Khó xác định trách nhiệm người bị chất vấn

. Phóng viên: Ông có thể cho biết QH có ra nghị quyết về chất vấn sau khi chất vấn Thủ tướng và 7 thành viên Chính phủ?

- Ông Lê Quang Bình: Theo Luật Hoạt động giám sát của QH, trong kỳ họp QH có thể ra nghị quyết chất vấn nếu thấy cần thiết. Quan trọng hơn, luật quy định đó là nghị quyết trả lời chất vấn và trách nhiệm của người trả lời chất vấn. Như thế, nghị quyết phải nêu người trả lời chất vấn đã đạt yêu cầu hay chưa và trách nhiệm của người trả lời chất vấn như thế nào. Nhưng cũng vì thế, khi ra nghị quyết về trách nhiệm của người trả lời chất vấn lại khó xác định trách nhiệm.

. Mỗi vị bộ trưởng hay thành viên Chính phủ đã được xác định là tư lệnh trong một lĩnh vực, sao lại khó xác định trách nhiệm?

- Có thể thấy trong lĩnh vực an toàn vệ sinh thực phẩm, Bộ Y tế là cơ quan chịu trách nhiệm giúp Chính phủ quản lý Nhà nước về lĩnh vực này, nhưng sản xuất thuộc trách nhiệm của Bộ NN-PTNT, đưa ra thị trường lại là trách nhiệm của Bộ Công Thương và Bộ Y tế chỉ chịu trách nhiệm khi đưa thực phẩm vào bữa ăn của người tiêu dùng. Do vậy, khó xác định trách nhiệm thuộc về ai nếu một sản phẩm nào đó bị ô nhiễm.

. Trả lời chất vấn, bộ trưởng NN-PTNT nhận trách nhiệm dự báo sản lượng lúa không chính xác hay bộ trưởng Công Thương cũng nhận một phần trách nhiệm trong tham mưu cho Chính phủ về xuất khẩu gạo. Vậy với trách nhiệm mà bộ trưởng đã nhận có thể ra nghị quyết?

- Có bộ trưởng hăng hái nhận trách nhiệm, thậm chí sẵn sàng nhận kỷ luật theo luật. Tuy nhiên, tôi thấy thực tế khó như vậy. Hoan nghênh bộ trưởng nhận trách nhiệm nhưng đi vào làm theo đúng quy trình thì đó có phải là trách nhiệm của bộ trưởng hay không? Tôi nghĩ chưa phải.

. Nếu nhận trách nhiệm mà không có ràng buộc nào đó thì ai chẳng nhận trách nhiệm?

- Lấy trường hợp quyết định tạm dừng ký hợp đồng xuất khẩu gạo hồi cuối tháng 3, mỗi bộ đều có trách nhiệm dự báo và đề xuất, còn quyết định cuối cùng là của tập thể Chính phủ mà Thủ tướng trực tiếp là người điều hành. Nay nói trách nhiệm của ai cũng không dễ.

Muốn xác định được trách nhiệm, cần hoàn thiện cơ chế, thu gọn đầu mối cơ quan lại để mỗi cơ quan làm nhiều việc và mỗi việc chỉ có một cơ quan chịu trách nhiệm, các cơ quan khác chỉ phối hợp.

. Xem ra không dễ để ra nghị quyết chất vấn. Nhưng cử tri và nhiều ĐB QH cho rằng cần có một nghị quyết như vậy mới tạo bước đột phá nâng cao hiệu quả của hoạt động chất vấn?

- Tôi cho rằng nên ra nghị quyết nhưng nghị quyết đó phải nói rõ được trách nhiệm của người bị chất vấn và quan trọng nhất là QH giao cho người bị chất vấn phải khắc phục được khiếm khuyết mà ĐBQH nêu ra trong chất vấn. Nếu ra được nghị quyết như vậy hãy ra, còn ra nghị quyết chung chung thì không nên ra.

. Vậy kỳ họp này có ra nghị quyết chất vấn?

- Ủy ban Thường vụ QH đã gửi dự thảo văn bản nghị quyết xin ý kiến của các ĐBQH và trên cơ sở tập hợp ý kiến đó sẽ ra nghị quyết nếu hơn 50% số ĐBQH tán thành ra nghị quyết.

. Thưa ông, nghị quyết gồm những nội dung gì?

- Nghị quyết này tương đối chung chung nên tôi có ghi rõ quan điểm của mình. Thứ nhất, ra được nghị quyết là tốt và nếu ra, phải làm theo đúng quy định của pháp luật. Tức là nghị quyết phải nêu rõ nghị quyết về người trả lời chất vấn và trách nhiệm của người trả lời chất vấn. Thứ hai, nếu nghị quyết chung chung thì chưa nên ra mà để kỳ họp sau bàn kỹ hơn.

. Từng nhiều năm làm trưởng Ban Dân nguyện của QH, ông có thấy cử tri mong muốn QH ra nghị quyết chất vấn?

- Đúng vậy. Trước đây đã bàn nhiều về việc ra nghị quyết nhưng có nhiều người hỏi tôi “anh ra nghị quyết về cái gì?”. Theo tôi, nội dung chính của nghị quyết là trách nhiệm của người bị chất vấn, xác định rõ việc đó thuộc trách nhiệm của bộ trưởng nào. Ví dụ Vedan gây ô nhiễm môi trường thì trách nhiệm thuộc bộ trưởng nào và giao cho bộ trưởng đó phải có biện pháp khắc phục.