Nhà phê bình mỹ thuật Phan Cẩm Thượng:

Văn hóa nông thôn đang bị phá hủy

Tin mới

08/06/2008 00:48

Nghệ thuật ngày thường (NXB Phụ nữ) là cuốn sách mới nhất của họa sĩ - nhà nghiên cứu nghệ thuật Phan Cẩm Thượng. Cuốn sách được viết dưới dạng tạp văn, tiểu luận gồm 105 bài, chia theo các chủ đề: Suy nghĩ về nghệ thuật, Nghệ thuật ngày thường, Tản văn nhàn đàm, Nông thôn và kiến trúc. Tất cả được viết bằng sự nghiền ngẫm những vấn đề trong văn hóa nghệ thuật hiện tại và đời sống kinh tế thị trường

Phan Cẩm Thượng sinh năm 1956, tốt nghiệp khoa lý luận và lịch sử mỹ thuật Trường Đại học Mỹ thuật. Ông là tác giả của nhiều tác phẩm tạo sự chú ý của giới chuyên môn như: Chùa Bút Tháp, Chùa Dâu và nghệ thuật Tứ pháp, Điêu khắc cổ Việt Nam, Đồ họa cổ Việt Nam (viết chung), Điêu khắc Tây Nguyên, Họa sĩ trẻ Việt Nam (viết chung), Mỹ thuật của người Việt (viết chung)...

. Phóng viên: Hơn 100 bài viết trong Nghệ thuật ngày thường được tập hợp từ các bài đã in trên báo suốt 8 năm (từ năm 2000 đến 2007). Bốn chủ đề được ông phân chia rạch ròi như thế có được ấp ủ từ trước?

- Ông Phan Cẩm Thượng: Tôi ấp ủ những vấn đề này từ lâu rồi và thực sự muốn nghiên cứu một cách nghiêm túc. Nhưng có những thời kỳ tôi túng thiếu quá, đành phải xé nhỏ công trình của mình thành những bài viết nhỏ để đăng báo lấy nhuận bút. Thú thật là có lúc đi lĩnh nhuận bút, bài mình được khen hay, tôi vẫn thấy xấu hổ vô cùng. Thế nhưng viết báo nhiều thành quen và nó giúp tôi tìm ra bí quyết “trăm hoa đua nở”. Có nghĩa, khi tôi vừa viết xong bài này thì trong đầu cũng xuất hiện ý tưởng viết bài khác.

. Lý do gì khiến ông dành nhiều tâm huyết để nghiên cứu những vấn đề về nông thôn?

- Tôi đã có 20 năm nghiên cứu đồ họa cổ và điêu khắc cổ, đó là niềm đam mê của tôi. Thời gian này, tôi không để ý nhiều đến nông thôn. Song khoảng năm 2000, tôi nhận thấy văn hóa nông thôn đúng là đang đổ vỡ tan tành. Từ đây, tôi bắt đầu xây dựng những chủ đề về nông thôn và nghiên cứu kỹ từng chi tiết như bức tường, cánh cửa. Tôi hình dung đến những năm về sau, không biết có còn ai hiểu về nông thôn và nông dân, khi không còn đất trồng lúa thì họ sẽ làm gì? Cuốn sách chỉ là một phần sự thật thôi, trong thực tế, tôi biết có xã, nông dân đã mất hết đất.

. Sự trăn trở này đã khiến ông từ bỏ vị trí giảng viên Trường Đại học Mỹ thuật để lang thang về các miền quê?

- Tôi thích nghiên cứu nghệ thuật cổ, cái này phần lớn nằm ở nông thôn. Tôi thích đi lang thang chứ không thích ở hẳn một nơi nào đó. Còn sức khỏe là còn đi và có lẽ được chết ở ngoài đường làm tôi thích nhất. Nói đùa vậy thôi, hay đi lang thang cũng một phần do tôi gặp khó khăn trong đời sống gia đình. Tính đến nay, tôi đã đặt chân đến mọi vùng đất nước và nơi nào cũng ở lại vài tháng. Cái quan trọng là mình đã lao vào cuộc sống và nếm mùi sướng khổ, buồn vui.

Tôi không thích cuộc sống gò bó của công chức nên từ bỏ công việc giảng dạy từ những năm 1990. Song, do không có giáo viên nên Trường Đại học Mỹ thuật vẫn mời tôi tiếp tục công việc, mãi đến năm 2000 tôi mới dứt hẳn và không hề tiếc nuối. Khoảng từ năm 2004 – 2006, cuộc sống của tôi vô cùng khó khăn. Hai năm, tôi không bán được bức tranh nào. Có lúc trong túi còn vẻn vẹn 200.000 đồng, vừa phải đi thuê nhà vừa phải nuôi con gái đang học đại học. Nghĩ lại cái nhà trống trơn, không đồ đạc gì mà mình thuê lúc đó thật khủng khiếp. Chỉ cần mỗi năm bán được một hoặc 2 bức tranh, tôi có thể thoải mái đi du ngoạn rồi.

. Là một trong số ít người tâm huyết và thành công ở vai trò nhà phê bình mỹ thuật, vậy mà ông từng nói sẽ ngừng công việc này?

- Tôi đang từng bước từ bỏ làm nhà phê bình mỹ thuật. Ngày nay, chẳng ai muốn làm phê bình cả. Công việc này không mang lại cho mình lợi lộc, ngược lại ai cũng ghét. Cũng may, tôi ở một vị trí “không có gì để mất” nên cứ viết những điều mình nghĩ. Vậy mà, thi thoảng vẫn phải rào trước đón sau. Nói vậy thôi, thực sự tôi thấy việc mình làm đến đây coi như xong rồi...

HUYỀN MAI thực hiện
Bình luận

Đăng nhập với tài khoản:

Đăng nhập để ý kiến của bạn xuất bản nhanh hơn
 
 

Hoặc nhập thông tin của bạn

Mới nhất Hay nhất
TIN CÙNG MỤC
XEM
TIN MỚI