Thu hồi đất công: Quá khó !

Hai đơn vị được yêu cầu báo cáo tình hình là Sở Tài nguyên- Môi trường (TN-MT) TPHCM và Ban Chỉ đạo 09 TP. Số liệu đưa ra khiến nhiều người phải giật mình.

Khu nhà 4-6 Nguyễn Siêu, quận 1- TPHCM diện tích 1.755 m², do tập đoàn Điện lực VN quản lý nhưng sau đó bố trí cho 59 hộ dân vào ở, hiện không đòi lại được.

Khó xử lý vì công văn can thiệp

Đó là bộc bạch của ông Đào Anh Kiệt, Giám đốc Sở TN-MT TPHCM, đối với thực trạng của việc xử lý nhà, đất hiện do các tập đoàn, tổng công ty đang quản lý sử dụng bị lãng phí.

Đồng tình với ý kiến này, bà Đào Thị Hương Lan, Giám đốc Sở Tài chính TPHCM, cho rằng các quy định pháp luật hiện chưa đồng bộ khiến cho việc xử lý, sắp xếp nhìn chung là còn chậm.

Theo bà Lan, thời gian qua TP đã yêu cầu các đơn vị, tổ chức có đất kê khai được 10.535 cơ sở nhà, đất với diện tích 232,5 triệu m² đất. Dù con số sử dụng thực tế lãng phí là khá lớn, song tính từ năm 2002 đến nay mới chỉ thu hồi được 165 cơ sở nhà, đất với diện tích 605.000 m².

Tuy nhiên, việc xử lý chậm cũng còn do nhiều nguyên nhân là việc buông lỏng quản lý nhà, đất của các cơ quan chức năng, đơn vị sử dụng đã xảy ra trong một thời gian dài; hồ sơ nhà, đất thất lạc; các đơn vị còn vì lợi ích cục bộ nên quyết giữ đất... Mặt khác, quy hoạch chưa phủ kín nên rất khó cho công tác xử lý, bởi đây là một điều kiện cần có để duyệt phương án xử lý mặt bằng.    

Thuê 1 đồng, cho thuê lại 10 đồng

“Nếu được kiến nghị với Quốc hội về giải pháp chấn chỉnh tình hình trên, anh Kiệt sẽ đề đạt hướng xử lý ra sao”- ông Trần Du Lịch, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM, đặt vấn đề.

Sau một hồi suy nghĩ, ông Kiệt nêu ra một số nhóm vấn đề nhưng tựu trung nhất là nếu sử dụng lãng phí, không đúng mục đích là phải kiên quyết thu hồi. Sau đó, đưa mặt bằng ra đấu giá. Việc làm này là vừa công bằng, minh bạch, rõ ràng nhất, mặt khác lại làm lợi cho ngân sách.

Kế đến là đưa giá thuê lên sát thị trường và tùy vào mục đích sử dụng đất của đơn vị được Nhà nước cho thuê đất mà tính. Đơn cử, đất để làm trung tâm thương mại, khách sạn, bất động sản, giá thuê phải cao hơn đất dùng cho sản xuất. Thực tế từ năm 2003, Sở TN-MT đã có kiến nghị với TP song không hiểu vì sao chưa áp dụng được...

“Giá thuê cao, doanh nghiệp phải liệu cơm gắp mắm, còn như hiện nay thuê chỉ 1 đồng đem cho thuê lại thu được 10 đồng, coi như bỏ túi được 9 đồng một cách hợp pháp thì ai mà không ham!”- ông Kiệt nói.

Tuy nhiên, điều mà nhiều đại biểu quan ngại hơn chính là những số liệu mà Sở TN-MT công bố tại cuộc họp. Theo thống kê sơ bộ, các tập đoàn và tổng công ty đang trực tiếp quản lý, sử dụng 410 khu đất với diện tích 6,3 triệu m², thế nhưng sử dụng đúng mục đích chỉ có 2,5 triệu m² (khoảng 40%), số còn lại sử dụng chưa hiệu quả như bỏ hoang, cho thuê trái phép, bị lấn chiếm, tranh chấp...

Cụ thể: Hiện có 24.534 m² được cho thuê trái pháp luật. Ví dụ: Tổng Công ty Thủy sản VN cho thuê lại 9.535 m2, Tổng Công ty Gia cầm Miền Nam cho thuê lại 2.528 m², Tổng Công ty Thương mại Sài Gòn cho thuê lại 4.307 m².

Điều đáng lo ngại nữa là hiện diện tích đất chưa sử dụng lên đến 3,7 triệu m², trong đó chủ yếu là đầu tư xây dựng chậm, rõ ràng đây là một nguồn tài sản lớn đang bị “ứ đọng”, chưa phát huy hiệu quả. Thêm nữa là chỉ từ năm 2006 đến năm 2009, có 23 tập đoàn, tổng công ty đã được giao 23 dự án phát triển nhà ở với diện tích lên đến... 7,94 triệu m².

“Với thực trạng sử dụng đất còn đang lãng phí, ai dám cam đoan khẳng định diện tích đất được giao mới sẽ không đi vào con đường cũ!”- một đại biểu ngán ngẩm.