Không thể chậm được nữa

Theo Bộ Thương mại, tỉ trọng hàng hóa trong các loại hình phân phối hiện đại chưa vượt quá 20% tổng lượng hàng hóa tiêu thụ trong xã hội. Tình trạng không có sự cam kết chặt chẽ giữa nhà sản xuất và người phân phối đã tạo ra một hệ thống phân phối trung gian nhiều tầng nấc đẩy chi phí giá thành sản phẩm lên cao khiến người sản xuất và các cơ quan quản lý khó có thể kiểm soát được.

Thiếu những nhà buôn chuyên nghiệp

Ông Nguyễn Văn Sáng, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thị trường trong nước - Bộ Thương mại, cho biết: Mặc dù hiện nay ở VN cũng có nhiều doanh nghiệp (DN) đã và đang xây dựng một số cơ sở theo mô hình phân phối hàng hóa hiện đại nhưng nói chung vẫn thiếu những nhà buôn trong nước chuyên nghiệp. Một số DN đã mở được một vài cửa hàng có cùng mô hình, thương hiệu như của siêu thị Intimex, Fivimart... nhưng do số lượng cửa hàng còn ít nên chưa thực sự hình thành và hoạt động theo mô hình chuỗi như của nhiều cửa hàng bán lẻ nước ngoài khác (ở Nhật chuỗi cửa hàng thường có 11 cửa hàng trở lên), vì vậy hoạt động không hiệu quả. Thậm chí còn có nhiều cửa hàng mang danh siêu thị nhưng chỉ đáng là cửa hàng bình thường khác với phương thức bán hàng tự chọn... Thứ trưởng Bộ Thương mại Phan Thế Ruệ cũng thừa nhận: Nếu so với các nước thì hệ thống phân phối hàng hóa của VN hiện nay rất lạc hậu, chủ yếu là phân phối theo truyền thống chứ chưa có biểu hiện gì về phân phối theo thương mại hiện đại. “Nếu chúng ta cứ giữ hệ thống phân phối tự phát như hiện nay thì chắc chắn trong thời gian tới các DN, các nhà sản xuất, nhập khẩu sẽ gặp nhiều khó khăn” - ông Ruệ nói.

Phát triển theo hướng nào?

Hiện tại, ở VN đã có các nhà phân phối hiện đại như Metro (Đức), Espaca Bourbon (Pháp) và sắp tới sẽ có Parkson, Dairy Fam... Ông Nguyễn Ngọc Hòa, Tổng Giám đốc Liên hiệp HTX TPHCM, cho rằng: Tốc độ và số lượng các nhà đầu tư này đang tăng theo tiến trình hội nhập, trong khi đó, chúng ta chưa có những kênh phân phối có quy mô lớn, có đủ sức cạnh tranh và chiếm lĩnh thị trường. Theo ông Hòa, hiện còn rất ít thời gian để các DN VN tiến hành xây dựng và tổ chức các hệ thống phân phối hiện đại đủ sức cạnh tranh trong quá trình hội nhập. Vì vậy, chúng ta cần xác định rõ việc đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng của hệ thống phân phối hiện đại nói riêng và toàn bộ thị trường nói chung nội địa là một việc làm đồng bộ, bao gồm: quy hoạch mạng lưới, đầu tư xây dựng các khu thương mại mới, các cửa hàng siêu thị hiện đại... Tuy nhiên, ông Hòa lưu ý, chúng ta cũng cần phải tham khảo kinh nghiệm về mở cửa thị trường của các nước chung quanh như Thái Lan (trước đây 80% lĩnh vực phân phối hiện đại của Thái Lan do các tập đoàn nước ngoài nắm giữ, nay Chính phủ Thái Lan buộc phải hạn chế chỉ cho các tập đoàn nước ngoài được mở từng siêu thị riêng lẻ, không cho hình thành chuỗi siêu thị để chi phối thị trường), Malaysia cũng đã tạm ngưng cho phép nước ngoài đầu tư đại siêu thị ở những bang, thành phố lớn mà hướng vào các bang kém phát triển và vùng nông thôn...

Để thực hiện chính sách phát triển và hiện đại hóa các loại hình phân phối hàng hóa, Bộ Thương mại chủ trương: Khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư vào loại hình tổ chức phân phối (bán buôn, bán lẻ hiện đại). Ưu tiên phát triển các loại hình bán hàng với giá rẻ mà đối tượng phục vụ là người có thu nhập trung bình, người lao động trong các khu chung cư... Ông Sáng cho biết: Dự kiến trong tháng 9-2004, Bộ Thương mại sẽ ban hành quy chế kinh doanh siêu thị, trung tâm thương mại và sẽ quy định cụ thể những mặt hàng cấm không được kinh doanh trong siêu thị...

Gia Linh

Kinh nghiệm phát triển hệ thống Co.opMart

Theo kết quả nghiên cứu thị trường năm 2003 của ACNelsen thì Co.opMart có chỉ số giá trị thương hiệu cao nhất: 2,9 so với các nhà bán lẻ đang có mặt tại VN (Maximark là 1,8 và Metro VN là 1,2), đứng hàng thứ 7 so với các thương hiệu bán lẻ hàng đầu tại 14 nước khu vực châu Á mà ACNelsen đã nghiên cứu. Co.opMart đã tiên phong thực hiện chiến lược “nội địa hóa” đưa hàng VN chất lượng cao vào kinh doanh trong siêu thị với tỉ lệ hàng VN ban đầu là 20-30% (hiện nay là 80-90%) và phá bỏ quan niệm siêu thị là “siêu giá”. Bài học đầu tiên mà tất cả nhân viên Co.opMart phải thuộc lòng là luôn mỉm cười nói lời cảm ơn và vui vẻ với khách hàng... Qua thực tế hoạt động, Co.opMart nhận thấy trong điều kiện cạnh tranh gay gắt của thị trường, để tồn tại và kinh doanh có hiệu quả, tạo được sự tín nhiệm của người tiêu dùng, hệ thống Co.opMart phải được xây dựng và tổ chức, kinh doanh theo “chuỗi”, thành một “hệ thống”...

(Nguồn: Liên hiệp HTX Thương mại TPHCM)