Lỗ hổng

Cùng vấn đề này, vị “tư lệnh” ngành tài chính thì nói rằng “báo cáo của Thanh tra Chính phủ không có câu nào nói tới trách nhiệm của Bộ Kế hoạch-Đầu tư hay Bộ Tài chính”.

Việc cả 3 bộ chịu trách nhiệm quản lý, kiểm tra và giám sát tài sản Nhà nước gồm bộ quản lý ngành, Bộ Kế hoạch -Đầu tư và Bộ Tài chính không nắm được sai phạm tại Vinashin hay Vinlines thật đáng suy nghĩ, lại là do vướng... luật.

Theo Bộ trưởng Bùi Quang Vinh, Luật Doanh nghiệp chung ban hành năm 2005 đã tạo cơ chế thông thoáng cho hoạt động làm ăn, kinh doanh của doanh nghiệp. Doanh nghiệp tất nhiên phải được quyền quyết định bỏ đồng vốn đầu tư vào đâu, làm ăn thế nào...

Song, Luật Doanh nghiệp chung lại không phân biệt sự khác biệt hoàn toàn giữa đồng vốn của doanh nghiệp Nhà nước và đồng vốn của doanh nghiệp tư nhân. Vốn của doanh nghiệp tư nhân là vốn riêng nên tất nhiên họ có toàn quyền quyết định, lời ăn lỗ chịu nhưng vốn của doanh nghiệp Nhà nước lại hoàn toàn khác. Đây là tài sản của Nhà nước mà xét cho cùng là của nhân dân giao cho doanh nghiệp Nhà nước kinh doanh, làm ăn chứ không phải là tiền riêng của doanh nghiệp mà họ muốn mặc sức làm gì thì làm. Đáng tiếc, luật mới thông thoáng hơn cho môi trường sản xuất kinh doanh nói chung song cũng lại tạo ra lỗ hổng lớn trong quản lý, sử dụng cũng như kiểm tra, giám sát tài sản của Nhà nước. Nói như Bộ trưởng Bùi Quang Vinh, cơ quan quản lý Nhà nước như bộ có muốn doanh nghiệp Nhà nước báo cáo thì “xin họ cũng không cho”.

Cách đây 3 năm, vụ Vinashin đổ bể đã khiến nhiều cơ quan có trách nhiệm, chuyên gia cũng như dư luận phân tích, mổ xẻ, tìm nguyên nhân. Điều chung nhất được đúc rút ra là đã có lỗ hổng lớn từ luật pháp, cơ chế chính sách cho đến trách nhiệm cũng như quản lý, kiểm tra, giám sát các tập đoàn kinh tế Nhà nước vốn vẫn đang triển khai thí điểm. Lỗ hổng này quá lớn và quá nghiêm trọng đến nỗi để “lọt” vụ Vinashin với món nợ để lại lên tới 86.000 tỉ đồng.

Phiên chất vấn và trả lời chất vấn của Bộ trưởng Bộ Kế hoạch-Đầu tư cũng như sự tham gia của bộ trưởng Bộ Tài chính một lần nữa cho thấy lỗ hổng về pháp lý, quản lý điều hành và trách nhiệm xuất hiện từ vụ Vinashin vẫn chưa được bịt một cách có hiệu quả, dù 3 năm đã trôi qua. Liệu còn xuất hiện thêm “quả đắng” nào nếu không kịp thời bịt lỗ hổng đã nảy sinh ra Vinashin và Vinalines này?