Chảy máu chất xám ở Ý

Cuối năm ngoái, một nhóm khoảng 50 sinh viên mới tốt nghiệp đã gửi thư cho Tổng thống Giorgio Napolitano, cáo buộc Ý là “quốc gia trì trệ nhất châu Âu”. Điểm chung mà họ muốn nhấn mạnh với nhà lãnh đạo đất nước là sau khi học xong tại Ý, họ sẽ tìm việc làm ở nước ngoài. Lý do họ ra đi đã được xác định như đồng lương thấp, tầng lớp quản lý già nua kém năng động, nạn quan liêu và bè phái.

Tại giảng đường của Đại học Bocconi ở Milan, Ý. Ảnh: ENTRYPARK.COM

Nhân tài trốn chạy

Giáo sư Pierluigi Celli, Viện trưởng Đại học Luiss tại Rome, xác nhận tình trạng nhân tài bỏ nước ra đi trong thư ngỏ gửi cho con trai được đăng trên nhật báo La Repubblica hồi cuối năm ngoái. Ông viết: “Vì con sắp ra trường nên ba viết cho con với niềm cay đắng khi nghĩ tới tương lai đang chờ đợi con. Đất nước này, đất nước của con, không còn là nơi con có thể ở lại với niềm tự hào. Hãy ra nước ngoài, chọn những nơi mà công lao được ghi nhận xứng đáng”. Sau đó, ông Celli giải thích qua điện thoại: “Hiện nay do khủng hoảng nên cả một thế hệ bị hy sinh. Một đất nước không chăm lo cho giới trẻ là một đất nước xuống dốc”. Từng quản trị các doanh nghiệp lớn và là viện trưởng của một trường đại học đang phát triển mạnh dưới sự bảo trợ của nghiệp đoàn giới chủ nhân Confindustria, ông Celli nhận một phần trách nhiệm của mình trước thực trạng này nhưng khẳng định rằng một con người không thể thay đổi tất cả.

 Theo báo Pháp Le Monde, nhà xuất bản San Paolo tập hợp ý kiến phản đối hiện trạng bất công đối với trí thức trẻ trong quyển sách mang tên Nhân tài trốn chạy (La Fuga dei Talenti). Một nữ giảng viên tại một đại học ở Mỹ tên Cristina Cammarano chia sẻ: “Tại Ý, đồng lương của tôi thậm chí không đủ trả tiền thuê nhà và tôi phải chờ một giảng viên khác chết đi để thế chỗ”.  Chuyên gia Sergio Nava cáo buộc hệ thống các trường đại học tại Ý ít năng động, quan liêu, tệ nạn quen biết gửi gắm. Một cuộc khảo sát tại Đại học Messine ở Sicily hồi đầu năm 2009 cho thấy hơn một nửa giảng viên của khoa y có họ hàng với người trong trường.

Xung đột thế hệ

Chuyên gia kinh tế từng tốt nghiệp Đại học Bocconi ở Milan là ông Marco Fantini hiện đã sang Bỉ sau một thời gian làm việc trong nước, giải thích rằng hệ thống quản lý ở Ý ưu đãi quá đáng đối với người làm việc lâu năm mà không khuyến khích người mới. Trong một xã hội đang già đi, lớp người lớn tuổi đông và có ảnh hưởng lớn. Họ tìm cách bảo vệ đặc quyền của họ. Giáo sư Marc Lazar, chuyên gia về nước Ý tại Đại học Sciences Po Paris của Pháp, nhận định rằng nước Ý đứng bên bờ của cuộc xung đột thế hệ, trong đó giới trẻ bị tước đoạt quyền lợi nên họ phải tìm ra nước ngoài. Theo ông Lazar, Ý thiếu quan tâm đón nhận các nhà khoa học trẻ để kế thừa trong khi Pháp, Anh và Đức xem đó là nhiệm vụ trọng tâm. Hồi năm 2007, trong cuộc thi tuyển các nhà nghiên cứu trẻ của Trung tâm Nghiên cứu Khoa học quốc gia Pháp (CNRS), cơ quan này đã dành 30% chỗ tuyển dụng mới cho ứng viên người Ý.

Trong khi đó, một dự luật về cải cách đại học sẽ được thảo luận tại Thượng viện Ý vào tháng 2. Tuy nhiên, dự luật bị nhiều người chỉ trích với lý do nó vẫn dựa trên hệ thống đại học vốn ít chịu chi tiêu và quá kén chọn. Tổng thống Napolitano đã trả lời thư gửi của những sinh viên mới tốt nghiệp: “Tôi hiểu những lập luận của các bạn. Nhưng tôi hy vọng rằng trong tương lai gần, những điều kiện sẽ hội đủ để các bạn quay về”.