Việt Nam-Nhật Bản: Đối tác chiến lược

- Bộ trưởng Võ Hồng Phúc: Cùng quyết tâm hướng tới xây dựng quan hệ đối tác chiến lược vì hòa bình thịnh vượng khu vực Đông Á và thế giới là mục tiêu của cả hai nước và cũng là mục tiêu của nhiều nước trong khu vực, xu thế chung của hội nhập, nhất là khu vực Đông Á. Hướng tới quan hệ đối tác chiến lược, đặc biệt nhấn mạnh tới quan hệ kinh tế vì hiện nay, Nhật Bản là đối tác kinh tế hàng đầu của VN. Tới đây, hai nước hướng về mục tiêu xa hơn về phát triển quan hệ hợp tác đó, đặc biệt đi vào hợp tác trong các lĩnh vực có tính chiến lược mà Nhật Bản có thế mạnh, chẳng hạn như lĩnh vực công nghệ cao; giúp xây dựng những công trình cơ sở hạ tầng quy mô lớn có tầm cỡ chiến lược như đường sắt cao tốc, đường bộ cao tốc; các khu công nghiệp công nghệ cao...

- Bản Tuyên bố chung sẽ được ký kết qua chuyến thăm này trong bối cảnh hai nhà lãnh đạo đều mới nhậm chức, liệu có sự trùng hợp nào về thời điểm ký kết này, phải chăng có sự thay đổi lớn về đối ngoại giữa hai quốc gia, thưa Bộ trưởng?

- Trong hơn 30 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, hai nước luôn tiến dần tới sự gần gũi, hiểu biết lẫn nhau. Mối quan hệ hợp tác này càng ngày càng mật thiết. Đây là quá trình chuẩn bị, tăng cường quan hệ lâu dài, nó thể hiện bằng cả quãng đường dài, mở đầu bằng chuyến thăm Nhật Bản của Thủ tướng Võ Văn Kiệt, của Tổng Bí thư Đỗ Mười; sau đó là chuyến thăm của Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh, Thủ tướng Phan Văn Khải.

Cả hai Thủ tướng đều muốn tạo bước ngoặt trong quan hệ giữa hai quốc gia. Đây là thời điểm hai bên đều thấy rằng cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn và có tầm nhìn xa hơn vì quyền lợi của 2 quốc gia và vì sự phát triển, ổn định của cả khu vực.

- Giữa hai nước phải có những tương đồng về lợi ích thì mới có thể tiến tới quan hệ đối tác chiến lược về kinh tế. Vậy thưa Bộ trưởng, hai nước sẽ hưởng lợi cụ thể gì từ mối quan hệ này?

- Đây quan hệ có đi có lại, tương đồng về lợi ích và sự cần nhau, phụ thuộc lẫn nhau. Nhật Bản cần ở ta nguồn nhân lực, lực lượng lao động đã được đào tạo, giá nhân công hợp lý; thị trường lớn, năng động, ổn định, có khả năng phát triển lâu dài; VN có vị thế thuận lợi ở Đông Nam Á và châu Á. Chúng ta cần ở Nhật nguồn vốn đầu tư, công nghệ và cũng cần cả thị trường xuất khẩu. Giữa hai nước là xuất khẩu có bổ sung cho nhau, VN cần nhập máy móc thiết bị công nghệ cao và xuất sang Nhật Bản một số nguyên liệu, sản phẩm hàng hóa cần nhiều lao động như dệt may, da giày...

- Tuyên bố chung sẽ tạo tác dụng trực tiếp gì cho việc thúc đẩy hợp tác kinh tế giữa hai quốc gia?

- Tuyên bố chung là khuôn khổ, thỏa thuận cao nhất. Từ đó, các cơ quan hữu quan và doanh nghiệp hai bên lấy đó làm cơ sở để xác định khả năng hợp tác lâu dài. Nói đến khả năng đối tác chiến lược, các nhà đầu tư sẽ nghĩ đến sự hợp tác ổn định lâu dài, họ có điều kiện trong việc hoạch định chính sách có tầm chiến lược hơn. Các nhà đầu tư, doanh nghiệp có thể yên tâm hơn.

Đối với từng lĩnh vực, hai bên có nhiều hiệp định, thỏa thuận để thực hiện các cam kết. Chẳng hạn, trong lĩnh vực đầu tư, hai bên có Hiệp định tự do hóa, bảo hộ đầu tư từ năm 2004. Hai Thủ tướng tiền nhiệm Phan Văn Khải và Koizumi đã xây dựng Sáng kiến chung Nhật – Việt ở giai đoạn 1, đưa ra hơn 100 giải pháp cụ thể để tháo gỡ rào cản, tạo môi trường đầu tư thuận lợi cho doanh nghiệp Nhật Bản vào VN. Hiện nay, hai bên đang xúc tiến giai đoạn 2, càng ngày, môi trường đầu tư ở VN của các doanh nghiệp Nhật Bản càng thuận lợi.

- Ngoài Tuyên bố chung, hai vị Thủ tướng có đặt ra những lộ trình cụ thể để tới thời điểm nào hai nước thực sự trở thành quan hệ đối tác chiến lược?

- Đương nhiên, để thực hiện quan hệ đối tác chiến lược, hai bên phải bàn các nội dung cụ thể. Chẳng hạn, trong đầu tư phải có biện pháp nào? Nhật Bản cần đầu tư vào các lĩnh vực gì mang tính ổn định lâu dài? Trong ODA, phải xác định chiến lược tăng cường viện trợ của Nhật Bản và sử dụng vào mục đích gì, lĩnh vực nào?... Sau Tuyên bố chung, từng lĩnh vực xác định khả năng hợp tác của mỗi bên, từ đó mới tính được lâu dài.

- Ngoài khía cạnh kinh tế, mối quan hệ đối tác chiến lược này sẽ còn được mở sang những lĩnh vực nào, thưa Bộ trưởng?

- Mối quan hệ đối tác chiến lược trước hết về kinh tế, từ đó phát triển sang các lĩnh vực khác như đối ngoại GD-ĐT, y tế, văn hóa, xã hội...