Người Mỹ cảnh giác

Đó là khoảng thâm hụt ngân sách xấp xỉ 2.000 tỉ USD. Tình trạng bất ổn thường xuyên do thiếu hụt ngân sách liên bang là mối đe dọa tiềm tàng đối với cả chương trình nghị sự đầy tham vọng cũng như vận mệnh chính trị của ông Obama.

Từ khoảng 1.300 tỉ USD khi ông Obama bước vào Nhà Trắng, thâm thủng năm nay hiện đã chạm đến con số kỷ lục 1.850 tỉ USD sau những khoản chi khổng lồ, ồ ạt của ông ấy nhằm kích thích nền kinh tế suy tàn, giúp những người sở hữu nhà chật vật, bình ổn thị trường tín dụng bị đóng băng và cứu các ngân hàng, nhà sản xuất xe hơi và những công ty bảo hiểm thoát cảnh lao đao.

Ngay từ khi trở thành tổng thống, ông Obama đã nhạy cảm với những khoản thâm hụt tăng nhanh như tên bắn. Sau cuộc bầu cử tổng thống hồi tháng 11 năm ngoái, vị tổng thống đắc cử nói: “Chúng ta không nên lo lắng về sự thâm hụt ngân sách năm tới hay thậm chí là năm tiếp theo nữa” bởi lẽ sửa sai nền kinh tế là đỏi hỏi ưu tiên. Rồi bảy tháng sau đó, với giọng điệu khác hẳn, ông nói rằng vấn đề thâm hụt “khiến về đêm tôi không ngủ được”. Ông Obama rất ưu tư về điều mà ông cảm nhận là sự cảnh giác của người dân đối với một chính phủ vốn đang chìm sâu vào mối đe dọa trở thành khối nợ lớn. “Chúng ta đang thâm thủng- một lỗ hổng niềm tin đối với nhân dân Mỹ”- ông nói.

Hãng tin AP dẫn nguồn tin từ Trung tâm Nghiên cứu phi đảng phái Pew hôm 18-6 cho biết đa số người Mỹ (55%) lạc quan rằng, ông Obama cuồi cùng rồi cũng sẽ chặn đà thâm hụt ngân sách. Trong khi đó, theo một cuộc thăm dò mới của New York Times/CBS News, 60% người dân Mỹ không tin tổng thống có thể đưa ra một chiến lược để giải quyết vấn đề thâm thủng. Cũng vậy, 58% dân Mỹ trong cuộc khảo sát của NBC/Wall Street Journal muốn ông Obama coi việc kiểm soát ngân sách là một ưu tiên, trên cả ưu tiên phục hồi nhanh nền kinh tế. Và, gần như 50% tỏ ra “hết sức” lo lắng về sự can thiệp sâu của chính phủ vào đời sống nước Mỹ, từ việc tiếp quản các công ty đến nỗ lực gia tăng sự bảo hiểm của chính phủ đối với hệ thống chăm sóc y tế.

Nhìn vào thực tế với con mắt dò xét hơn lại là những người không thuộc về đảng phái nào, họ là số cử tri độc lập vốn có vai trò quyết định trong cuộc bầu cử mà tỉ lệ phiếu của hai đối thủ sít sao đến nghẹt thở. Họ chỉ trích liên minh chiến thắng do ông Obama tập hợp vào mùa thu qua và chắc chắn sẽ lại chỉ trích nếu ông ra tranh cử vào năm 2012.

Trong nhiệm kỳ tới, nếu cử tri chống lại ông Obama, thế đa số của Đảng Dân chủ trong Quốc hội bị đe dọa và ông Obama sẽ khó tìm được sự đồng thuận cho các kế hoạch tham vọng của ông về “đại tu” hệ thống chăm sóc y tế, “tân trang” chính sách năng lượng và khởi động cuộc cải cách kinh tế sâu rộng. Trong cuộc bầu cử lại vào năm 2010, những người Dân chủ sẽ vui vẻ gắn bó với ông Obama nếu ông ấy thắng lợi, nhưng họ cũng sẽ ngay lập tức lùi xa ông nếu kết quả ảm đạm.

Dù thất vọng với tình trạng èo uột của nền kinh tế trong nước và sự hỗn loạn trên thế giới, đa số vẫn tin vào TT và cho rằng đất nước đang đi đúng hướng. Và, ít nhất cho đến lúc này, người dân coi vấn đề thâm hụt ngân sách là lỗi của cựu TT Bush hơn là lỗi cũa của ông Obama. Nhưng Đảng Cộng hòa đã chộp lấy cơ hội hiếm hoi để phát đi một thông điệp mạnh chống vị TT đang được mến mộ. Những người Cộng hòa đang tới tấp tấn công ông Obama, gọi ông là người chi tiêu phóng tay, là chính quyền tự mãn và là nhà lãnh đạo gây thâm thủng lớn.

Những người Dân chủ từ tốn cho rằng lo lắng của công chúng chỉ là tạm thời. Ông Obama hứa cắt giảm 50% thâm hụt ngân sách trong nhiệm kỳ 4 năm của ông và, như thư ký báo chí Nhà Trắng Robert Gibbs nói: “TT cho rằng ông ấy đang làm những gì ông nghĩ là tốt nhất nhất cho nền kinh tế Mỹ”.