Dự kiến quận 1, TP HCM sẽ triển khai thí điểm khu vực kinh doanh ăn uống theo thời gian quy định trong tháng 4-2016. Mục đích của kế hoạch là nhằm tổ chức, sắp xếp cho người dân có hoàn cảnh khó khăn đang buôn bán lấn chiếm vỉa hè, bán hàng rong vào khu vực thí điểm để quản lý, hỗ trợ; xây dựng hình ảnh văn minh thương nghiệp. Tuy nhiên đến nay, kế hoạch vẫn chưa được triển khai.

Nhiều vấn đề cần giải quyết

Hai địa điểm được quận 1 đề xuất là đường Nguyễn Văn Chiêm và một phần Công viên cảng Bạch Đằng, đối diện tòa nhà 18-20 Tôn Đức Thắng. Theo thống kê, trên địa bàn quận 1 hiện có khoảng 600 hộ buôn bán hàng rong. Trước mắt, khu tập trung này sẽ giải quyết nhu cầu cho 50-60 hộ, thời gian bán từ 6-8 giờ và từ 11-13 giờ; mỗi vị trí bán rộng khoảng 6 m2. Người bán sẽ được tập huấn về an toàn vệ sinh thực phẩm; nguồn gốc, xuất xứ và yêu cầu về chất lượng nguyên liệu dùng cho chế biến thực phẩm. Sau một tháng thí điểm, quận 1 sẽ có sơ kết và nhân rộng trên toàn địa bàn.

Bán hàng rong tại khu vực nhà thờ Đức Bà ở quận 1, TP HCM Ảnh HOÀNG TRIỀU
Bán hàng rong tại khu vực nhà thờ Đức Bà ở quận 1, TP HCM Ảnh HOÀNG TRIỀU

Thế nhưng, giải thích lý do đến nay vẫn chưa triển khai kế hoạch này, ông Nguyễn Thành Danh, Trưởng Phòng Kinh tế quận 1, cho biết đã lên kế hoạch cụ thể nhưng đang chờ chủ trương từ UBND TP.

Liên quan vấn đề này, UBND TP cho biết các sở - ngành đã góp ý và đặt ra một số vấn đề mà quận 1 cần giải quyết khi bố trí tập trung cho người kinh doanh vỉa hè, bán hàng rong. Đó là khi đưa bà con vào khu tập trung thì có bảo đảm vị trí và giữ được một khu vỉa hè mới? Thứ hai, an toàn vệ sinh thực phẩm phải bảo đảm vì nếu không sẽ rất phản cảm. Ba là, địa điểm đã phù hợp chưa? Nhìn nhận về tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường để kinh doanh, Phó Chủ tịch UBND TP Trần Vĩnh Tuyến cho rằng đây là bài toán phức tạp và nhạy cảm. “Quan điểm sắp xếp vỉa hè, giữ trật tự, vệ sinh là vấn đề mà TP rất quan tâm nhưng phương án nào để bảo đảm việc này được thực hiện chặt chẽ, mang lại lợi ích xã hội thì phải tính toán có lộ trình và thận trọng, đồng thời không để phát sinh lấn chiếm mới” - ông Tuyến nhấn mạnh.

Quan trọng là địa điểm

Ở góc độ chuyên gia, kiến trúc sư (KTS) Ngô Viết Nam Sơn nhận định việc quận 1 thí điểm khu kinh doanh ăn uống dành cho người bán hàng rong là việc làm tích cực. Khi tập trung như vậy, nếu quản lý tốt thì không những giải quyết được chuyện an toàn vệ sinh thực phẩm mà còn tạo bản sắc cho đô thị. Theo ông Sơn, bản chất của TP HCM là khu đô thị, đặc biệt khu trung tâm là khu đa chức năng nên khi tập trung hàng rong vào một điểm sẽ khuyến khích “buôn có bạn bán có phường”.

Tuy nhiên, KTS này cũng đặt vấn đề cần lựa chọn một cách thận trọng khu vực chuyên bán hàng rong sao cho vừa đạt những điều kiện để phát triển, đồng thời giúp tăng bản sắc của khu vực. “Cả hai địa điểm mà quận 1 đề xuất hiện nay chưa hợp lý lắm. Bán hàng rong thì nhiều người đến, phải có chỗ để xe nhưng khu vực xung quanh đường Nguyễn Văn Chiêm thiếu không gian, sẽ dẫn đến tình trạng lấn chiếm lòng lề đường.

Còn đối với địa điểm một phần Công viên cảng Bạch Đằng thì cũng chưa khả thi vì nằm gần sông, có nhiều khả năng người dân ăn uống rồi xả rác xuống sông” - ông Sơn nói. Theo KTS Sơn, phố đi bộ Nguyễn Huệ đang thiếu khu ăn uống phục vụ người dân, du khách. Nếu được, chính quyền có thể nghiên cứu, chọn một số tuyến đường nhỏ như Tôn Thất Đạm - Huỳnh Thúc Kháng - Tôn Thất Thiệp kết nối với đường Nguyễn Huệ để làm khu bán hàng rong vào cuối tuần. Chọn khu vực này sẽ tiện lợi vì không những có nhiều bãi xe gần đó mà còn giúp cho phố đi bộ Nguyễn Huệ thêm sầm uất vào cuối tuần. Điểm thứ hai là có thể phát triển khu bán hàng rong tại khu vực phố đi bộ Bùi Viện - Đề Thám nếu có phương án và kế hoạch tổ chức tốt về phân luồng giao thông…

Chia sẻ về kinh nghiệm quản lý hàng rong ở các nước và vùng lãnh thổ trên thế giới, KTS Ngô Viết Nam Sơn cho biết họ làm rất gọn và quản lý tốt. “Ở Đài Loan có những khu phố đi bộ kết hợp bán hàng rong rất tốt. Một số nơi khác thì thường tổ chức bán hàng rong vào những ngày cuối tuần tại các bãi giữ xe lớn. Ai muốn đến bán cũng được, chỉ cần đăng ký và đóng phí theo diện tích.

Còn TS Nguyễn Hữu Nguyên - Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và Chính sách quốc gia, Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQG TP HCM) - cho rằng đối với việc thí điểm này, cần nghiên cứu đa ngành chứ không chỉ dừng lại ở việc lấy ý kiến sở - ngành, cơ quan chức năng. “Nên lấy ý kiến của các chuyên gia đô thị để có cái nhìn toàn diện về việc thí điểm. Sau đó, chính quyền chọn một phương án tốt nhất để thực hiện thì kế hoạch sẽ khả thi hơn” - ông Nguyên đề xuất.

Quận 3 sẽ lập chợ đêm

Vừa qua, tại cuộc họp báo về tình hình kinh tế - xã hội quý I và nhiệm vụ trọng tâm quý II năm 2016, quận 3, TP HCM cho biết sẽ mở chợ đêm tại tuyến đường Hồ Xuân Hương để tập trung và tạo điều kiện cho những người buôn bán hàng rong. Thời gian hoạt động từ 18 giờ đến 22 giờ, đoạn Cách Mạng Tháng Tám đến Bà Huyện Thanh Quan. Chính quyền quận đang làm dự thảo kế hoạch và sẽ triển khai trong thời gian tới. Về vấn đề này, Phó Chủ tịch UBND quận 3 Trần Thanh Bình cho biết không chỉ tuyến đường Hồ Xuân Hương mà UBND 14 phường đang khảo sát xem tuyến đường, tuyến hẻm nào có thể sắp xếp cho bán hàng rong.

Phan Anh