Nhiều chuyện khó hiểu

Nhà máy Nước Hàm Rồng lấy nước mặt sông Chu xử lý rồi cung cấp nước sạch cho hàng vạn hộ dân TP Thanh Hóa. Năm 2006, nhà máy đã phải ngừng hoạt động một tuần vì nguồn nước đầu vào ô nhiễm.

Giám đốc Sở NN-PTNT Thanh Hóa Nguyễn Đình Sứng khẳng định: Ô nhiễm sông Chu là do các nhà máy đường, giấy và cồn gây nên. Sự hủy hoại này đã làm chết cá nuôi lồng bè trên sông từ nhiều năm qua và sản lượng sụt giảm liên tục. Bản thân các nhà máy cũng khẳng định sông Chu đang bị ô nhiễm bởi nguồn nước xả thải công nghiệp từ nhiều năm qua. Nhưng theo báo cáo của Sở TN-MT Thanh Hóa năm 2007, các chỉ số đo được ở nước sông Chu trên vị trí khác nhau kết quả cho thấy hàng loạt chỉ số quan trọng như BOD5, COD, SS, NH4+, NO3-, NO2-... đều không quá cao so với tiêu chuẩn cho phép và không có chỉ số nào đến mức báo động. Kể cả ở khu vực cầu Mục Sơn, đoạn chảy qua thị trấn Lam Sơn - nơi có Công ty Cổ phần Giấy Mục Sơn, Công ty Cổ phần Mía đường Lam Sơn, nhà máy sản xuất cồn (thuộc Công ty Cổ phần Mía đường Lam Sơn).

Giải thích sự mâu thuẫn này, Chi cục phó Chi cục Bảo vệ môi trường Nguyễn Quang Thái nói: Việc lấy mẫu và phân tích sẽ có khác nhau ở từng thời điểm. Lúc sông kiệt và đầy nước sẽ có kết quả lệch nhau (?!). Việc kết quả phân tích mẫu nước sông Chu cho chỉ số khác nhau là đúng. Nhưng dòng sông ô nhiễm trầm trọng đã nhiều năm và bằng cảm quan cũng dễ dàng nhận biết thì việc cho kết quả phân tích “nhẹ nhàng” như vậy phải chăng có ẩn khuất?

Dù chưa thể vạch rõ tội từng nhà máy nhưng tỉnh Thanh Hóa cũng đã từng ra quyết định đình chỉ sản xuất vào ngày 3-3-2008 đối với Công ty Cổ phần Giấy Mục Sơn, yêu cầu xây dựng đầy đủ công trình xử lý đạt chuẩn mới được tái sản xuất. Đến đầu tháng 9, công ty này đã tiếp tục hoạt động trở lại.

Việc chỉ có Công ty Cổ phần Giấy Mục Sơn bị đình chỉ hoạt động được nhiều người dân địa phương cho là một biện pháp “hình thức”, bởi hai thủ phạm tày đình khác là nhà máy đường và cồn của Công ty Cổ phần Mía đường Lam Sơn vẫn hoạt động. Lý giải điều này, ông Thái cho rằng do nhà máy đường đã xây dựng công trình xử lý, nạo vét hồ cũ, cam kết không thải nước chưa xử lý ra sông. Rằng họ sẽ giữ toàn bộ nước thải trong hồ chứa đến hết vụ sản xuất, khi đó nước thải sẽ được làm sạch bằng vi sinh vật. Trên thực tế, Công ty Cổ phần Mía đường Lam Sơn đã làm ngược lại với cam kết trên, vì chúng tôi tận mắt chứng kiến hồ chứa nước thải của nhà máy cồn thuộc công ty đã đầy ắp nước và hôi thối, nổi váng và đen ngòm. Trong khi đó, nhà máy cồn không ngừng hoạt động thì nước thải như lời công ty này lý giải sẽ chảy đi đâu, hay bốc hơi mỗi ngày hàng trăm mét khối?