Dứt khoát phải đóng cửa Vedan

. Phóng viên: Việc tỉnh Đồng Nai chưa thể ra quyết định đóng cửa Vedan, phải chăng trong phối hợp giữa Bộ Tài nguyên - Môi trường (TN-MT) và tỉnh đang có vấn đề, thưa ông?

- Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên: Tôi đã làm việc với bí thư, chủ tịch tỉnh Đồng Nai và Bộ TN-MT đã có văn bản hướng dẫn. Việc xử lý của Bộ TN-MT là chuẩn, không có vấn đề gì ở đây. Việc đóng cửa hệ thống sản xuất sai phạm của Vedan sẽ được thực hiện trong ngày một ngày hai. Miwon đã bị đóng cửa, tỉnh Phú Thọ đã làm rất tốt việc này.

. Hơn 200 hộ dân ở Cần Giờ sẽ khởi kiện đòi Vedan bồi thường, Bộ TN-MT sẽ ủng hộ?

- Ai gây ô nhiễm người đó phải bỏ tiền bồi hoàn thiệt hại. Người dân bị ảnh hưởng có quyền kiện ra tòa đòi bồi thường. Tuy nhiên, để khởi kiện, phải có những đánh giá về tổn hại cho sức khỏe do ngành y tế xác định hoặc thiệt hại cây trồng, thủy sản do ngành nông nghiệp tính toán...

Hiện Bộ TN-MT đang thành lập các nhóm chuyên gia thẩm định 10 km sông Thị Vải chết. Theo đó, đánh giá từ mặt sinh học, chất lượng nước, thiệt hại kinh tế ra sao... để bắt buộc Vedan phải có trách nhiệm. Trước mắt, mới xử phạt vi phạm pháp luật môi trường gần 270 triệu đồng và sẽ truy thu 127 tỉ đồng tiền phí nước thải từ năm 2004 trở lại đây.

. Hiện đã truy thu được 127 tỉ đồng chưa hay đây là nhiệm vụ bất khả thi, thưa ông?

- Vedan đang muốn kéo dài nhưng quan điểm của tôi là dứt khoát không. Vedan phải xóa toàn bộ hệ thống nước thải ngầm gian dối, tiến hành làm lại toàn bộ hệ thống nước thải nổi trên mặt đất. Nước thải phải qua hệ thống xử lý đạt chuẩn trước khi ra môi trường. Vedan phải nộp đủ 127 tỉ đồng mới cho mở cửa trở lại, phải lắp hệ thống tự động quan trắc để giám sát hệ thống xử lý nước thải. Quan điểm của Bộ TN-MT là dứt khoát phải đóng cửa Vedan (những nơi xả nước thải ô nhiễm) và làm đến cùng, không thể châm chước. Doanh nghiệp này đã gian dối từ khi xây dựng nhà máy, không chỉ vi phạm đạo đức kinh doanh, phá hoại môi trường mà còn lừa dối pháp luật nhà nước VN.

. Theo ông, hệ thống pháp luật cần điều chỉnh gì để tình trạng “ăn trên môi trường” chấm dứt?

- Hiện, khung xử phạt thấp quá. Cộng xử phạt tất cả hành vi sai phạm của Vedan mới có gần 270 triệu đồng. Tới đây sẽ nâng mức xử phạt lên 500 triệu đồng/hành vi. Như vậy, nếu sai phạm như Vedan với 10 hành vi sẽ bị phạt 5 tỉ đồng. Luật Hình sự quy định 10 tội phạm môi trường có thể phải bổ sung và nhất là xử phạt. Các quy định pháp luật đối với doanh nghiệp nước ngoài cũng cần được điều chỉnh. Việc khởi tố doanh nghiệp nước ngoài xem ra còn hạn hữu, vấn đề môi trường nổi lên có thể là một điểm để các cơ quan bảo vệ luật pháp đào sâu, vì đây là vấn đề thường xảy ra sai phạm lớn. Tuy nhiên, phải làm đúng luật.

Việc xử lý nghiêm Vedan là lời cảnh báo cho các nhà máy, xí nghiệp khác. Tới đây, Bộ TN-MT sẽ cùng với các ngành tiếp tục thanh tra tất cả các nhà máy bột ngọt, vi sinh, dược liệu, bia, giấy, các khu công nghiệp. Không có chuyện làm phong trào mà sẽ làm đến nơi đến chốn.