Còn ít người tham gia BHXH tự nguyện

Anh Trần Phan Phú Hào đang làm thủ tục nộp tiền BHXH tự nguyện tại BHXH quận 3 – TPHCM

“Chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện rất có giá trị đối với các lao động tự do không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, nhưng hiện còn rất ít người biết đến chính sách này và tham gia. Ông Cao Văn Sang, Giám đốc BHXH TPHCM, cho biết như vậy sau một năm thực hiện chính sách BHXH tự nguyện.

Tham gia để có lương hưu

Ông Nguyễn Duy Hùng (60 tuổi, nhà ở quận 3 – TPHCM) trước đây làm việc tại Công ty Phát triển nhà quận 3 – TPHCM, đã tham gia BHXH bắt buộc được 17 năm 9 tháng. Theo quy định, ông Hùng chưa đủ điều kiện (thời gian tham gia BHXH) để nhận lương hưu hằng tháng. Do không muốn nhận trợ cấp BHXH một lần, ông Hùng quyết định tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện để được hưởng lương hưu hằng tháng. Ông Hùng tính: “Tôi chỉ cần tham gia thêm 2 năm 3 tháng BHXH tự nguyện là đủ 20 năm đóng BHXH. Sau đó, tôi sẽ được nhận lương hưu hằng tháng”.

Gặp chúng tôi khi đi đóng tiền BHXH tự nguyện tại BHXH quận 3, anh Trần Phan Phú Hào (SN 1973), kỹ thuật viên trồng răng giả, cho biết trước đây anh đã từng đi làm và được tham gia BHXH bắt buộc, khi nghỉ việc, anh đã nhận  trợ cấp BHXH một lần. Hằng tháng, thấy ba má nhận lương hưu, tuy không nhiều, nhưng ít nhất cũng không phải sống nhờ con cái, nên anh quyết định tham gia BHXH tự nguyện để “sau này có lương hưu”. Không những thế, anh Hào còn vận động và hỗ trợ các kỹ thuật viên đang làm việc cho anh tham gia BHXH tự nguyện. Anh Hào hồ hởi nói: “Đối với những lao động tự do như chúng tôi, chính sách BHXH tự nguyện thực sự có lợi, nó giống như khoản tiền tiết kiệm bảo đảm quyền lợi lâu dài”.

Bên cạnh cá nhân tự nguyện tham gia BHXH, cũng có những đơn vị do đặc thù không thể tham gia BHXH bắt buộc cho người lao động cũng tham gia BHXH tự nguyện cho họ. Điển hình là Công ty Cổ phần Cao su Việt Lào (quận 3-TPHCM), do điều kiện tuyển dụng lao động tại Việt Nam đi làm việc tại Lào (không phải xuất khẩu lao động) nên ban giám đốc đã quyết định tham gia BHXH tự nguyện cho tất cả 131 lao động trong công ty để bảo đảm quyền lợi cho người lao động khi nghỉ hưu.

Thụ động tham gia

Một khảo sát nhỏ của chúng tôi với những người đang đóng BHXH tự nguyện cho thấy, không phải ai cũng hiểu và chủ động tham gia chính sách này. Ông Nguyễn Tấn Sang (41 tuổi), chủ một doanh nghiệp tư nhân ở quận 12, thật thà cho biết việc tham gia BHXH tự nguyện cho ông hoàn toàn do... vợ ông (là một cán bộ của Sở LĐ-TB-XH TPHCM) đi làm tất cả thủ tục và đóng tiền. Bản thân ông Sang cũng không biết nhiều về chính sách này. Tương tự, chị Đinh Xuân Bảo Kim, 31 tuổi, nhà ở phường 1, quận Gò Vấp - TPHCM, lại cho biết trước đây do chưa đi làm, chị tham gia BHXH tự nguyện là do mẹ (nguyên là giáo viên, hiện đã nghỉ hưu) động viên và đi đóng tiền giùm. Chưa hết, mặc dù hiện tại chị Kim đã đi làm tại một công ty ở quận Bình Thạnh và được tham gia BHXH bắt buộc, nhưng hằng tháng chị vẫn chỉ biết đưa tiền để mẹ đi đóng BHXH tự nguyện giùm.

Còn ít người tham gia

Sau một năm triển khai thực hiện chính sách BHXH tự nguyện (từ 1-1-2008), đến nay, toàn TPHCM mới có 645 người tham gia với tổng số tiền đóng gần 2 tỉ đồng. Phân tích cơ cấu tham gia cho thấy, có 397 người (61,5%) đã từng tham gia BHXH bắt buộc, nay tiếp tục tham gia BHXH để được hưởng các chế độ hưu trí, trợ cấp một lần và tử tuất. Số người mới tham gia lần đầu chỉ có 248 người (38,5%).  Đây là con số quá nhỏ so với số lao động toàn TP sau khi đã trừ đi số lượng người tham gia BHXH bắt buộc.

Nguyên nhân của tình trạng trên, theo nhiều giám đốc BHXH các quận, huyện, việc tuyên truyền cho chính sách BHXH tự nguyện còn rất hạn chế nên người dân còn ít biết để tham gia. Mặt khác, theo ông Cao Văn Sang, mặc dù chính sách BHXH tự nguyện có hiệu lực từ tháng 1-2008, nhưng đến quý III/2008, BHXH TP mới triển khai thực hiện được sau khi có văn bản hướng dẫn của BHXH Việt Nam. Đây cũng là một nguyên nhân làm cho một chính sách có lợi cho các lao động tự do chậm đi vào cuộc sống.