Khi Israel xem thường Mỹ

Bà Clinton gọi thái độ đó là một “dấu hiệu hết sức tiêu cực” đối với tiến trình hòa bình Trung Đông và các mối quan hệ với Mỹ.

Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết bà Clinton đã điện đàm với ông Netanyahu trong 43 phút để trút nỗi thất vọng của Mỹ về thông báo hôm thứ ba của Tel Aviv- một thông báo được ví như đám mây che phủ chuyến thăm Israel của Phó Tổng thống Joe Biden, gây nguy hiểm cho các cuộc thương lượng hòa bình gián tiếp với người Palestine mà chính quyền Obama đã thông báo chỉ một ngày trước đó.

Giọng điệu thẳng thừng hiếm thấy trong cuộc điện thoại của bà Clinton đã biểu tỏ sự quan ngại của Chính phủ Mỹ về viễn cảnh các cuộc thương thảo. Nó cũng phản ánh sự giận dữ của Washington khi Israel luôn quay lưng với yêu cầu khẩn khoản của Mỹ đòi ngưng các hành động khiêu khích.

“Thông báo về xây dựng khu định cư đúng vào lúc phó tổng thống thăm Israel là sự lăng mạ”- bà Clinton nói trong một cuộc phỏng vấn trên đài CNN hôm thứ sáu. “Đó thật sự là một thời điểm rất không phù hợp và khó khăn đối với mọi người, với nước Mỹ, với phó tổng thống của chúng ta- người đã đến để tái xác nhận sự ủng hộ mạnh mẽ của Mỹ đối với an ninh của Israel. Tôi rất tiếc điều đó đã xảy ra”.

Bà Clinton đề nghị “làm rõ rằng Mỹ đã xem thông báo của Israel là một dấu hiệu rất tiêu cực về cách tiếp cận của Israel đối với mối quan hệ song phương và (thông báo ấy) đi ngược lại tinh thần chuyến thăm của phó tổng thống”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao P. J. Crowley nói với báo chí. Theo mô tả của ông Crowley, Ngoại trưởng Clinton cảm thấy ngỡ ngàng và không thể hiểu vì sao sự việc này lại xảy ra, đặc biệt giữa lúc có sự cam kết ủng hộ mạnh mẽ của Mỹ đối với Israel.

Sự phê phán gay gắt của Mỹ đối với đồng minh thân cận nhất diễn ra trước chuyến thăm khu vực này của đặc sứ hòa bình Trung Đông George Mitchell và cuộc gặp tại Moscow vào tuần tới của các sứ giả hòa bình Trung Đông mà bà Clinton sẽ tham dự.

Vài giờ sau cuộc điện đàm giữa bà Clinton và ông Netanyahu, bộ tứ gồm Mỹ, Liên hiệp châu Âu (EU), Liên Hiệp Quốc và Nga kịch liệt phản đối thông báo của Israel trong một tuyên bố đưa ra tại New York. “Bộ tứ đồng ý theo dõi sát mọi diễn biến ở Jerusalem và tiếp tục xem xét các biện pháp bổ sung có thể cần đến”, thông báo nêu nhưng không nói rõ những biện pháp được tính đến là gì. Các thành viên bộ tứ, theo thông báo, “sẽ có đánh giá đầy đủ về tình hình” khi gặp lại nhau tại thủ đô nước Nga vào thứ sáu tới.

Chuyến thăm của ông Biden được hiểu là sự tái cam kết với Israel rằng chính quyền Obama sẽ xử lý mối đe dọa mà Israel cảm thấy từ chương trình hạt nhân Iran, đồng thời mang theo sự xác nhận của tổng thống về một thỏa thuận kết thúc 15 tháng gián đoạn trong các cuộc thương lượng hòa bình Israel- Palestine.

Ông Biden, trong một cuộc phỏng vấn của Reuters trên chiếc Air Force Two hôm thứ sáu, đã tỏ vẻ lạc quan về khả năng khởi động những cuộc đàm phán gián tiếp do Mỹ làm trung gian bất chấp những căng thẳng do thông báo của Israel.

Được hỏi liệu ông có tin Thủ tướng Netanyahu “chân thành” trong thương lượng hòa bình với người Palestine không, ông Biden trả lời “Vâng, tôi tin”. Ông cho rằng ông Netanyahu hiểu Israel “không còn lựa chọn nào khác”.

Ngược hẳn với hy vọng của ông Biden, người Palestine và các nước Ả Rập đã tỏ ra giận dữ về thông báo của Israel khiến cho các quan chức ngoại giao Mỹ phải vất vả tìm cách trấn an. Trên nhật báo Maariv của Israel, nhà báo nổi tiếng Ben Caspit cảnh báo: “Các quan chức cấp cao Mỹ nói Israel đã không xử sự như một đồng minh của Mỹ. Thời điểm chỉ trích (của Mỹ) quả là không có gì nguy hiểm hơn khi mà Iran đang sải những bước dài cuối cùng trên con đường đến với bom hạt nhân”.

Báo The New York Times cho biết Thủ tướng Netanyahu đã xin lỗi, dù không thực chất, về thông báo xây dựng 1.600 chỗ ở mới cho người Do Thái ở Đông Jerusalem. Nhưng người ta tự hỏi không biết đến lúc nào Mỹ mới “khiển” được Israel?