Bước ngoặt lịch sử

Kết quả thăm dò dư luận liên tục trong những ngày qua của các tờ báo lớn ở Nhật đều cho thấy LDP sẽ thất bại trong cuộc bầu cử. Người dân Nhật mong muốn như vậy và các nhà bình luận quốc tế đều dự đoán về khả năng này. Đây có thể là lần thứ hai LDP mất vị trí đảng cầm quyền suốt hơn nửa thế kỷ qua kể từ ngày thành lập (1955) trừ 10 tháng gián đoạn thời kỳ 1993-1994. Nhưng điều quan trọng hơn, đây sẽ là một bước ngoặt lớn trong đời sống chính trị Nhật Bản.

Hiểu rõ ý nguyện của người dân, trong cuộc tiếp xúc với cử tri, thủ lĩnh DPJ Yukio Hatoyama tuyên bố: “Cuộc bầu cử ngày 30-8 là cuộc bầu cử cách mạng để nhân dân đóng vai trò chủ chốt mang lại nền chính trị mới ở Nhật Bản. Đã đến lúc phải thay đổi lịch sử nước Nhật. Chúng ta hãy dũng cảm bước vào kỷ nguyên mới, tham gia bầu cử với ý thức làm sứ mạng lịch sử”.

Báo Nhật Asahi Shimbun viết: “Trọng tâm của cuộc bầu cử lần này là thực hiện một sự thay đổi chính phủ. Chúng ta đang ở ngưỡng cửa của kỷ nguyên thay đổi”. Bài báo giải thích nguyên nhân LDP có thể thất bại trong bầu cử: “Nhân dân ngày càng thất vọng với những năm tháng lâu dài LDP cầm quyền liên tục mà không đủ sức giải quyết hàng loạt vấn đề của đất nước”.

Nhà bình luận Takashi Yokota hài hước chế giễu LDP trong bài viết cho tạp chí Mỹ News Week: “Nếu có cáo phó về chính trị thì cuối tháng 8 này tại Tokyo sẽ có thể có cáo phó như sau: “LDP – cai trị đất nước suốt 5 thập kỷ với thời kỳ phát triển mạnh và gần đây là sự trì trệ – đã qua đời ngày 30-8 vì mắc căn bệnh nan y xơ cứng về chính trị – hưởng dương 53 tuổi”.

Theo báo Asahi Shimbun, trong bối cảnh suy thoái kinh tế toàn cầu, tăng trưởng kinh tế là vấn đề hóc búa đối với hai đảng tranh cử LDP và DPJ trong khi cương lĩnh tranh cử của họ đều không có câu trả lời thích đáng cho vấn đề này. LDP đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2%/năm trong nửa cuối tài khóa 2010 trong khi DPJ cam kết đưa kinh tế Nhật từ chỗ phụ thuộc vào xuất khẩu chuyển sang chủ yếu phục vụ nhu cầu nội địa. Tuy nhiên, cả hai đảng đều không đưa ra được lộ trình cụ thể nên chiến lược kinh tế của họ đều rất mơ hồ.

Giới bình luận thống nhất nhận định mặc dù DPJ có thể giành chiến thắng, đảng này vẫn phải đối mặt với nhiều vấn đề nan giải. Thứ nhất, do thiếu kinh nghiệm lãnh đạo chính trị nên không đủ bản lĩnh cầm quyền khiến cử tri lo ngại.
Thứ hai là thiếu một đường lối chính sách thống nhất. DPJ là một liên minh phe phái ra đời năm 1998 gồm nhiều lợi ích khác nhau, gắn kết với nhau không phải do hệ tư tưởng chung mà do ác cảm đối với LDP và có tham vọng kiểm soát quốc hội. Chính vì vậy ý đồ của DPJ muốn liên minh với hai đảng đối lập nhỏ Dân chủ Xã hội (SDP) và Quốc dân mới (PNP) để thành lập chính phủ nếu thắng cử, chưa thu hút được sự quan tâm của cử tri Nhật.

Người dân Nhật hy vọng sau cuộc bầu cử có một chính phủ mới không do LDP lãnh đạo, để tránh tái diễn hiện tượng 3 năm có 3 thủ tướng thay nhau cầm quyền là các ông Shinzo Abe, Yasuo Fukuda và Taro Aso. Họ đều thuộc dòng dõi cha truyền con nối không còn phù hợp với tiến trình dân chủ hiện đại.

Theo giới phân tích, sau bầu cử, Nhật Bản sẽ phải đối mặt với 3 thách thức: Cạnh tranh và cùng tồn tại với các nền kinh tế mới nổi như Trung Quốc, xã hội đang lão hóa và điều chỉnh quan hệ đồng minh với Mỹ cho phù hợp với tình hình mới. Nhà bình luận Nhật Takashi Yokota viết: “Bất luận điều gì xảy ra, ít nhất có một điều chắc chắn là chế độ chính trị ngự trị hơn 50 năm qua ở Nhật Bản, sẽ không thể tồn tại lâu hơn được nữa”.