Ashraf Marwan: Anh hùng hay kẻ phản bội ?

Đến nay vẫn chưa có căn cứ để khẳng định cái chết của ông Marwan trước hiên nhà hồi cuối tháng 6 là tai nạn, tự tử hay bị ám sát. Là con rể và trợ lý của TT Ai Cập Gamal Abdel Nasser trong khoảng cuối thập niên 1960 và đầu thập niên 1970 nhưng nhiều thông tin cho rằng ông Marwan làm gián điệp cho Israel. Ông Marwan cũng rất thân cận với người kế nhiệm của ông Nasser là TT Anwar el-Sadat. Với tư cách là cố vấn chính trị và an ninh, ông từng tham dự nhiều cuộc họp tuyệt mật của ông Sadat với các nhà lãnh đạo nước ngoài.

Theo báo chí Israel, ông Marwan đã đến Đại sứ quán Israel tại London hồi năm 1969, tình nguyện cung cấp thông tin nhưng bị từ chối. Một thời gian sau ông được Cơ quan Tình báo của Israel (Mossad) tuyển dụng với bí danh là Babel. Ông đã trao cho Israel những thông tin tuyệt mật, quý giá và chính xác về tương quan lực lượng giữa Israel và Ai Cập, công nghệ quân sự, tên lửa đất đối đất... của Ai Cập. Đến đầu tháng 10-1973, Babel thông báo rằng việc Ai Cập tấn công Israel chỉ còn là vấn đề thời gian, giới tình báo Israel cũng nghĩ như vậy nhưng không cảnh giác lắm và hậu quả là Israel bị tấn công bất ngờ. Điệp viên Babel bị lộ bắt đầu từ câu chuyện này.

Để biện minh cho sự thất bại của mình, trong hồi ký xuất bản hồi năm 1993, thiếu tướng chỉ huy tình báo quân đội Israel lúc đó là Eli Zeira nói rằng tình báo quân đội Israel đã bị một gián điệp hai mang đánh lạc hướng nhưng ông không nêu tên điệp viên này. Tuy nhiên, cựu giám đốc Mossad Zvi Zamir đã cáo buộc ông Zeira cung cấp tên ông Marwan cho báo chí từ năm 2004. Ông Zamir đã nói với nhật báo Israel Haaretz số ra ngày 29-6: “Mọi chuyện để nhà chức trách Anh điều tra (về việc ông Marwan tự tử hay bị ám sát) nhưng rõ ràng tiết lộ của Zvi Zamir đã giết chết ông ấy (Marwan)”.

Tuy ông Zeira xác nhận rằng Babel đã cung cấp những thông tin quý giá nhưng ông cho rằng Marwan là gián điệp hai mang, tức vẫn tìm kiếm thông tin có lợi cho phía Ai Cập. Ông Marwan cũng đã nhận được sự tưởng thưởng cao quý nhất của Ai Cập trong cuộc chiến năm 1973. Cuối cùng ông sinh sống ở Anh từ 25 năm qua.