Khai thác sâu thị trường nội địa

Cuối năm 2008 là thời điểm khó khăn nhất đối với những doanh nghiệp (DN) chế biến thực phẩm xuất khẩu. Đặc biệt, các cơ sở quy mô nhỏ gần như bế tắc đầu ra bởi bạn hàng ngưng nhập hoàn toàn. Đến đầu tháng 12-2008, tình hình trở nên cực kỳ khó khăn và kéo dài đến nay.

Tác động dây chuyền

Ông Trần Văn Minh, chủ DNTN Chế biến Nông sản Thực phẩm Xuất khẩu Trần Minh, than thở: “Trước đây, trung bình mỗi tháng chúng tôi xuất khẩu được 14-15 container hàng nhưng nay cố lắm mới xuất được 1 container”.

Ông Chu Thanh Khơi, Giám đốc Công ty Cổ phần Thực phẩm Xuất khẩu Tân Bình, cho biết không những cắt giảm lượng hàng, đối tác còn đòi công ty ông giảm giá tới 10%. Mỹ, Úc - hai thị trường xuất khẩu trọng điểm của công ty - tiêu thụ rất ít, hàng hóa bán chậm. Tương tự, chủ một DN xuất khẩu trái cây cho biết rất nhiều hợp đồng của họ bị phá vỡ, lượng hàng xuất khẩu bị giảm tới 90%.

Tình hình đó buộc các DN phải cắt giảm công suất chế biến, thậm chí đóng cửa nhà máy. Một DN chế biến thực phẩm tại quận Tân Bình (TPHCM) có hai dây chuyền chế biến gồm thủy sản và trái cây đóng hộp. Cuối năm 2008, dây chuyền đóng hộp trái cây xuất khẩu của DN này đã phải ngưng hoàn toàn. Vì thế, DN phải tạm thời cho công nhân nghỉ việc luân phiên, thu nhập của công nhân theo đó cũng giảm khoảng 500.000 đồng/tháng. Không chỉ vậy, do các thị trường xuất khẩu cắt giảm 40% - 50% lượng hàng nên các DN chế biến thực phẩm xuất khẩu phải hạn chế thu mua nguyên liệu và hạ giá mua khiến đời sống nông dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Tìm cơ hội trong khó khăn

Giữa khó khăn chồng chất đó, nhiều DN đã cố gắng tìm đầu ra tại thị trường nội địa. Những người lèo lái Công ty Cổ phần Thực phẩm Xuất khẩu Tân Bình đã vận dụng mọi mối quan hệ trong quá trình kinh doanh của mình để tìm được nhiều đơn hàng gia công cho các đối tác khác, đồng thời tìm đầu ra cho các sản phẩm rau củ quả chế biến ở thị trường nội địa, nâng cao năng lực tiếp thị để sản phẩm của công ty xuất hiện trong các siêu thị. Nhờ đó, họ đã giải quyết được trên 70% việc làm cho công nhân, thay vì phải cho lao động nghỉ hàng loạt như nhiều DN khác.

Nhiều DN chế biến thực phẩm khác cũng chọn cách làm tương tự, quay lại khai thác thị trường trong nước, đồng thời tiết giảm chi phí kinh doanh để đưa ra mức giá bán hấp dẫn hơn. Chẳng hạn Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Rau quả TPHCM đã tìm mọi cách để giữ chân được bạn hàng nhờ các chính sách giá thích hợp, hàng hóa có chất lượng... Đến nay, dù không có những hợp đồng lớn nhưng hoạt động xuất khẩu của công ty vẫn được duy trì tốt.

Theo các chuyên gia trong ngành thực phẩm, để tìm được đầu ra ở thị trường trong nước, các DN không thể coi nhẹ hoạt động phân phối và quảng bá sản phẩm. Trước tiên, hoạt động phân phối cần phải được cấu trúc lại. Lâu nay, do quá chú trọng vào việc xuất khẩu nên nhiều DN bỏ bê thị trường trong nước, hệ thống bán hàng hoạt động chưa hiệu quả. Nay là thời điểm họ cần tận dụng hình thức phân phối truyền thống, các cửa hàng bán lẻ, làm sao để sản phẩm của mình đến thật gần với người tiêu dùng.

Ngoài ra, các DN trong lĩnh vực này đang nỗ lực giảm tối đa chi phí để giảm giá bán sản phẩm, kích thích sức mua.