Hy vọng mong manh

Nếu đúng như ông Chavez nói thì đây là nỗ lực thứ hai của ông Zelaya muốn trở về nước sau lần đầu bất thành hôm 5-7 do quân đội của chính phủ lâm thời phong tỏa sân bay. “Zelaya sẽ trở về Honduras. Chúng ta hãy chờ xem những kẻ cướp sẽ làm gì”. Ông Chavez tuyên bố tại La Paz sau các cuộc họp với Tổng thống Evo Morales của Bolivia, Rafael Correa của Ecuador và Fernando Lugo của Paraguay.

Trong khi đó, nhà trung gian hòa giải, Tổng thống Costa Rica Oscar Arias, mời gọi hai bên đến với một vòng đối thoại mới mang tính hòa giải vào thứ bảy. Lo ngại xung đột tăng lên, ông Arias thừa nhận tính chất khẩn cấp cần nhanh chóng đạt được một thỏa thuận và nhấn mạnh “chúng ta phải nhớ rằng thời gian là vàng”. Ông Arias, người đoạt giải Nobel Hòa bình năm 1987 vì đã giúp chấm dứt các cuộc nội chiến ở Trung Mỹ, cho biết tại cuộc gặp lần này, ông sẽ đề xuất những ý kiến khác nhau, chẳng hạn lập ra một chính phủ hòa giải dân tộc, một liên minh các bộ trưởng chủ chốt như tài chính, an ninh, nội vụ hay liên minh lãnh đạo.

Mỹ cũng kêu gọi các nước láng giềng của Honduras ủng hộ các cuộc thương thảo đang tiếp diễn. “Mọi quốc gia trong khu vực không nên khuyến khích bất cứ hành động nào làm tăng nguy cơ dẫn đến bạo lực hoặc ở Honduras, hoặc ở các nước chung quanh”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ P J Crowley khẩn khoản.

Hôm thứ năm, trên đài truyền hình Venezuela, ông Zelaya nói rằng ông đang sẵn sàng từ Nicaragua trở về nước bằng mọi phương tiện- đường không, đường bộ hoặc các con đường khác. Theo hãng tin AP, ông thề sẽ về nước nếu các cuộc thảo luận trong ngày thứ bảy không dẫn đến kết quả phục chức cho ông. Ông nói người dân Honduras có quyền hiến định để khởi xướng cuộc nổi dậy chống lại một chính phủ bất hợp pháp.

Ngoại trưởng của ông, bà Patricia Rodas, nói ông Zelaya về nước để thành lập một trụ sở chính phủ khác ở đâu đó nhằm phát động “trận chiến cuối cùng” chống lại những người hạ bệ ông. Trước cuộc gặp của hai phái đoàn vào thứ bảy, bà Rodas quả quyết phía ông Zelaya không có gì để thương lượng, chỉ đơn giản là yêu cầu “chế độ bất hợp pháp đầu hàng một cách ôn hòa”.

Để chuẩn bị cho chuyến trở về của ông Zelaya, hôm  thứ sáu, hàng ngàn người ủng hộ ông ở quê nhà đã phong tỏa các con đường huyết mạch ở Honduras trong ngày thứ hai liên tiếp. Trong khi đó, Tổng thống Nicaragua Daniel Ortega cho hay chính phủ lâm thời Honduras đã dàn binh bố trận dọc biên giới với Nicaragua. “Tôi không hiểu vì sao họ lại quá khiếp sợ Tổng thống Zelaya đến nỗi phải triển khai xe tăng, đại bác, súng cối, súng phòng không để bắn hạ Zelaya nếu ông ấy cố gắng trở về bằng máy bay” - ông nói.

Tưởng cũng cần nhắc lại, ông Zelaya- người trở thành tổng thống năm 2005 sau khi đánh bại sít sao Porfirio Lobo Sosa của Đảng Dân tộc- bị truất phế  giữa lúc ông đang tiến hành các kế hoạch sửa đổi hiến pháp nhằm loại bỏ điều khoản cấm tổng thống tái tranh cử. Và Tòa án Tối cao Honduras đã ra phán quyết lời kêu gọi trưng cầu dân ý hoặc bỏ phiếu kín tại Hội đồng Hiến pháp quốc gia của ông là bất hợp pháp.

Hôm thứ tư, trước áp lực ngày càng tăng của quốc tế, tổng thống lâm thời Roberto Micheletti đưa ra đề nghị ông sẽ từ chức nếu có sự bảo đảm rằng ông Zelaya cũng sẽ không trở lại nắm quyền. Tuy nhiên, giải pháp “cả hai cùng ra đi” đó đã bị ông Arias bác bỏ. Cuộc đảo chính quân sự ngày 28-6 đã đẩy tình hình đến một diễn biến hiếm thấy: Một bên là tổng thống bị truất phế được gần như cả cộng đồng quốc tế ủng hộ, đòi phải phục chức ngay cho ông; bên kia là tổng thống lâm thời có sự hậu thuẫn của cả hệ thống chính trị, từ quốc hội, tòa án đến quân đội.

Hy vọng từ cuộc gặp do nhà trung gian hòa giải Arias tổ chức xem ra khá mong manh.