Hỗ trợ doanh nghiệp là trách nhiệm xã hội

Khi cơn bão Katrina ập vào Louisiana, Alabama, Mississippi và New Orleans vào tháng 8-2005, hàng loạt chính sách công từ cấp thành phố, tiểu bang đến chính quyền liên bang Mỹ đã được vận động để khắc phục hậu quả trước mắt và lâu dài. Những chương trình hỗ trợ lớn nhất xuất phát từ Bộ An ninh nội địa (DHS), Bộ Nhà ở và Phát triển đô thị (HUD), Cơ quan Quản trị tình trạng khẩn cấp liên bang (FEMA), Cơ quan Bảo hiểm thất nghiệp (UI) và Cơ quan Hỗ trợ thất nghiệp vì thiên tai (DUA)... ngoài viện trợ khẩn cấp cho nhân dân, còn chú trọng phục hồi nhanh hiệu quả hoạt động. Quốc hội Mỹ đã cho phép trích ngân sách quản trị tình trạng khẩn cấp của liên bang, ngân sách từ các chương trình thuộc Bộ An ninh nội địa giúp tiểu bang và địa phương; Ủy ban Tài chính Thượng nghị viện đồng ý hoàn thuế và khấu trừ thuế cho doanh nghiệp trong vùng ảnh hưởng. Cho dù tổng thống Hoa Kỳ sau đó có phê phán rằng cơ quan chính quyền các cấp đã không phối hợp tốt để phản ứng hiệu quả với tình huống khẩn cấp trong những ngày đầu, vai trò hữu ích của họ những tháng sau đó rất rõ ràng.

Một chuyên gia kinh tế của Cơ quan Ngân sách Quốc hội Hoa Kỳ (CBO) phân tích rằng tổng giá trị sản lượng của Louisiana và Mississippi chiếm khoảng 1,2% và 0,7% toàn nước Mỹ. Nếu một nửa sản lượng của hai tiểu bang trên sụt giảm do hậu quả thiên tai, mức tăng trưởng của nền kinh tế Hoa Kỳ sẽ giảm 1,3% trong quý III và 2,7% trong quý IV/2005. Nhưng với những chính sách hỗ trợ kịp thời, sức sản xuất của hai tiểu bang đã không giảm như đã lo lắng, chỉ trì trệ trong quý III, gượng dậy một cách nhanh chóng trong quý IV; và tăng trưởng tổng sản lượng nước Mỹ chỉ giảm dưới 1% trong nửa sau năm 2005, trong khi tăng cao hơn dự kiến trong nửa đầu năm 2006.

Cho đến hôm nay, có lẽ chưa có đánh giá nào về khả năng suy giảm tăng trưởng toàn quốc do thiệt hại kinh tế từ cơn bão Xangsane ở miền Trung. Nhưng có thể thấy ngay rằng nếu hiệu quả hoạt động xã hội nói chung và hoạt động kinh tế nói riêng của Đà Nẵng và Quảng Nam không sớm phục hồi, tình trạng chậm ổn định đời sống và việc làm của người lao động, chất lượng hoạt động của doanh nghiệp chắc chắn sẽ tạo những hiệu ứng xấu cho cả nước. Tạo những hỗ trợ cần thiết để người dân bị thiệt hại về thiên tai sớm khôi phục sinh hoạt, sản xuất một cách hiệu quả là trách nhiệm của các cơ quan Trung ương vì điều này nằm ngoài khả năng của chính quyền địa phương. Có nhiều biện pháp. Một trong những biện pháp vừa trực tiếp, vừa gián tiếp hữu hiệu là hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi sức sản xuất nhanh sau thiên tai. Họ đứng dậy nhanh không những thể hiện tính trách nhiệm của xã hội, mà còn từ kết quả này, những ngoại tác kinh tế sẽ tạo ảnh hưởng dây chuyền, kéo theo sự phục hồi nhanh cho những bộ phận dân cư còn lại.

Nếu một số doanh nghiệp có tạo ra ngoại tác phi kinh tế trong quá trình hoạt động của mình (ô nhiễm, tiếng ồn, sản phẩm kém chất lượng, phong cách sinh hoạt không chuẩn mực...) thì đa số doanh nghiệp thường tạo ngoại tác kinh tế lớn hơn. Một doanh nghiệp đứng vững và phát triển ổn định không những tạo công ăn việc làm, thu nhập căn cơ và giáo dục nghề nghiệp, tác phong cho nhiều lao động mà còn cung cấp cho xã hội những sản phẩm tin cậy, giúp duy trì sự phát triển của các nhà cung ứng và tiêu thụ liên quan, góp phần tăng trưởng giá trị dịch vụ hỗ trợ tại địa phương (nhà trọ, cung cấp tư liệu tiêu dùng, các loại hình giải trí và sinh hoạt cho công nhân...). Vì thế, những chính sách hoặc tài trợ cụ thể cho doanh nghiệp không nên được nhìn như sự đem lợi ích đến cho chỉ doanh nghiệp đó, mà cần được nhìn dưới góc độ kích hoạt hiệu quả hoạt động toàn xã hội, một địa phương nào đó sau một chấn động lớn.

Ngày 23-2-2006, Chính phủ Mỹ đã công bố báo cáo “Những bài học về khả năng phản ứng của chính quyền liên bang với các biến cố và thiên tai”. Báo cáo này chỉ rõ những phản ứng bất cập của Trung ương về mặt chính sách công và nhấn mạnh sự phối hợp chậm của Quốc hội với các cơ quan hành pháp để xảy ra hậu quả lớn. Trong trường hợp chúng ta, một chương trình hành động có tính liên kết tốt các cơ quan Trung ương và địa phương nhằm hỗ trợ doanh nghiệp sau bão là điều cần thiết vì có thể nhanh chóng khắc phục các hậu quả xã hội và kinh tế, đem lợi ích cho mọi người và nhất là thể hiện trách nhiệm xã hội đối với từng khu vực của hệ thống sản xuất giá trị.