Quản lý giá: Thả nhưng không để trôi

Thế giới đang đương đầu với cuộc suy giảm kinh tế nặng nề chưa từng có trong hơn 50 năm qua, đặc biệt là những biến động kịch tính về giảm giá hàng hóa và khó khăn về thị trường tiêu thụ. Trong bối cảnh đó, việc quản lý giá ở nước ta phải có sự điều chỉnh thích ứng.

Theo giá thế giới

Lâu nay ở nước ta có tình trạng duy trì kéo dài giá cả cao của một số mặt hàng cụ thể (tiêu thụ ở thị trường trong nước) bất chấp sự giảm giá mạnh của nó ở thị trường thế giới. Phải thay đổi kiểu quản lý giá này vì nó có thể gây những tác hại khôn lường về kinh tế, nhất là làm tăng tình trạng đình trệ sản xuất, thậm chí phá sản hàng loạt các doanh nghiệp (DN) do không tiêu thụ được hàng hóa.

Thêm nữa, ngược với việc neo giá cố định là thả nổi hoàn toàn giá trong nước để thị trường nội địa chịu sự va đập tự phát và thăng trầm tự do theo các cơn sóng giá cả từ thị trường nước ngoài. Giảm giá trong nước theo đà giảm giá thế giới không có nghĩa là không còn quản lý giá. Nếu thực thi cách làm này trong lúc cơ chế và các thể chế thị trường trong nước chưa đồng bộ và phát triển đầy đủ sẽ khiến các DN nước ta gặp nhiều khó khăn và thiệt hại vì lỗ vốn. Bởi vậy, cần gia tăng các hỗ trợ từ phía Nhà nước thông qua các hoạt động mua trữ để giữ giá hàng hóa (nhất là hàng nông - thủy sản xuất khẩu...), cũng như các hỗ trợ lãi suất và tạo thuận lợi trong cung cấp tín dụng cho các DN.

Có tăng, phải có giảm

Chúng ta không thể điều chỉnh giá theo khớp hoàn toàn mức biến động giá thế giới một cách thụ động, song cũng không nên điều chỉnh tăng giá một chiều theo một lộ trình kế hoạch hóa cứng nhắc đã được lập từ lâu, bất chấp những thay đổi mạnh trên thị trường trong nước và thế giới... Với tinh thần đó, việc điều chỉnh tăng giá tiêu thụ những mặt hàng còn kinh doanh độc quyền mà không cân nhắc bối cảnh mới có sự suy giảm rộng rãi tổng mặt bằng giá chung trên thế giới và trong nước, cũng như  các nhân tố ảnh hưởng đến “lập trình” giá cả của chúng trước đó thì sẽ gây ra những hệ quả mới, dễ thấy nhất là làm giảm sức cạnh tranh của các hàng hóa khác do giá tăng chi phí đầu vào, làm tăng chi tiêu của người tiêu dùng trong khi thu nhập danh nghĩa bị giảm sút do suy thoái kinh tế.

Đừng nuông chiều các ngành độc quyền

Cần nhấn mạnh rằng việc điều chỉnh giá (nhất là các mặt hàng độc quyền) chỉ theo hướng tăng, mà không hoặc chậm điều chỉnh giảm khi cơn sốt giá quốc tế đã hạ nhiệt là lợi bất cập hại, bởi trước hết gây thiệt hại kinh tế cho người tiêu dùng, làm giảm sự công bằng và điều kiện cạnh tranh lành mạnh thị trường, thậm chí còn làm suy giảm lòng tin, độ tín nhiệm của dân chúng và DN vào năng lực điều hành chính sách của Chính phủ. Hơn nữa, sự chậm trễ trong phản ứng chính sách quản lý giá còn nuôi dưỡng tật xấu và đặc quyền của các DN độc quyền ưa kêu ca đòi Nhà nước bù lỗ khi giá lên và “ngậm miệng ăn tiền” khi giá xuống. Không thể chấp nhận tình trạng một ngành độc quyền cứ tự đề xuất và tự cho phép tăng giá với đủ thứ lý do, trong khi bộ máy quản lý kềnh càng, năng suất lao động thấp, đồng vốn đầu tư kém hiệu quả và thu nhập của CBCNV, nhất là lãnh đạo thì cao ngất so với các ngành, lĩnh vực khác.

>>> Xem tất cả