ĐBSCL: Vịt vẫn tràn đồng

Hiện nay, ĐBSCL đang bước vào mùa thu hoạch rộ vụ lúa đông xuân. Đây cũng là thời điểm lo ngại nhất của các địa phương trong công tác quản lý đàn vịt chạy đồng từ nơi này sang nơi khác.

Lúa gặt đến đâu, vịt tràn đến đó

Rảo quanh những cánh đồng lúa đang thu hoạch, chúng tôi dễ dàng bắt gặp hình ảnh “người gặt lúa phía trước, vịt nối bước theo sau”. Theo tập quán nuôi vịt chạy đồng lâu nay, người nuôi vịt thường tận dụng những cánh đồng lúa vừa thu hoạch xong để làm nơi “đóng quân” cho đàn vịt. Lúa bắt đầu trổ bông, người nuôi vịt cũng bắt đầu mua vịt con về nuôi. Đến lúc bông lúa ngả sang màu vàng thì người nuôi vịt cắt khẩu phần thức ăn hằng ngày của vịt,  thay vào đó là gạo lức rồi đến lúa. Đến khi lúa thu hoạch, vịt đã quen dần với lúa nên chúng có thể “tung tăng” suốt ngày hết cánh đồng này sang cánh đồng khác để tìm những hạt lúa còn vương vãi trên mặt đất mà không cần đến thức ăn của chủ. Với cách nuôi này, đến khi vịt xuất chuồng, người chăn nuôi chỉ bỏ ra từ 20.000 đồng- 25.000 đồng/con vịt (tính luôn tiền con giống, thức ăn ban đầu).

Nhanh chóng lây lan

Cà Mau được xem là địa phương tái phát dịch cúm gia cầm đầu tiên ở ĐBSCL. Ngày 15-1, ngành thú y tỉnh này chỉ phát hiện một ổ dịch cúm gia cầm  tại xã Khánh Bình, huyện Trần Văn Thời. Đến ngày 18-2, dịch cúm đã xảy ra ở 4 xã thuộc 3 huyện là Trần Văn Thời, Thới Bình và Phú Tân. Trong đó, số gia cầm (đa phần là vịt chạy đồng) mắc bệnh chết và tiêu hủy lên đến gần 10.000 con. Ngoài Cà Mau, hiện ở ĐBSCL đã có thêm 3 tỉnh xuất hiện dịch cúm gia cầm  là Sóc Trăng, Bạc Liêu và Hậu Giang. Theo ông Nguyễn Hiền Trung, Chi cục trưởng Chi cục Thú y tỉnh Hậu Giang, cho biết: Sau thời gian gửi mẫu xét nghiệm tại thú y vùng 7 (TP Cần Thơ), Chi cục Thú y Hậu Giang nhận được kết quả 4/5 đàn vịt với số lượng 2.790 con ở huyện Vị Thủy (nơi xảy ra dịch vào ngày 8 và 9-2) dương tính với cúm A H5N1. Còn tại tỉnh Bạc Liêu, ngành thú y của tỉnh này cũng xác nhận dịch cúm gia cầm  đã xuất hiện trên đàn vịt chạy đồng hơn 600 con của gia đình ông Trần Sa Na, ngụ ấp Vĩnh Lộc, xã Vĩnh Phú Đông, huyện Phước Long. Tại Sóc Trăng, liên tục mấy ngày qua, gần 10.000 con gia cầm (đa phần là vịt chạy đồng) ở 2 huyện Mỹ Xuyên và Ngã Năm đã được phát hiện và tiêu hủy vì nhiễm cúm A H5N1.

Công tác quản lý dịch chưa tốt

Ông Huỳnh Minh Chắc, Chủ tịch UBND tỉnh Hậu Giang, vừa có công văn nghiêm khắc phê bình giám đốc Sở NN-PTNT tỉnh này do đã chỉ đạo chưa có hiệu quả trong công tác tiêm phòng dịch cúm gia cầm trên địa bàn tỉnh. Chủ tịch tỉnh Hậu Giang cũng phê bình chủ tịch UBND huyện Vị Thủy và thị xã Vị Thanh không báo cáo kịp thời tình hình vịt chết bị nhiễm H5N1.

Tại hội nghị triển khai công tác phòng chống dịch bệnh động vật năm 2009 khu vực phía Nam do Bộ NN-PTNT tổ chức tại Cần Thơ mới đây, hầu hết lãnh đạo các địa phương đều tỏ ra quan ngại với việc quản lý đàn vịt chạy đồng. Ông Nguyễn Văn Khang, Giám đốc Sở NN-PTNT Tiền Giang, cho rằng sự phối hợp không đồng bộ giữa cơ quan chuyên môn, địa phương sẽ khiến dịch cúm gia cầm  diễn biến phức tạp. Cũng theo ông Khang, khi cán bộ thú y yêu cầu, chủ những đàn vịt chạy đồng trình những giấy tờ có liên quan đến việc tiêm ngừa phòng bệnh. Nhưng các giấy tờ này thường bị nhòe hoặc đã bị cạo sửa nên khó có thể xác định được chính xác. Trong khi đó, việc cấp lại các giấy chứng nhận gia cầm đã tiêm phòng không được quy định rõ ràng, không thống nhất giữa các địa phương.

Tại Cà Mau, khi đoàn công tác của Bộ NN-PTNT đến kiểm tra thì lãnh đạo địa phương nơi đây không thể báo cáo và cũng không kiểm soát được số lượng vịt chạy đồng từ nơi khác đến. Tại Sóc Trăng, Trưởng Trạm Thú y huyện Ngã Năm (Sóc Trăng) Trần Phùng Minh Nhựt cho rằng hầu hết những đàn vịt chạy đồng được người dân địa phương nuôi giấu trong ruộng lúa từ trước Tết nên rất khó phát hiện dịch ngay từ đầu (?!). Do không quản lý tốt tổng đàn nên công tác tiêm phòng đạt tỉ lệ rất thấp. Các con số báo cáo do ngành thú y huyện này cho thấy chỉ có gần 98.000 con vịt trong tổng số 201.000 con được tiêm phòng, số chưa tiêm chiếm gần 104.000 con và còn lại 34.000 con chưa đến tuổi tiêm. Thạc sĩ Nguyễn Hữu Minh, Phó Chi cục Thú y tỉnh Sóc Trăng, nhận định tình hình dịch cúm gia cầm trên địa bàn tỉnh vẫn còn hết sức phức tạp, nhất là tại huyện Ngã Năm. Bởi lẽ theo ông Minh, qua kết quả điều tra tổng đàn sơ bộ tại 2  huyện đang có dịch cho thấy tỉ lệ đàn chưa được tiêm vắc-xin dịch cúm gia cầm  vẫn còn khá cao, trong khi các địa phương này đang vào vụ thu hoạch lúa nên nguy cơ lây nhiễm là rất cao. Mặt khác, việc phát hiện và xử lý đàn mắc bệnh chưa kịp thời, một số nơi còn chần chừ trong việc tiêu hủy những đàn phơi nhiễm và thậm chí tiêm phòng cả vào vùng đang có dịch đã làm cho công tác dập dịch thêm khó khăn.