Buồn vì tranh tối tranh sáng

Với định kiến theo kiểu gặp trở ngại ắt buồn, nhiều người vẫn tưởng nguyên nhân của tình trạng vừa buồn vừa chán là do áp lực chịu hết nổi của công việc hay vì những mâu thuẫn gỡ không ra trong gia đình.

Trên thực tế, theo kết quả nghiên cứu gần đây, không dưới 70% trường hợp trầm cảm là do cơ thể bệnh nhân thiếu ánh sáng thiên nhiên như thường gặp ở cư dân thành phố lớn, ở người phải làm việc trong văn phòng cao ốc đóng kín.

Tình trạng này càng rõ nét hơn nữa ở phụ nữ mãn kinh vì bàn tay phá bĩnh đánh bồi ngấm ngầm của rối loạn nội tiết tố. Bên cạnh đó, dấu hiệu trầm cảm càng dễ bộc phát nếu đối tượng đồng thời là người bệnh tiểu đường, người bị rối loạn chức năng tuyến giáp, vì đằng nào cũng buồn.

Theo nhiều nhà nghiên cứu, tình trạng này sở dĩ xảy ra là do cơ thể ghi nhận sai về sự khác biệt giữa ngày và đêm, nói đúng hơn là do não bộ diễn dịch sai lệch nên biến đêm thành ngày. Hậu quả là nạn nhân mất ngủ, nói chính xác hơn, vẫn ngủ ngon nhưng mới ngủ được vài giờ thì giật mình rồi thức luôn đến sáng.

Lý do là vì cơ thể đã không nhận đủ tín hiệu từ ánh sáng mặt trời nên tưởng ngày là đêm rồi phóng thích nhiều nội tiết tố melatonin khiến cơ thể suốt ngày buồn ngủ. Nạn nhân tất nhiên sau đó càng buồn bực vì lúc nào cũng cảm thấy mệt mỏi dù không hề làm việc nặng.

Cảm giác buồn đến lúc nào đó sẽ chuyển sang trạng thái bực dọc khiến nạn nhân bất mãn với chính mình rồi với mọi người chung quanh theo kiểu phản xạ “người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”.

Theo Viện Nghiên cứu Anton-Protsch ở Áo, bên cạnh triệu chứng nhức đầu, đãng trí và rụng tóc thường gặp ở người dân thành phố, trong đó 60% là phụ nữ, nạn nhân của hội chứng “hay trầm cảm vào mùa thu” có khuynh hướng béo phì vì dễ đói bụng và hảo ngọt để mượn món ăn vỗ về hệ thần kinh đang thiếu năng lượng.

Nạn nhân của căn bệnh này vì thế khác với người bị trầm cảm theo dạng kinh điển với triệu chứng ốm o, biếng ăn và mất ngủ. Thêm vào đó, bệnh thường tự động thuyên giảm khi xuân về. Tuy vậy, bệnh buồn khi trời chạng vạng cần được điều trị đến nơi đến chốn, càng sớm càng tốt, để tránh di chứng. Hơn thế nữa, nên phòng tránh tình trạng này thay vì khoanh tay ngồi chờ với nỗi băn khoăn “bao giờ là mùa thu?”.

Tả bệnh nghe phức tạp nhưng giải pháp tương đối đơn giản, bao gồm:

- Vặn đèn cho sáng khi phải làm việc trong văn phòng, càng sáng như ngoài trời càng tốt.

- Sắp xếp để bước ra khoảng không gian thiên nhiên khi nghỉ giữa giờ.

- Tránh ngồi la cà trong quán cà phê có đèn quá mờ vào buổi tối.

- Đừng xem truyền hình 30 phút trước khi đi ngủ, vì cơ thể sau đó có thể diễn dịch kích ứng nhấp nháy của màn hình như cảnh rạng đông.

- Khi ngủ đừng để đèn mờ mờ mà cần tắt hết đèn trong phòng ngủ.

Nói chung, muốn ngăn “hội chứng trầm cảm vì thiếu ánh sáng” chỉ cần lưu ý một nguyên tắc. Hễ sáng thì sáng trưng, hễ tối thì tối đen như mực, đừng nửa nạc nửa mỡ.