“Cộng đồng Đông Á”, bao giờ?

Tin mới

04/10/2009 00:17

Liên hiệp châu Âu (EU) lâu nay là hình mẫu của nhiều nước châu Á muốn noi theo trong quá trình hội nhập tại khu vực và toàn cầu

Ý tưởng xây dựng Cộng đồng Đông Á (EAC) theo hình mẫu EU do Nhật Bản khởi xướng, đang trở thành vấn đề
thời sự được nhiều nước liên quan bước đầu bàn thảo để ý tưởng sớm trở thành hiện thực.


Xây dựng EAC đã được nêu rõ trong cương lĩnh tranh cử của Đảng Dân chủ Nhật Bản (DPJ) trong cuộc bầu cử hạ viện tháng 8 năm nay. Sau thắng lợi bầu cử, tân Thủ tướng Yukio Hatoyama đã bắt đầu thực hiện ngay ý tưởng xây dựng EAC trong các hoạt động đối ngoại đầu tiên của mình.


Nhật Bản chủ trương EAC gồm Nhật Bản, Trung Quốc (TQ), Hàn Quốc, 10 nước ASEAN và có thể mở rộng kết nạp thêm Ấn Độ, Úc và New Zealand. Theo gương EU có đồng euro, EAC sẽ có đồng tiền chung châu Á, tuy tiến trình thực hiện có thể kéo dài tới hơn 10 năm.


Trong bài viết cho tạp chí Voice, bản tiếng Nhật, Thủ tướng Yukio Hatoyama phân tích: “Sức mạnh kinh tế của ASEAN, Nhật Bản, TQ (kể cả Đài Loan và Hồng Kông), Hàn Quốc chiếm 1/4 GDP thế giới. Tiềm lực kinh tế của khu vực Đông Á và các mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau của khu vực này đang mở rộng và sâu sắc hơn bao giờ hết. Có thể nói các cấu trúc nền tảng cần thiết để thành lập cộng đồng kinh tế khu vực đã hình thành”.


Thủ tướng Hatoyama đã chính thức đề nghị TQ hợp tác thành lập EAC trong cuộc gặp Chủ tịch Hồ Cẩm Đào tại Hội nghị Thượng đỉnh G20 ở Pittsburgh và đã được chủ tịch TQ ủng hộ. Vấn đề này đã được ngoại trưởng ba nước TQ, Nhật Bản, Hàn Quốc bàn thảo tại Thượng Hải cuối tháng 9 để chuẩn bị thảo luận tại Hội nghị Thượng đỉnh ba bên tại Bắc Kinh ngày 10-10.


Phát biểu tại Hội nghị Thượng Hải, Ngoại trưởng TQ Dương Khiết Trì nói: “TQ là một trong những nước đầu tiên ủng hộ việc xây dựng EAC và tích cực can dự vào tiến trình hòa nhập và hợp tác ở Đông Á. TQ sẽ tiếp tục có thái độ hợp tác với các nước liên quan”.

Nhà nghiên cứu Ngô Hoài Trung thuộc Viện Khoa học Xã hội TQ viết trên Thời báo Hoàn Cầu: “Chủ trương xây dựng EAC cho thấy Tokyo muốn điều chỉnh chính sách đối ngoại để tìm kiếm một đường hướng phát triển mới, đồng thời khẳng định quan điểm “ngả về Mỹ và kiềm chế TQ” của Đảng Dân chủ Tự do (LDP) trước đây, đã lỗi thời”.


Theo quan điểm của TQ, xây dựng EAC là vấn đề quan tâm hàng đầu hiện nay của Nhật Bản nhưng EAC không phải là “thương hiệu” của Tokyo và cũng không phải là việc riêng của Nhật Bản, bởi hai lý do: Thứ nhất, TQ không bị động trong tiến trình xây dựng EAC vì xây dựng một cộng đồng hòa bình, ổn định và phồn vinh vốn là nguyện vọng của TQ để tăng cường đoàn kết và hội nhập khu vực.

Thứ hai, xây dựng EAC không phải là ý muốn chủ quan của TQ nhằm thể hiện vai trò lãnh đạo khu vực mà hoàn toàn phù hợp với tiến trình hội nhập toàn cầu. Trong quá trình hội nhập khu vực, TQ đã thúc đẩy thành lập khu vực mậu dịch tự do Đông Bắc Á để tăng cường quan hệ với ASEAN. 


Giới quan sát đặc biệt quan tâm tới thái độ của Mỹ và Nga đối với ý tưởng thành lập EAC. Washington tỏ ra rất thận trọng vì kế hoạch thành lập không có sự tham gia của Mỹ. Còn Nga đã tham gia Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á đầu tiên (ASEAN+3) năm 2005 với tư cách quan sát viên và đã nộp đơn xin gia nhập cộng đồng này.


Tiến trình thành lập EAC chắc chắn còn tốn thời gian. Hiện nay đang tồn tại “khoảng cách về khái niệm” giữa Nhật Bản và TQ: Bắc Kinh có kế hoạch xây dựng cộng đồng gồm 13 thành viên (ASEAN+3). Nhật Bản muốn có 16 thành viên kể cả Ấn Độ, Úc và New Zealand. Tokyo chưa muốn kết nạp thêm Mỹ, nhưng Ngoại trưởng Nhật Bản Katsuya Okada nói: “Xét về quan hệ đồng minh với Washington, Nhật Bản có thể đóng vai trò “cầu nối” giữa Mỹ và EAC”.


Học giả Ngô Hoài Trung  phân tích: “TQ và Nhật Bản chưa đạt được thỏa thuận cũng như nhận thức chung về mặt chiến lược là nguyên nhân chủ yếu làm cho tiến trình xây dựng EAC cho đến nay vẫn giậm chân tại chỗ”.

Đỗ Chuyên
Bình luận

Đăng nhập với tài khoản:

Đăng nhập để ý kiến của bạn xuất bản nhanh hơn
 
 

Hoặc nhập thông tin của bạn

TIN MỚI