Phát hiện hầm mộ cổ ở An Khánh, Hà Tây

Hầm mộ nằm ở vị trí trung tâm ngọn đồi, dưới độ sâu tính từ đỉnh đồi là 7 m. Sau khi máy xúc bóc đi lớp đất xung quanh để lộ trần hình dáng bên ngoài hầm mộ. Chiều rộng 4 m, nóc hầm cuốn vòm chạy dài 15 m.

Điều đặc biệt đáng chú ý là gạch xây hầm mộ rất đặc biệt, đây là loại gạch cổ. Tất cả các viên gạch đều in nổi hoa văn cổ rất đẹp. Mặt gạch được phủ bởi lớp men ngọc, mỗi mặt một màu men khác nhau, trên mặt gạch có khắc chìm chữ nho (hoặc chữ Tàu). Vị sư thầy trụ trì chùa Tổng cũng là người chỉ đạo phục dựng lại chùa cho biết: Đây là loại gạch được làm bằng đất thó, nung bằng rơm đốt. Gạch rất dễ vỡ. Xem xét những viên gạch vỡ, thấy trong ruột viên nào cũng có vân hồng trông giống như đá vân hoặc gỗ chun.

Gạch có nhiều loại với các kích thước khác nhau. Gạch xếp vòm là gạch lưỡi rìu, bề mặt hình vuông, kích thước 30 cm x 30 cm, dày 7 cm. Gạch xếp tường hầm có kích thước lớn hơn.

Bóc đi hai lớp gạch ở một đầu hầm mộ, để lộ cửa hầm cao 2 m, rộng 0,5 m, phía trên hình bán nguyệt. Nhìn từ phía ngoài thấy tường và vòm hầm được xếp bởi 4 lớp gạch, bề dày của vòm là l,2 m.

Sư thầy trụ trì chùa Tổng cho biết: Theo các sách ở chùa Tổng, ngày xưa ngọn đồi này chính là chùa Vằn. Năm 1943, người ta dỡ chùa và di chuyển về thôn An Thọ. Sau ngày hòa bình lập lại, cả một vùng đất rộng lớn thuộc địa phận xã An Khánh được Nhà nước giao cho Trại lợn giống Quốc gia. Năm 1968, trại lợi dụng vị trí cao của quả đồi, đã xây một bể nước cực lớn trên đỉnh đồi để cung cấp nước cho chăn nuôi lợn. Bể nước vô tình đã đè lên hầm mộ, mà chẳng ai hay.

Năm 2003, thể theo nguyện vọng của các bậc cao niên ở địa phương và các nhà sư, địa phương đã đề nghị các cơ quan có thẩm quyền cho phép xây dựng lại chùa. Các cơ quan hữu trách còn nghiên cứu nguyện vọng của bà con, chưa công bố quyết định. Trong khi chờ đợi, bằng kinh phí do chùa Tổng cung cấp, người ta vẫn tiến hành xây hậu điện. Năm 2004, mặc dù chưa nhận được giấy phép của cấp có thẩm quyền, công việc san đồi để phục dựng chùa vẫn được thực hiện và đã phát hiện hầm mộ bí ẩn.

Người dân đến xem rất đông, một vài người hiếu kỳ nôn nóng muốn chui vào trong hầm mộ để xem, may thay các nhà sư cùng các cụ cao niên đã ngăn cấm kịp thời. Máy xúc bóc đi lớp đất bên ngoài hầm mộ sâu xuống 3 m (tính từ hầm vòm mộ) vằn chỉ tới móng thì dừng lại, tạm ngừng mọi công việc san lấp xây cất để báo cáo các cơ quan tìm hướng giải quyết. Biện pháp tạm thời phủ là bạt lên trên để che mưa nắng.

Sáng ngày 25-11, đại diện của Sở Văn hóa Thông tin Hà Tây, Phòng Văn thể Hoài Đức, UBND cùng đại diện người cao tuổi xã An Khánh đã có mặt tại hiện tượng. Qua xem xét phân tích và đưa ra kết luận sơ bộ: Ngôi mộ có niên đại từ thế kỷ thứ 10. Đại diện Bảo tàng Hà Tây cho ý kiến: Vì ngôi mộ rất cổ nên cần khảo sát nghiên cứu và có kế hoạch bảo tồn.

Nhiều người hiếu kỳ kéo đến xem, một số người còn có đơn gửi UBND xã, nhận đây là mộ tổ dòng họ mình... Đáng tiếc đã có những cãi vã, xô xát xảy ra. Các cơ quan chức năng cần sớm vào cuộc nghiên cứu, làm rõ kết luận về hầm mộ cổ này...