Cầu nối quan trọng

Đây là hội nghị ngoại trưởng đầu tiên của ASEM sau đợt mở rộng lần thứ 3 tại Hội nghị Cấp cao ASEM lần thứ 8 (tháng 10-2010) kết nạp 3 thành viên mới là Nga, Úc và New Zealand. Hội nghị đã thông qua Tuyên bố chung với nhiều quyết định quan trọng về phương hướng và chương trình hợp tác Á - Âu. 46 vị ngoại trưởng các nước thành viên đã tập trung thảo luận 5 chủ đề gồm: các vấn đề khu vực, các thách thức an ninh truyền thống, các vấn đề toàn cầu, thúc đẩy phục hồi kinh tế sau khủng hoảng tài chính, triển khai kết quả Hội nghị Cấp cao ASEM-8 tại Brussels (Bỉ) năm 2010 và chuẩn bị Hội nghị Cấp cao ASEM-9 tại Lào năm 2012.

Hãng AFP nhận định: Trong bối cảnh tình hình quốc tế có những biến động mới thời gian gần đây, các thành viên ASEM nhất trí cho rằng bên cạnh các thách thức an ninh truyền thống vốn có, thế giới nói chung và hai châu lục Á - Âu nói riêng đang đứng trước hàng loạt thách thức phi truyền thống. Nổi cộm nhất là an ninh lương thực và an ninh năng lượng tác động sâu sắc đến đời sống của người dân.

Khối ASEM Á - Âu chiếm 60% dân số thế giới và hơn 50% GDP toàn cầu. Trong bài phát biểu đầu tiên tại hội nghị sau lời khai mạc của Thủ tướng Viktor Orban nước chủ nhà, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Gia Khiêm nhấn mạnh: trải qua 15 năm hình thành (1996) và phát triển, ASEM đã trưởng thành vượt bậc, thực sự trở thành cầu nối quan trọng không thể thay thế trong quan hệ đối tác Á - Âu, có tính hấp dẫn và sức sống mạnh mẽ. Phó Thủ tướng đề cao tầm quan trọng của hội nghị đối với cục diện quốc tế và tăng cường quan hệ hợp tác nhiều mặt Á - Âu.

Việt Nam tham dự hội nghị lần này với vị thế là nước chủ nhà Hội nghị Ngoại trưởng ASEM-9 tại Hà Nội hồi tháng 5-2009. Hội nghị đánh giá cao trong 2 năm qua, Việt Nam đã triển khai nhiều sáng kiến về  hoạt động của ASEM. Theo AFP, khi thảo luận về các vấn đề an ninh khu vực, hội nghị đặc biệt quan tâm tới phát biểu của Phó Thủ tướng Phạm Gia Khiêm về tình hình Đông Nam Á. Phó Thủ tướng khẳng định việc duy trì hòa bình, an ninh và ổn định ở biển Đông là lợi ích chung của các nước trong và ngoài khu vực, các bên liên quan cần nghiêm chỉnh tuân thủ luật pháp quốc tế và các quy tắc ứng xử đã được thỏa thuận.

Điểm mới của hội nghị lần này là các nước thành viên ASEM khẳng định quyết tâm chung tăng cường phối hợp chính sách và hành động ứng phó với biến đổi khí hậu, thiên tai, an toàn hạt nhân, bảo đảm an ninh lương thực bền vững, an ninh trên biển, sử dụng bền vững nguồn nước, trong đó có sáng kiến hợp tác giữa các quốc gia ven sông Mê Kông và sông Danube. Hãng AFP nhận định: ASEM còn nhiều việc phải làm từ nay đến Hội nghị Cấp cao ASEM-9 tại Lào năm 2012 và Hội nghị Ngoại trưởng ASEM-11 tại Ấn Độ năm 2013.