ trương rất  có ý nghĩa bởi vấn đề giải quyết việc làm cho người sau cai nghiện ma túy, người tái hòa nhập cộng đồng (THNCĐ) vẫn đang là một thách thức lớn với TPHCM.

Người sau cai làm việc tại cụm công nghiệp Nhị Xuân thời kỳ “hoàng kim”

Tất cả vì người sau cai

Trên tinh thần đó, năm 2004, dự án CCN - khu dân cư đô thị mới Nhị Xuân chính thức đưa vào hoạt động tại xã Xuân Thới Sơn, huyện Hóc Môn. Đây là mô hình giải quyết việc làm cho người sau cai nghiện ma túy duy nhất trong cả nước.

CCN có quy mô 54,1 ha, được xây dựng đầy đủ hạ tầng kỹ thuật để thu hút các doanh nghiệp (DN) đến thuê đất đầu tư vào những ngành sản xuất sạch, không gây ô nhiễm nhằm giải quyết việc làm cho khoảng 10.000 lao động, trong đó có 5.000 công nhân là người sau cai, THNCĐ.

Bên cạnh còn có khu dân cư Nhị Xuân quy mô 23,7 ha, gồm khu nhà ở của người sau cai, khu nhà ở công nhân với đầy đủ hạ tầng văn hóa - xã hội - y tế nhằm giải quyết nơi cư trú cho công nhân và người sau cai. Tổng mức đầu tư cho cả  dự án là 193 tỉ đồng.

Nhiều chính sách ưu đãi cũng được TP ban hành để thu hút nhà đầu tư. Cụ thể, DN đầu tư tại CCN Nhị Xuân tuyển dụng lao động sau cai nghiện sẽ được miễn thuế đất 3 năm đầu, được hưởng ưu đãi thanh toán 30% trong năm đầu tiên, 70% trong 9 năm tiếp theo; nếu thanh toán 100% trong năm đầu được giảm 10%.

Đơn giá bình quân cho thuê đất tại CCN này là 13.000 đồng/m2/năm, nếu tuyển dụng từ 500 người sau cai nghiện trở lên thì giá thuê đất chỉ còn 10.000 đồng/m2/năm...

Bản thân lao động là người sau cai, người THNCĐ làm việc trong CCN cũng được hưởng rất nhiều ưu ái: nhà ở không mất tiền (CCN có 6 lô chung cư giải quyết chỗ ở cho khoảng 2.500 – 3.000 công nhân), mức lương luôn được bảo đảm cao hơn mức lương tối thiểu...
 
Bên cạnh đó, hạ tầng bên ngoài CCN cũng được đầu tư nhằm tạo điều kiện thu hút DN cũng như lao động: nâng cấp mở rộng tuyến đường trong khu vực Nguyễn Văn Bứa, Phan Văn Hớn... đồng thời một bến xe buýt được mở cạnh CCN để thuận tiện việc đi lại cho công nhân.

Có thể nói, mọi sự ưu ái của TP đều dành cho CCN Nhị Xuân vì tính chất nhân đạo của dự án này.

Còn nhiều rào cản

Trong giai đoạn cao trào, CCN Nhị Xuân đã tiếp nhận và giải quyết việc làm cho hơn 1.500 lao động là người sau cai, người THNCĐ. Thế nhưng con số này không duy trì được lâu, đến cuối năm 2008 - đầu 2009, chỉ còn 250 - 300 lao động và đến nay, sau 6 năm hoạt động, số lao động là người sau cai chỉ còn hơn 80.

Mặt khác, các dự án đầu tư vào CCN vẫn còn èo uột, diện tích đất dành cho nhà xưởng trống quá nhiều. Đại diện Ban Quản lý (BQL) CCN Nhị Xuân trần tình: Trong giai đoạn 1 đã có 20 DN đăng ký đầu tư, hợp đồng thuê đất chiếm 85% quỹ đất dành cho nhà xưởng, tuy nhiên, mới chỉ có 14 DN đầu tư nhà xưởng đi vào hoạt động.

“Cuộc khủng hoảng kinh tế tài chính vừa qua khiến các DN gặp nhiều khó khăn nên chậm đầu tư xây dựng, tuy nhiên vẫn đóng tiền thuê đất đủ và đúng thời hạn nên chúng tôi cũng hết sức thông cảm với họ chứ không hề có chuyện đầu cơ đất tại CCN”- đại diện BQL khẳng định.

Cũng theo BQL, bình quân thu nhập của lao động tại CCN hiện nay là 45.000-50.000 đồng/ngày/người. Hằng tuần, BQL CCN tổ chức các buổi sinh hoạt, giao lưu với công nhân để nghe tâm tư, nguyện vọng của họ cũng như hướng dẫn những kỹ năng phản ứng trước những tệ nạn, cám dỗ.

Tuy nhiên, BQL CCN thừa nhận người sau cai, người THNCĐ không gắn bó lâu dài với CCN và ra đi sau một thời gian ngắn làm việc, dù BQL nghĩ ra nhiều cách động viên khuyến khích vẫn không thể “níu chân” họ.

Theo ông Huỳnh An Trung, phó chỉ huy trưởng lực lượng TNXP (đơn vị chủ quản CCN), CCN Nhị Xuân ra đời để giải quyết việc làm cho người sau cai theo Nghị quyết 16, sau khi nghị quyết này kết thúc và TP thực hiện Luật Phòng chống ma túy mới có hiệu lực từ 1-1-2009 thì tất cả các học viên sau khi cai nghiện 24 tháng được giải quyết THNCĐ về địa phương, số học viên tại các trường, trung tâm không còn nhiều nên số lao động giảm theo.

Thứ hai, do CCN nằm khá xa trung tâm TP, tâm lý người sau cai sau một thời gian cách ly khỏi gia đình, địa phương thì không muốn đi xa nữa. Thứ ba, đa số những người này quen với nếp sống tự do, thoải mái, không thích gò bó theo nội quy, giờ giấc của DN, CCN.

Lý giải này cũng chính là rào cản chung của vấn đề giải quyết việc làm cho người sau cai, THNCĐ. Tuy nhiên, phải thấy rằng CCN Nhị Xuân là CCN đặc biệt được lập ra với mục đích, tôn chỉ riêng, vì vậy nếu không giải quyết được những rào cản ấy mà chỉ tuyển dụng lao động bình thường thì chẳng khác gì các CCN bên ngoài!

Ông Trung cho rằng hoạt động của CCN Nhị Xuân không thể nhìn từ góc độ kinh tế để đánh giá hiệu quả của nó, mà phải nhìn từ góc độ xã hội, tính nhân đạo của TP dành cho những người lầm lỡ.

Tuy nhiên, để phát huy rõ ràng hơn nữa hiệu quả và thu hút được nhiều người THNCĐ đến đây làm việc cần có những hướng dẫn, kế hoạch cách tân từ TP cũng như sự góp sức vận động, hỗ trợ từ chính các địa phương và ban ngành, một mình BQL và lực lượng TNXP là chưa đủ.