Nhịp cơ thể...

Từ lâu, giới chuyên môn đã biết rằng các cơn đau tim và những chứng bệnh liên quan đến tim mạch thường xảy ra vào khoảng 10 giờ sáng (có lẽ điều này phản ánh hoạt động căng thẳng tiếp theo sau một đêm nghỉ ngơi). Tuy nhiên, theo nhóm các nhà nghiên cứu của bác sĩ Eugene Stanley ở ĐH Boston, Massachusetts, thì nhịp tim - vốn chịu sự ảnh hưởng của nhịp điệu thời gian ngày - đêm - có thể còn đóng vai trò trong vấn đề này. Họ đã phát hiện có sự đa dạng về vũ điệu thời gian và nhịp tim ở các đối tượng khác nhau. Chính sự biến thiên, thay đổi này có liên quan đến bệnh tim. “Xét về thống kê, các đối tượng có nhịp tim không đều đặn cho thấy có khả năng có một trái tim không khỏe mạnh” - Stanley cho biết. Ông và các đồng nghiệp còn phát hiện nhịp tim thay đổi chịu ảnh hưởng từ sự dao động, biến thiên của thời gian: Khoảng 10 giờ sáng là chu kỳ nhịp tim yếu nhất, bất chấp chủ thể ngủ hay thức, hoạt động hay nghỉ ngơi...

Chính vì lý do này, việc tổ chức thay ca có thể gây ra các vấn đề nghiêm trọng cho sức khỏe người lao động. Theo một thông báo của Ủy ban An toàn & Sức khỏe lao động Anh, các công nhân làm việc thay đổi theo ca có nguy cơ cao về bệnh tim và tiểu đường. Chính sự tuân thủ như thế còn làm cho người lao động mất tập trung và mệt mỏi nhiều hơn, gia tăng các nguy cơ tai nạn và sai lệnh trong thao tác công việc.

Chuyên gia sinh học Josephine Arendt cùng các đồng sự ở ĐH Surrey, Guildford và nhà tâm lý học Andrew Smith ở ĐH Cardiff, Wales đã tiến hành các nghiên cứu riêng rẽ về sức khỏe tâm lý và thể chất của nhóm 45 lao động nam làm việc trên các giàn khoan ngoài khơi. Các nghiên cứu đã so sánh 2 lịch trình thay ca chính trong 2 tuần liền: một là ca 12 giờ, với các công nhân làm việc toàn ca đêm hay toàn ca ngày trong 2 tuần liền; và ca kia là bảng phân công riêng rẽ giữa hai ca 7 ngày và sau đó là 7 đêm.

Việc kiểm tra nước tiểu những công nhân làm ca riêng rẽ cho thấy mức melatonin - loại hoóc-môn liên quan đến việc điều chỉnh giấc ngủ thường phóng thích vào ban đêm - đã không xảy ra đồng thời với thời gian ngủ mới sau khi thay ca. Trong khi đó, với việc mất tập trung và mau mệt trong công việc, những công nhân không quen với sự thay ca lộ rõ các dấu hiệu về nguy cơ sức khỏe trong thời gian dài. Những người này có mức acid béo trong máu cao bất thường sau bữa ăn so với người làm ca ngày hay những người đã quen với sự thay ca đột xuất này. “Điều này làm gia tăng nguy cơ các bệnh về tim mạch, tiểu đường cũng như những vấn đề về rối loạn tiêu hóa khác và chính sự thay đổi ca đột ngột là thủ phạm” - Arendt cho biết - “Những người đã thích nghi với thời gian biểu thay ca phổ biến ít có nguy cơ về bệnh tim và tiểu đường”.

Theo các chuyên gia, người lao động nên cố gắng tránh thay đổi ca bất thường, vì sự thay đổi lịch trình công việc thường làm rối loạn đồng hồ sinh học cơ thể. Nhà tâm lý học Smith chỉ ra rằng: “Sẽ là sai lầm khi muốn tăng năng suất lại bắt người lao động thay đổi ca liên tục, vì điều đó không chỉ không mang lại hiệu quả lao động thực sự mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe công nhân - nguy cơ giảm chất lượng công việc sau đó...”.