Dự báo sóng thần phải nhờ nước ngoài

Ông Thủy cho biết VN là quốc gia ít chịu ảnh hưởng của sóng thần, nhưng không phải sẽ không gặp. Bên cạnh đó, VN cũng có nhiều khu vực có khả năng xảy ra động đất như Điện Biên, ngoài khơi Bà Rịa - Vũng Tàu, Nghệ An, Ninh Bình... Trong khi đó, theo Viện Vật lý địa cầu, hiện mạng lưới quan sát động đất VN chỉ có 24 trạm chu kỳ ngắn, ghi số, phân bố không đều, chủ yếu tập trung tại khu vực xung quanh Hà Nội (9 trạm) và Tây Bắc (11 trạm). Vùng Đông Bắc và miền Nam không có trạm. Dải miền Trung từ Nghệ An đến Bà Rịa-Vũng Tàu có 4 trạm. Trong mạng trạm này chỉ có hệ thống trạm địa chấn đo xa gồm 9 trạm xung quanh Hà Nội được nối mạng trực tuyến với trung tâm xử lý, còn phần lớn các trạm khác hoạt động độc lập, số liệu được gửi định kỳ hằng tháng, không nối mạng trực tuyến nên không có số liệu tức thời về động đất.

Với hệ thống 9 trạm truyền tín hiệu vô tuyến Hà Nội, các trận động đất với magnitude M>3.0 xảy ra trên miền Bắc đã được theo dõi. Tuy nhiên, hệ thống này cũng chưa cho phép báo tin sớm động đất ngay cả cho miền Bắc do chưa có hệ thống xử lý tín hiệu tự động và chưa có cơ chế cảnh báo động đất thích hợp. Đối với miền Trung, miền Nam và vùng biển Đông, việc theo dõi động đất nhỏ hơn 4,5 độ Richter chưa thực hiện được, trong khi quy chế cảnh báo Thủ tướng vừa ban hành là từ 3,5 độ Richter trở lên là phải tiến hành báo tin. Do vậy, hệ thống này không đáp ứng được yêu cầu về cảnh báo sóng thần, bởi các trạm đều nằm ở các vùng bờ và không có khả năng truyền thông tin tức thời về trung tâm xử lý.

Kế hoạch quý I/2007, hệ thống thông tin động đất, cảnh báo sóng thần sẽ đi vào hoạt động. Tuy nhiên, điều quan tâm là hệ thống thông tin này thực chất mới chỉ được đầu tư thêm hệ thống máy tính, nối mạng Internet, điện thoại, máy fax (giai đoạn 1)... Ở giai đoạn 1 của quá trình đầu tư xây dựng mạng lưới quan sát động đất, sóng thần mới chỉ dừng lại ở việc khai thác mạng lưới hiện có; trực 24/24 giờ; thiết lập quan hệ với các trung tâm cảnh báo sóng thần của Mỹ, Nhật Bản và Philippines; lắp đặt thiết bị nhận thông tin động đất, sóng thần trực tuyến từ các trung tâm này. Ông Thủy cho biết động đất tối 27-12, viện đã kịp thời nhận được thông báo từ phía trung tâm Nhật Bản, kể cả dự báo có sóng thần. “Hiện tại, đối với những trận động đất ngoài khơi xa và ở khu vực có khả năng ảnh hưởng đến VN, Viện Vật lý địa cầu chỉ biết chờ vào thông báo của các trung tâm nước ngoài” – ông Thủy nói.

Sẽ đầu tư trên 5 triệu USD

Ông Thủy cho hay Bộ Kế hoạch và Đầu tư vừa thông qua đề án tăng cường mạng lưới quan trắc địa chấn gần và xa của VN phục vụ dự báo động đất và sóng thần vùng biển Đông để xin nhận viện trợ không hoàn lại của Nhật Bản. Theo ông Thủy, tổng đầu tư cho dự án này trên 5,4 triệu USD và nếu triển khai nhanh cũng phải đầu năm 2009 mới hoàn thành giai đoạn 1. Tiếp đó, giai đoạn 2 của đề án là có hệ thống thông tin, cảnh báo hoàn chỉnh vào năm 2010.

Mục tiêu của đề án là tăng cường hiện đại hóa mạng lưới trạm hiện có để có thể báo tin nhanh về động đất bằng và lớn hơn 4 độ Richter, động đất có khả năng gây sóng thần lớn hơn và bằng 6,5 độ Richter. Theo đó, sẽ xây dựng và đầu tư bổ sung thiết bị hiện đại và đồng bộ tại các trạm quan sát động đất và trạm GPS đo đạc, theo dõi chuyển động vỏ trái đất ở Điện Biên, Bắc Kạn, Phủ Liễn (Hải Phòng), Thanh Hóa, Đồng Hới, Huế, Tam Kỳ (Quảng Nam), Quy Nhơn (Bình Định), Nha Trang (Khánh Hòa), Bảo Lộc (Lâm Đồng), Vũng Tàu, Phú Quốc (Kiên Giang). Sau khi dự án hoàn thành, sẽ có 20 triệu người dân được hưởng lợi gián tiếp từ dự án và 16 triệu dân được lợi trực tiếp. Đề án cũng thiết lập hệ thống quan sát động đất ở những khu vực nhạy cảm như TP Hà Nội, thủy điện Hòa Bình, thủy điện Sơn La... nhằm phát hiện các dấu hiệu động đất.