Nỗi lo người bệnh “bỏ chạy”

* Phóng viên: Chỉ nhìn rừng xe máy bạt ngàn lấn cả các lối đi bên ngoài cũng cảm nhận được sức ép bên trong. Khó lắm không?

- Bác sĩ Phan Thanh Hải: Từ vài năm nay, trung tâm đã phải tổ chức khám từ 4 giờ đến 20 giờ mới có thể giải quyết cho khoảng 2.000 - 3.000 người. Nhiều người trong số đó đến từ các tỉnh và họ muốn khám xong trong ngày.

Mơ một sự đảo chiều ngoạn mục

* Chủ đề bệnh viện quá tải mới đây lại được hâm nóng sau chuyến thăm của Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến tại một số bệnh viện ở TPHCM. Từng đi nhiều nơi, bác sĩ nghĩ gì về lối ra cho vấn đề này?

- Vì sao bệnh viện quá tải chắc mọi người đã biết, tôi chỉ nói về khía cạnh nhân lực. Phải nói là khả năng đào tạo của chúng ta hiện nay không đủ cung cấp cho các tuyến y tế, nhất là ở cơ sở. Đã thiếu người có chất lượng lại không đủ thiết bị y tế cần thiết thì tuyến dưới gần như mất hàng “hậu vệ”. Trong hoàn cảnh đó, khó mà ngăn cản người bệnh tìm đến địa chỉ họ cần.

Bác sĩ Phan Thanh Hải trong một ca chẩn đoán Ảnh: HỒNG THÚY

* Vậy làm sao để người bệnh ở các tỉnh không còn “bỏ chạy” lên tuyến trên như cách nói hình tượng của nguyên giám đốc Bệnh viện Nhi Đồng 1 Trần Tấn Trâm?

- Câu hỏi này rất khó, cần tháo gỡ cùng lúc nhiều vấn đề. Nhưng theo tôi, trước hết và quan trọng nhất là phải thuyết phục bằng chính năng lực của bác sĩ, bằng thiết bị y tế và công nghệ thông tin. Bác sĩ cơ sở phải là bác sĩ giỏi, được đào tạo tổng quát để biết phân định bệnh nào cần điều trị tại chỗ, bệnh nào cần chuyển lên trên. Mặt khác, cần xây dựng các vệ tinh của những bệnh viện có thương hiệu lớn như Chợ Rẫy, Nhi Đồng 1 và 2, Chấn thương Chỉnh hình... để tạo sức hấp dẫn. Thật ra nói thì dễ, làm được mới là kỳ công. Cần phải có “nhạc trưởng” để tổ chức phối hợp.

* Trong một bài viết của mình, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc kể rằng ở Thái Lan, nếu lương của bác sĩ tuyến thành phố là 800 USD thì ở tuyến quận - huyện là 1.000 USD và ở tuyến cơ sở, vùng sâu, vùng xa là 1.200 USD, không kể các chế độ chính sách khác đi kèm, như cơ hội đi tu nghiệp, học tập nâng cao trình độ... Cách làm này rõ ràng là ngược với thực tế ở Việt Nam?

- Tôi thấy làm như vậy là công bằng, phù hợp với tính chất nền tảng của y tế cơ sở. Ít ra nó cũng có tác dụng giữ chân các bác sĩ, thậm chí nếu tạo dựng môi trường làm việc tốt còn có thể thu hút bác sĩ giỏi từ các nơi. Nhưng muốn tạo ra sự đảo chiều ngoạn mục thì không thể không đột phá về phát triển giao thông, công nghệ thông tin, kể cả sự quan tâm đến sức khỏe người dân của giới lãnh đạo địa phương.

* Đảo chiều? Bác sĩ có dẫn chứng nào về hiện tượng này?

- Thủ đô Paris 30 năm trước đây là trung tâm y học của nước Pháp, giờ đây đã có nhiều đối thủ cạnh tranh ở các thành phố khác. Trong lúc Paris dần dần lộ ra sức ì thì Marseille, Grenoble... lại bứt phá đi lên. Họ cử bác sĩ sang Mỹ học, rồi sau đó xây dựng trường đại học, các bệnh viện chuyên khoa, mua máy móc mới, áp dụng công nghệ tiên tiến, trả lương cao cho giáo sư, bác sĩ. Pháp lại có tàu cao tốc TGV chạy tới 300 km/giờ nên khoảng cách giữa các vùng miền không còn là vấn đề lớn.

* Và nước ta?

- Việt Nam đang phát triển cả về giao thông và công nghệ thông tin. Tôi tin một ngày không xa sẽ có những địa phương qua mặt TPHCM và Hà Nội nếu hai thành phố này không nhanh chóng rút ra bài học từ Paris.

Đưa chẩn đoán ra khỏi bệnh viện

* Là một trung tâm chẩn đoán với nhiều máy móc, thiết bị y khoa hiện đại, bác sĩ nói gì về dấu hiệu mắc bệnh trong cộng đồng những năm gần đây?

- Qua theo dõi, có thể nói đứng đầu trong danh mục chẩn đoán là viêm gan siêu vi B và C. Tiếp theo đó là các bệnh về tiêu hóa, bệnh phổi, ung thư và đái tháo đường... Rõ ràng đây là thông tin không vui.

* Thế giới quan tâm điều gì nhất trong ngành chẩn đoán vốn có thể “lắng nghe” và “đọc được” những điều thầm kín trong cơ thể, thưa bác sĩ?

- Đó là đưa chẩn đoán ra khỏi bệnh viện, thành lập những trung tâm chẩn đoán độc lập, trang bị hiện đại, được chuẩn hóa để bảo đảm độ tin cậy cao. Làm được như vậy sẽ giúp rút ngắn thời gian khám chữa bệnh ở các cơ sở y tế, tránh được sự lạm dụng, lãng phí và kéo giảm tình trạng quá tải, lề mề.

* Phải chăng hoạt động chẩn đoán - trợ thủ đắc lực của thầy thuốc hiện đại - đang đối mặt với nhiều rào cản?

- Phương tiện chẩn đoán hiện nay ở các cơ sở y tế đến từ nhiều nguồn, đáng tin cậy cũng có mà trôi nổi cũng có, thật khó đánh giá chất lượng. Hiện nay, chi phí trung bình cho lĩnh vực chẩn đoán ở Việt Nam chỉ bằng 25% so với thế giới, nghĩa là chất lượng của phương tiện chẩn đoán và kỹ thuật viên của chúng ta còn thấp lắm. Vậy thì làm sao chẩn đoán chính xác? Mà chẩn đoán không chính xác sẽ dẫn đến rắc rối gì, không phải ai cũng lường hết. Đây là vấn đề tồn tại từ lâu, tiềm ẩn nguy cơ, cần được cơ quan hữu trách nhận diện và tập trung tháo gỡ.

* Bác sĩ tin rằng tình hình y tế nói chung sẽ sáng sủa hơn?

- Tôi tin, vì đó là xu thế, vì cái mới sẽ xuất hiện, được cổ vũ và tính ì sẽ bị đẩy lùi.