Honduras: Tổng thống Manuel Zelaya bị lật đổ

Ông Roberto Micheletti, Chủ tịch Quốc hội Honduras, hôm 28-6, tuyên thệ nhậm chức tổng thống (TT) lâm thời và ban bố tình trạng giới nghiêm trên toàn quốc kéo dài trong 48 giờ sau khi quân đội lật đổ TT Manuel Zelaya vào rạng sáng cùng ngày. Theo hãng tin AFP, việc Quốc hội Honduras bầu ông Micheletti làm TT diễn ra vài giờ sau khi ông Zelaya bị đưa sang Costa Rica. Dù vậy, ông Zelaya khẳng định mình vẫn là TT của Honduras và quyết tâm trở về nước để giành lại vị trí này.

Ông Manuel Zelaya (trái) và Tổng thống Venezuela Hugo Chavez tại Nicaragua hôm 29-6. Ảnh: REUTERS

Ông Zelaya - được bầu làm TT năm 2005 - bị lật đổ trong cuộc đảo chính quân sự đầu tiên ở Trung Mỹ kể từ thời kỳ chiến tranh lạnh. Theo hãng tin AFP, khoảng 200 binh sĩ đã đột kích vào nhà ông Zelaya, bắt giữ và đưa ông khỏi đất nước. Ngoài ra, ít nhất 8 bộ trưởng cũng bị bắt giữ.

Cuộc đảo chính quân sự xuất phát từ sự đối đầu căng thẳng giữa ông Zelaya với quân đội và các định chế pháp lý xung quanh nỗ lực tìm kiếm nhiệm kỳ thứ hai của ông. Theo kế hoạch, một cuộc trưng cầu ý dân do ông Zelaya kêu gọi, trong đó đề cập việc thay đổi hiến pháp để cho phép TT ra tranh cử thêm một nhiệm kỳ nữa, sẽ diễn ra trong ngày 28-6 bất chấp sự phản đối mạnh mẽ của quân đội, quốc hội và bộ máy tư pháp. Sau cuộc đảo chính, Quốc hội Honduras cho biết đã nhất trí bỏ phiếu cách chức TT của ông Zelaya vì “có những hành vi sai trái và liên tục vi hiến”. Trong khi đó, tòa án tối cao nói đã ra lệnh quân đội lật đổ ông Zelaya.

Tại thủ đô Tegucigalpa, hàng trăm người ủng hộ ông Zelaya đã đổ ra đường để biểu tình phản đối cuộc đảo chính. Các nhân chứng cho biết họ nghe thấy tiếng súng nổ bên ngoài dinh TT, nơi đám đông biểu tình tập trung, đêm 28-6, nhưng chưa rõ ai đã nổ súng. Ngoài ra, nghiệp đoàn giáo viên thông báo một cuộc đình công vô thời hạn để phản đối việc lật đổ ông Zelaya.

Cộng đồng quốc tế ngay lập tức bày tỏ sự lo ngại về tình hình hiện nay ở Honduras. Tổ chức các nước châu Mỹ đã chỉ trích cuộc đảo chính quân sự và kêu gọi phục chức ngay lập tức cho ông Zelaya.  Hãng tin AP cho biết các nhà lãnh đạo Mỹ Latinh nhóm họp tại Nicaragua ngày 29-6 để bàn giải pháp cho cuộc khủng hoảng ở Honduras. TT Venezuela Hugo Chavez khẳng định sẽ “làm mọi việc cần thiết” để khôi phục chính phủ của ông Zelaya.  Riêng TT Mỹ Barack Obama nói ông lo ngại sâu sắc về những diễn biến ở Honduras.