Suối “nín thở” đã... tắt thở

Tháng 4-2006, Báo Người Lao Động đã từng cảnh báo về hiện tượng chết lâm sàng ở suối Cái (còn gọi là suối “nín thở”), chảy từ Bình Dương qua quận Thủ Đức, quận 9, sông Tắc và đổ ra sông Đồng Nai. Sau một thời gian tiến hành thanh kiểm tra, các đơn vị của Sở Tài nguyên-Môi trường (TN-MT) TPHCM đã xác định được một số “thủ phạm” giết chết con suối này.

Vi sinh cao gấp 573.000 lần so với chuẩn cho phép

Ngày 22-6, trở lại suối Cái, theo ghi nhận của chúng tôi, con suối “nín thở” này dường như đã... tắt thở vì mức độ ô nhiễm ngày càng trầm trọng. Nước suối đoạn từ Bình Dương đến chỗ hợp lưu với suối Cái khi màu nâu, lúc lại chuyển sang xám trắng đục như nước vôi. Dưới lòng suối, rác rến ứ đọng từng đống ngăn cản dòng chảy. Càng đến gần khu vực có nhiều nhà máy và cơ sở sản xuất xả thải vào suối thì mùi hôi càng nồng nặc hơn. Có đoạn nước sẫm đen và bốc mùi như xác động vật thối rữa. Đến khu vực cầu Suối Cái (gần công ty Coca-Cola VN), dòng nước sủi bọt khí và hôi như thuốc trừ sâu. Gần khu vực Bệnh viện Thủ Đức, nước đen đục, đôi chỗ ngả màu đỏ nâu chẳng khác gì nước sơn.

Qua kết quả phân tích các mẫu nước ở suối Cái, Chi cục Bảo vệ Môi trường TP cho biết hàm lượng chất thải rắn ở các khu vực đều quá cao, có nơi gấp 5 lần so với tiêu chuẩn. Đặc biệt, tình trạng ô nhiễm vi sinh rất nghiêm trọng. Ở khu vực tập trung nhiều dân cư, vi sinh (Coliform) cao gấp 573.000 lần so với tiêu chuẩn cho phép. Theo đánh giá của Chi cục Bảo vệ Môi trường, dòng nước từ suối Cái đến Bến Nọc không sinh vật nào có thể sống nổi.

Do ảnh hưởng ô nhiễm từ suối Cái, tại khu vực Gò Công, tuy sông có lưu lượng nước lớn nhưng thời điểm nước ròng nước vẫn bị đục và rất hôi. Tương tự trên sông Tắc, mức độ ô nhiễm vi sinh cũng cao gấp 552 lần so với tiêu chuẩn cho phép.

Lộ diện sát thủ

Qua khảo sát của Chi cục Bảo vệ Môi trường, trung bình 1 tháng, các nhà máy nằm trên lưu vực suối Cái xả thải trên 285.000 m3 nước, trong đó phần lớn chưa qua hệ thống xử lý. Cụ thể, ngoài những nhà máy nằm trong Khu Chế xuất Linh Trung có hệ thống xử lý nước thải tập trung, còn lại 16/22 nhà máy nằm ngoài khu vực trên đều xả thải trực tiếp vào suối Cái nhưng không qua hệ thống xử lý nước thải. Phần lớn những cơ sở này đều thuộc ngành sản xuất giấy, nhựa... là ngành sản xuất có lưu lượng nước thải lớn nên dễ gây ô nhiễm môi trường.

Trước tình trạng báo động trên, đoàn thanh tra của Sở TN-MT đã tiến hành thanh tra 14 cơ sở sản xuất thuộc ngành dệt nhuộm, sản xuất giấy, vật liệu xây dựng... nằm trên lưu vực suối Cái, quận Thủ Đức. Tại Xí nghiệp Heo giống số I, đoàn thanh tra phát hiện đơn vị này không có giấy đăng ký đạt tiêu chuẩn môi trường và nước thải từ hoạt động chăn nuôi heo chưa được xử lý triệt để. Dù thải nước trực tiếp ra suối Cái nhưng nước thải phát sinh từ hoạt động sản xuất của công ty TNHH sản xuất kẹo Perfetti Van Melle VN cũng không được xử lý. Công ty giấy Vĩnh Huê dù đã hoàn thành xong hệ thống xử lý nước thải nhưng nước thải từ sân phơi bùn vẫn chưa được thu hồi nên chảy trực tiếp ra ngoài. Hầu hết các đơn vị được kiểm tra đều không có báo cáo giám sát chất lượng môi trường theo định kỳ, trong đó 2 đơn vị còn không có giấy phép môi trường.

Kiến nghị đình chỉ sản xuất gây ô nhiễm

Trao đổi với chúng tôi về tình trạng ô nhiễm ở các khu vực này, ông Nguyễn Văn Chiến, Phó giám đốc Sở TN-MT TP, cho biết dù đã xác định được nguyên nhân và mức độ ô nhiễm của suối Cái nhưng để có căn cứ chính xác hơn, trong thời gian tới đoàn thanh tra sẽ lấy mẫu nước thải và tiến hành đo đạc tại nguồn của từng nhà máy để xử lý những đơn vị vi phạm. Đồng thời, sở đã kiến nghị UBND TPHCM chỉ đạo UBND quận Thủ Đức buộc những đơn vị thuộc diện di dời phải đình chỉ các công đoạn sản xuất gây ô nhiễm. Ngoài ra, Sở TN-MT TPHCM sẽ phối hợp với Sở TN-MT tỉnh Bình Dương tổ chức thanh tra đột xuất các cơ sở trên địa bàn tỉnh Bình Dương xả thải ra suối Cái để có biện pháp xử lý triệt để... “Hiện nay, theo quy định pháp luật về bảo vệ môi trường, việc thanh tra được thông báo trước bằng văn bản nên thường các doanh nghiệp sẽ vận hành hệ thống xử lý nước thải nhằm đối phó. Khi thanh tra kết thúc, doanh nghiệp sẽ không vận hành hệ thống xử lý nước thải thường xuyên, nhưng chưa biết xử lý ra sao...” - ông Chiến băn khoăn.