“Trưng bày” tội phạm ở Mexico

Cuộc truy lùng Raydel “Crutches” Lopez Uriarte, trùm một băng đảng ma túy khét tiếng ở thành phố Tijuana, Mexico, đã kết thúc trong thắng lợi hôm 8-2. Tuy nhiên, trước khi đối mặt với công lý, tên trùm này phải xuất hiện trước giới truyền thông.

Raydel “Crutches” Lopez Uriarte (thứ hai từ phải sang) xuất hiện trước giới
truyền thông ở thủ đô Mexico City, Mexico hôm 9-2. Ảnh: AP

Khoe chiến tích

Một ngày sau khi sa lưới pháp luật, Lopez và 3 người khác bị bắt trong cùng đợt bố ráp buộc phải đứng dàn hàng ngang để các phóng viên báo đài chụp ảnh và đưa tin tại thủ đô Mexico City. Trong sự kiện được truyền hình trực tiếp này, một sĩ quan cảnh sát liên bang đọc tuyên bố và trả lời một số câu hỏi về cuộc bố ráp hôm 8-2.

Theo báo Los Angeles Times (Mỹ), những hình ảnh về sự kiện nói trên – được gọi là “màn giới thiệu” dù không có cái bắt tay xã giao nào diễn ra – được phát trên ti vi cả ngày hôm đó. Các quan chức Mexico xem những “màn giới thiệu” loại này là bằng chứng về chiến thắng trong cuộc chiến đầy cam go chống các băng đảng ma túy được phát động vào cuối năm 2006. Vì thế, hầu như ngày nào cũng có một trong số hàng ngàn nghi can bị bắt trong các cuộc bố ráp chống ma túy được đưa ra “trình diễn” trước giới truyền thông cùng với những chiến lợi phẩm thu giữ được. Trong một số trường hợp, những nghi can này còn bị cảnh sát thẩm vấn ngay tại chỗ trong lúc các phóng viên ghi lại câu trả lời.

Những màn giới thiệu này không chỉ dành cho tội phạm ma túy. Khắp Mexico, các nhà chức trách liên bang, tiểu bang và địa phương tiến hành hàng trăm sự kiện tương tự dành cho nhiều loại tội phạm nặng nhẹ khác nhau, từ trộm xe hơi cho đến cướp bóc. Gần đây, 3 người đàn ông ở Mexico City buộc phải xuất hiện trước camera cùng với 3 chai nước họ đánh cắp từ những nạn nhân của một trận lũ lụt.

Gây tranh cãi

Các nhà phân tích cho rằng đây là dịp hiếm hoi để các nhà chức trách Mexico thuyết phục người dân và cử tri rằng họ đang nỗ lực làm cho đường phố trở nên an toàn hơn và công lý vẫn được thực thi. Mặt khác, ông Edgar Cordova, biên tập viên báo El Grafico, cho rằng việc đăng tải hình ảnh nghi can trên các phương tiện truyền thông có thể giúp chống lại tội ác bằng cách mời gọi những nạn nhân khác cung cấp thêm thông tin. Hiện nay, vẫn còn rất ít người Mexico trình báo về các vụ tội phạm do lo sợ và mất lòng tin vào cảnh sát.

Không có gì khó hiểu khi các nhà hoạt động nhân quyền tỏ ra bất bình trước kiểu chống tội phạm nói trên của chính phủ.  Họ cho rằng các nhà chức trách đã vi phạm quyền lợi của nghi can bằng cách thể hiện họ như là những người có tội ngay cả khi họ chưa bị buộc tội.  Luis Garcia Lopez-Guerrero, một quan chức của Ủy ban Nhân quyền quốc gia, nói sự xuất hiện ngày càng nhiều của những cuộc “trưng bày” tội phạm như thế đã gây hại cho nỗ lực điều hành bằng pháp luật và thúc đẩy dân chủ ở Mexico. 

Trong khi đó, ông Ernesto Lopez Portillo Vargas, giám đốc điều hành Viện An ninh và Dân chủ ở Mexico City, nhận định rằng chính sách nói trên mang động cơ chính trị và cần phải chấm dứt. Ngoài những lý do trên, những người chỉ trích còn lo ngại rằng nếu một nghi can nào đó được phán quyết vô tội, sẽ quá trễ để họ lấy lại danh dự của mình nếu lỡ bị đưa ra “trình làng” trước khi xét xử.