Cụ rùa Hồ Hoàn Kiếm và việc hút bùn

Chuyên gia sinh học người Đức Matthias Pitsch đang nghiên cứu nước hồ Gươm
sau khi đã được lọc qua máy. Ảnh: Hồng Vĩnh

Việc hút bùn đáy hồ Hoàn Kiếm (HHK) đã được gần ba ngày. Trưa 19-11, PGS. TS Hà Đình Đức - Chủ nhiệm Dự án phục hồi - ổn định bền vững HHK, khẳng định: “Có thể hoàn toàn yên tâm về công nghệ hút bùn này rồi! Nếu nạo vét hồ theo các phương pháp truyền thống, ta thấy đường Quang Trung, Nguyễn Du đều bị lún nghiêng về phía hồ Thiền Quang. Ngoài ra còn ảnh hưởng đến các công trình xây dựng quanh đó". 
 
PV: Khu vực khoanh lưới B40, dưới hồ (khu vực đang hút bùn) có phải là nơi khu trú của cụ rùa, thưa ông? 

-  Không, trước kia thì cụ hay ở khu vực bến xe Bờ Hồ. 

Ông Hà Đình Đức xem và kiểm tra mẫu bùn sau khi được ép thành bánh - Ảnh : Hồng Vĩnh

PV:  Có hậu duệ của cụ trong hồ không, thưa ông?

- Chưa từng thấy hậu duệ của cụ bao giờ. Nhiều năm về trước có thấy 4 cụ. Một cụ sau khi mất đã được ướp và “yên nghỉ” trong tủ kính tại Đền Ngọc Sơn cho con cháu chiêm ngưỡng; một cụ những năm 1960, vào một ngày mưa lớn, lên chơi vườn hoa Chí Linh, bị mấy ông bảo vệ bắt và xả thịt; một cụ đang lưu giữ trong kho Bảo tàng Hà Nội. Và còn cụ nữa dưới hồ này. Tôi cho rằng chỉ một, gần đây báo chí bảo là hai.

PV: Chỗ bãi đẻ của rùa là ở đâu?

- Bãi đẻ chúng tôi đã tạo ra là chân Tháp rùa rộng hơn 4m², và đổ một lớp cát dày, nhưng chưa bao giờ thấy trứng. Chỉ thấy trứng ba ba. 
 
PV: Chúng tôi nghe nói đã nhiều lần thuê  thợ lặn xuống Thủy cung tìm, có gặp cụ không?

- Ngày 26-2-1992, có thuê 6 thợ lặn, 3 người đeo bình lặn, càn suốt 4 tiếng đồng hồ không thấy gì. Năm 1998, lại thuê thợ lặn của cảng Cái Lân, Quảng Ninh. Vì nước hồ quá nông, nước đục không thể nhìn thấy gì. Cả chân nhái và người dài tới 2m mà nước chỗ sâu nhất chỉ 1,4m, khi bơi, lặn làm nước đục lại thêm đục, nhìn không được. Cụ rùa nằm chìm dưới bùn.

Nhiều lần cụ rùa thảnh thơi lên chân Tháp rùa phơi nắng

PV: Chi phí hút thử đợt này như thế nào, thưa ông?

- Cộng hòa liên bang Đức tài trợ 1.000.000 euro; mình chi ra một tỷ năm trăm chín mươi triệu Việt Nam đồng.

PV: Vậy phải chi bao nhiêu tiền cho việc hút hết bùn cả hồ?

- Phải xong đợt này mới đủ cơ sở để tính tiền cụ thể. Còn nghe nói năm tới Cộng hòa Liên bang Đức chi 28 triệu euro, nhưng chưa phải cụ thể việc này.

PV: Xin cảm ơn PGS. TS Hà Đình Đức.