Liên hoan Xiếc Quốc tế lần thứ 2: Thiếu vắng anh tài

Hầu hết các tiết mục tham dự Liên hoan Xiếc Quốc tế lần thứ 2 này của đội tuyển Việt Nam đều đã giành Huy chương Vàng tại Liên hoan Xiếc toàn quốc 2002: Thăng bằng kiếm trên đu (Hồng Hạnh), Cánh chim bầu trời (Văn Thông, Ngọc Thủy, Văn Khu, Mỹ Hạnh, Kim Hạnh), Patin (Quốc Đông, Hoàng Anh, Ngọc Bích, Hải Yến), Lắc vòng (Bích Liên)... Có thể coi đây như một “giải pháp an toàn” của nước chủ nhà để giữ “thế” của mình khi đưa ra mặt hàng đã được kiểm chứng chất lượng. Không chỉ vậy, từ đầu tháng 10, Cục NTBD đã tổ chức một lớp tập huấn kéo dài gần một tháng cho đội dự tuyển – gồm 23 nghệ sĩ đến từ bốn đơn vị: Liên đoàn Xiếc VN, Đoàn Xiếc TP. Hồ Chí Minh, Đoàn Xiếc Quảng Trị và trường Trung học Xiếc VN. Những tiết mục tham dự được đầu tư, nâng cấp lại toàn bộ, từ kỹ thuật biểu diễn, trang phục, đạo cụ, âm nhạc để đáp ứng yêu cầu của cuộc thi có tính chất quốc tế.

Kỹ thuật non, thể lực yếu

Sau gần một tháng tập huấn, ngày 12-11 vừa qua, lãnh đạo Bộ VHTT và Liên đoàn Xiếc VN đã tổ chức một buổi duyệt 14 tiết mục dự tuyển. Nhìn chung, có một số tiết mục trở nên “sạch sẽ” hơn, khá đẹp mắt và gây hồi hộp, lấy được nhiều tràng pháo tay của hội đồng duyệt và khán giả như Lắc vòng, Thăng bằng kiếm trên đu, Hải quân vui chơi... Nhưng sự cố xảy ra cũng không phải ít: nghệ sĩ Tuấn Linh 2 lần làm hỏng động tác hất chiếc nồi lên đầu trong tiết mục Hề con lăn, nghệ sĩ Thanh Hải và Lan Hương phải làm lại đến lần thứ ba khi thực hiện động tác đòi hỏi kỹ thuật cao trong tiết mục Thang lắc... “Chúng ta phải nhìn nhận đúng thực chất của vấn đề, không được phép tạo ra những ảo ảnh trong nghệ thuật. Thể lực yếu, kỹ thuật non, phương tiện kém là hạn chế của xiếc Việt Nam” – NSƯT Lê Chức, Cục phó Cục NTBD, Trưởng Ban Tổ chức LH nói.

Nước bạn không mặn mà

Sau LH Xiếc Quốc tế lần thứ nhất được tổ chức vào năm 1997, LH lần thứ 2 lẽ ra đã được diễn ra năm 2003, nhưng rồi bị hoãn lại vì dịch SARS. Lần đó, có tới 14 đoàn xiếc chuyên nghiệp ở 13 nước đăng ký tham dự. Còn tại LH này, sau khi xiếc Trung Quốc rút lui cách đây ít hôm, danh sách chỉ còn lại 7 nước: Campuchia, Đức, Mỹ, Nga, Mông Cổ, Lào và Luxambuar. Lý giải điều này, ông Lê Chức cho rằng: Việt Nam chưa phải là một địa chỉ hấp dẫn để các đoàn bạn giao lưu, học hỏi, và điều quan trọng hơn nữa là đúng thời điểm chúng ta tổ chức LH, tại Trung Quốc và Pháp cũng diễn ra những ngày hội của những nghệ sĩ xiếc quốc tế. Chưa tính đến chuyện vị thế của xiếc Việt Nam so với xiếc Trung Quốc và Pháp, chỉ xét đến giải thưởng cũng đã thấy chúng ta khó lòng mà theo kịp bạn. Đơn cử như tiền thưởng cho HCV của LH Xiếc Vũ Hán, Trung Quốc là 80 nghìn NDT, tương đương 150 triệu đồng VN, trong khi đó, chúng ta mới chỉ đưa ra dự định thưởng 1.000 USD cho giải cao nhất, nghĩa là chưa tới 16 triệu đồng. Cận kề ngày khai mạc, có thông tin rằng Ban Tổ chức đã cố gắng kiếm tài trợ để tăng giá trị giải thưởng, nhưng con số chính xác là bao nhiêu thì cho đến sáng nay, 15-11, vẫn chưa được công bố chính thức. Tiền thưởng không phải là tất cả, nhưng ai mà không tránh khỏi sự cân nhắc về giá trị của giải khi có quyền lựa chọn giữa nhiều lời mời cùng một lúc?

Xiếc “ngoại”: cũng chỉ “tầm tầm”

Cũng do kinh phí hạn chế, Việt Nam chỉ có thể lo việc ăn ở, đi lại cho 6 người/đoàn. Như vậy, có thể nhìn thấy trước là các đoàn bạn sẽ không có điều kiện mang các tiết mục hoành tráng, công phu tới LH. Thậm chí, đoàn của Đức chỉ có 2 người tham dự. Mặt khác, theo Ban Tổ chức - những người đã xem băng hình giới thiệu tiết mục của các đoàn gửi đến - thì các đoàn tham dự LH kỳ này cũng chưa hẳn đã đạt đến đẳng cấp cao của xiếc quốc tế, chỉ ở mức “tầm tầm” thôi.

Một điều nữa tác động không nhỏ tới chất lượng của LH Xiếc Quốc tế lần 2: bản thân nước chủ nhà cũng có sự phân tán lực lượng khi cùng thời gian, Liên đoàn Xiếc Việt Nam đưa 26 nghệ sĩ sang Pháp biểu diễn theo kế hoạch đã định trước. Vốn không phải là một nước có thế mạnh về nghệ thuật xiếc, lại vắng mặt nhiều anh tài, rất khó để hy vọng rằng đây sẽ là một liên hoan gây được tiếng vang lớn.

Đứng ra tổ chức một LH Xiếc quốc tế, mục đích của chúng ta không ngoài việc nhằm nâng cao chất lượng xiếc trong nước và tiếp cận kỹ thuật xiếc thế giới. Vì thế, dù còn nhiều khiếm khuyết, nhưng LH này vẫn là một cơ hội tốt để xiếc VN học hỏi và khẳng định vị trí của mình. Việc “thắp lửa” cho LH được trông chờ vào các nghệ sĩ xiếc VN. Hơn bao giờ hết, họ phải tự mình cố gắng bằng tất cả nỗ lực để xứng đáng là nước chủ nhà.