Hồ thủy điện Hoà Bình ngóng lũ

Đợt khô hạn 103 năm mới lặp lại

Từ trên bến đò Kênh (xã Thái Thịnh, Thị xã Hoà Bình) nhìn xuống lòng hồ sâu hút mắt là những xà lan, tàu chở khách chỉ bé bằng bằng chiếc xe lôi. Không như thường lệ, người dân địa phương đi đò chỉ cần đi bộ vài bước chân là lên thuyền nhưng giờ đây họ phải leo lên, leo xuống con dốc dài vài trăm mét xuống tận đáy hồ. Từ ngấn nước hằn trên vách núi đá khi vào mùa lũ cho thấy một khoảng cách vài chục mét so với mép nước đục ngầu vì cạn nơi bến đò.

Từ nhiều ngày nay, ở ngay nơi sản xuất điện lớn nhất cả nước là Thị xã Hoà Bình đã bắt đầu chế độ cắt điện luân phiên. Chị Nguyễn Thị Dung, chủ một quán nước chè nơi bến đò này hàng chục năm nay thẫn thờ nói: “Khô hạn kinh khủng thế này, thật chưa thấy bao giờ”.

Theo thống kê của Trung tâm dự báo khi tượng thủy văn Trung ương (Trung tâm), đến 13 giờ chiều 22-5, mực nước hồ Hoà Bình chỉ còn 79,75m, thấp hơn nước mực nước chết 25cm (mực nước chết là 80m), với lưu lượng dòng chảy về hồ là 190m3/giây. Theo ông Đậu Công Tú – Phòng Thuỷ văn Nhà máy Thuỷ điện Hoà Bình (Nhà máy), lưu lượng dòng chảy ngày 22-5 tăng từ 180m3/giây lên 190m3 giây là nhờ cơn mưa vào buổi sáng cùng ngày.

Theo bản dự báo trước đó của Trung tâm, từ ngày 21 đến 25/5, dòng chảy vào hồ cao nhất là 250m3/giây, nhỏ nhất 250m3/giây, mức trung bình là 200m3/giây. Với lưu lượng mưa ở Lai Châu, Sơn La, Hoà Bình chỉ từ 20-40mm, làm cho dòng chảy đến hồ biến đổi chậm. So với ngày 21-5, mực nước ở Hồ Hoà Bình trong ngày 22-5, đã tụt xuống 70cm, do phải xả nước để phát điện. “Đây là lần thứ hai kể từ khi Nhà máy đi vào hoạt động mực nước xuống dưới mức 80 (lần đầu là đợt El nino năm 1997, mực nước xuống 75,70m) và từ năm 1902 đến nay, nước sông Đà mới cạn như vậy” –ông Tú nói.

Nhà máy điện hoạt động cầm chừng

Ông Tú cho biết, sẽ không xảy ra tình huống ngừng sản xuất điện của Nhà máy vì hạn đến mấy thì nước vẫn về. Theo ông Tú, Nhà máy vẫn duy trì sản xuất ở mức nước từ 75m trở lên nhưng nếu kéo dài sẽ rất hại máy và xâm thực cánh tuốc bin (làm rỗ). Do thiếu hụt nước, Nhà máy phải đảm bảo sản xuất bằng cách rút ngắn thời gian phát, cũng như hạn chế bớt tổ máy hoạt động trong giờ cao điểm. Hiện tại, vào giờ thấp điểm (ban đêm), Nhà máy chỉ phát 1 tổ máy, thậm chí là dừng hoạt động để tiết kiệm nước cho giờ cao điểm sản xuất. “Có điều, ngay cả giờ cao điểm cũng không đủ nước chạy cả 8 tổ máy và cũng chỉ sản xuất được vài giờ trong ngày” – ông Tú nói.

Hiện tại, Nhà máy đang trong tình trạng hết sức căng thẳng, kíp trực của tất cả các bộ phận đều tăng thêm người để giám sát chặt tình hình nguồn nước và sản xuất. Theo ông Tú, với lượng nước thiếu hụt trầm trọng như hiện nay, mối lo ngại lớn nhất là các thiết bị gặp sự cố bất thường.

Ngóng lũ tiểu mãn

Đỗ Trọng Cảnh, một cán bộ khác của Phòng Thủy văn cùng ca trực với ông Tú mừng rỡ chạy ra ban công khi những giọt mưa hiếm hoi bất thần xuất hiện trong cái oi bức. Theo ông Cảnh và ông Tú, 2 cơn mưa trong ngày 22-5, cho thấy đã bắt đầu xuất hiện lũ tiểu mãn (thông thường hàng năm lũ tiểu mãn bắt đầu từ 20-4 âm lịch).

Nhưng cơn mưa ngắn ngủi như “muối đổ bể” càng làm ông Cảnh buồn rầu: “Mưa thế này dù là ở trên đầu nguồn cũng chỉ đủ rửa mái đập và cánh tuốc bin, chẳng thấm tháp gì”.

Đến 15 giờ cùng ngày, thông báo mới nhất của Trung tâm được chuyển đến, dự báo đến chiều tối nay (23/5), lưu lượng nước đến hồ, có khả năng giảm xuống mức 175m3/giây. Như vậy, với điều kiện sử dụng nước phát điện của Nhà máy hiện tại thì trong 30 giờ tới mực nước hồ sẽ giảm xuống mức 79,25m (+- 03m). Dự báo đến 7 giờ sáng nay, lượng lượng nước về hồ Hoà Bình là 180m3/giây và sẽ còn 175m3/giây đến hết ngày.

Ông Tú cho biết, lũ tiểu mãn năm nay sẽ vừa chậm và vừa nhỏ, do vậy tình hình cũng không cải thiện được bao nhiêu. Do vậy, giải pháp tốt nhất cho tình trạng thiếu nước, thiếu điện năm nay vẫn là “tiết kiệm triệt để” nhưng xem ra việc này không đơn giản và giải pháp cắt điện luân phiên vẫn là sự lựa chọn số 1 của ngành điện hiện nay.