Chống tham nhũng trong giáo dục

Đó là vụ gian lận thi cử thách thức dư luận trong khi chính Bộ GD-ĐT đang thực hiện cuộc vận động có tính sống còn của ngành: “Nói không với tiêu cực và bệnh thành tích”. Trả lời báo chí, Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân cho rằng, tiêu cực xảy ra trong Bộ GD-ĐT cũng bình thường thôi, vì trình độ chung yếu kém nên nó bộc lộ khắp nơi và ông khẳng định sẽ xử lý đến nơi đến chốn. Điều đó cho thấy những tiêu cực gần đây nở rộ không phải là chuyện mới lạ, cá biệt. Nó là căn bệnh trầm kha của nền giáo dục cũ kỹ, cải tổ ì ạch, thiếu hệ thống, giờ đến hồi bộc phát.

Chuyện thứ hai là câu chuyện làm buồn lòng những người coi trọng danh dự. Đó là quyết định thu hồi tiền du học của ông Nguyễn Minh Hiển, nguyên bộ trưởng Bộ GD-ĐT do đã chi sai kinh phí từ đề án 322. Quyết định này được thông báo sau cuộc họp của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng với Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Thiện Nhân, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Quang Trung, Bộ trưởng Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đoàn Mạnh Giao và nghe ý kiến của Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Sinh Hùng, Phó Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng, Bộ trưởng Bộ Công an Lê Hồng Anh, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phùng Quang Thanh.

Chỉ vài ngàn đô la, nhưng Thủ tướng đã tham khảo ý kiến của các thành viên quan trọng trong Chính phủ của mình, để đi đến quyết định đúng đắn về nguyên tắc lẫn dư luận. Và người ta lấy làm tiếc cho một vị GS-TS từng có 2 nhiệm kỳ làm bộ trưởng, bỗng chốc “hạ cánh không an toàn” vì vài ngàn đô la chi sai nguyên tắc cho một chuyến du học cuối đời!

Chuyện thứ ba, lại là chuyện “chạy trường” ở Trường THPT Lê Quý Đôn. Những tưởng sau khi “tạm đình chỉ công tác” bà hiệu trưởng Trần Thanh Vân, sự việc sẽ yên ắng. Nhưng không, những tiêu cực ở ngôi trường danh tiếng này tiếp tục bị phanh phui bằng những lá đơn tố cáo hàng loạt sai phạm của bà hiệu trưởng, trong đó có những biểu hiện đối phó với đoàn thanh tra. Dư luận vẫn muốn đặt câu hỏi, vì sao vụ “chạy trường” nhạy cảm như vậy mà cơ quan chức năng xử lý chậm chạp để bà Vân có thời gian đối phó?

Còn nhớ, trong lời từ nhiệm của Thủ tướng Phan Văn Khải đọc trước kỳ họp Quốc hội vừa rồi, Thủ tướng đã thẳng thắn nhìn nhận sự không thành công trong 2 lĩnh vực khoa học công nghệ và giáo dục. Điều đó cho thấy đổi mới, cải cách giáo dục là một yêu cầu cấp bách. Cũng trong tuần qua, Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân khi làm việc với Trường ĐH Sư phạm Hà Nội đã phát biểu: “Để xây dựng và phát triển giáo dục, phải chọn cho được những người ưu tú nhất làm thầy cô giáo, chọn những sinh viên giỏi nhất vào ngành sư phạm”. Chuyện đào tạo những “cỗ máy cái” ấy tưởng ai cũng hiểu, nhưng bấy lâu nay những sinh viên ưu tú nhất rất ít người có mặt ở ngành sư phạm và cũng rất ít sinh viên ngành sư phạm đi du học, cho thấy nguồn lực cho ngành sư phạm đang có lỗ hổng lớn, bất cập.

Trong một bài viết của GS Hoàng Tụy đăng trên NLĐCN, ông cho rằng tiêu cực trong giáo dục không chỉ ở gian lận trong thi cử, mà mọi biểu hiện gian dối trong các hoạt động giáo dục như chạy điểm, chạy bằng cấp, báo cáo láo, trục lợi bất chính... thực chất là tham nhũng. Vậy thì việc chống tiêu cực trong giáo dục, thực chất là chống tham nhũng. Muốn chống nó, phải triệt mầm sinh ra nó từ trong cơ chế quản lý. Đó chính là khâu then chốt trong cải cách, chấn hưng giáo dục.