Anh Trần Đức Thanh bên khối đá to đùng rơi xuống ruộng nhà mình hôm 17-3Nhiều năm qua, hàng trăm hộ dân xã Tiến Hóa, huyện Tuyên Hóa - Quảng Bình luôn sống trong thắc thỏm lo âu vì mỏ đá Lèn Na khai thác khiến đá văng lổn ngổn trên đồng ruộng. Đội mũ bảo hiểm khi đi làm đồng là cách mà người dân Tiến Hóa buộc phải chọn lựa để bảo vệ tính mạng của mình. Thế nhưng, mũ bảo hiểm cũng chỉ có thể chống chọi được với những viên đá nhỏ, trong khi từ mỏ Lèn Na văng ra không ít tảng đá to đùng.
“Mỗi lần người ta nổ mìn khai thác trên đỉnh Lèn Na, đá sạt xuống hoặc văng ra đầy đồng, người làm ruộng phải bỏ chạy để thoát thân. Ngày nào ra đồng, việc đầu tiên của chúng tôi là tìm nhặt những cục đá nhỏ gom lại, còn các khối đá lớn thì chịu thua, không cách gì chuyển đi chỗ khác nổi” - anh Trần Đức Thanh, ngụ thôn Trung Thủy, xã Tiến Hóa, ngao ngán.
Mới đây, ngày 17-3, một vụ đá bay đã làm thiệt hại nặng ruộng lúa của anh Thanh. “Hôm đó, vợ chồng tôi nhổ cỏ tại mảnh ruộng sát chân núi Lèn Na, bên cạnh là 2 đứa trẻ chăn bò. Bất chợt nghe tiếng mìn nổ ầm ầm trên đỉnh núi, nhìn lên thấy đá bụi bay mù mịt, chúng tôi vội bỏ chạy. Khi bụi tan, tôi thấy một khối đá lớn bằng căn phòng văng đúng chỗ vợ tôi vừa nhổ cỏ, xung quanh là vô số mảnh đá vừa và nhỏ” - anh Thanh hoang mang.
Người dân Tiến Hóa rất bức xúc vì họ canh tác trên đồng ruộng của mình nhưng lại phụ thuộc vào giờ giấc nổ mìn của mỏ đá; tài sản, tính mạng không được bảo đảm. “Người giẫm mảnh đá bị thương rất phổ biến. May mắn là đến nay chưa có ai gặp mệnh hệ gì song đã có nhiều người suýt chết do đá văng trúng” - chị Nguyễn Thị Lương, ngụ thôn Thung Thủy, cho biết.
Mỏ đá Lèn Na trực thuộc Nhà máy Xi măng Sông Gianh, đơn vị khai thác là Xí nghiệp Cosevco 12. Năm 2005, UBND tỉnh Quảng Bình đã có quyết định thu hồi 81.730 m2 đất nông nghiệp giáp chân mỏ để làm hành lang an toàn. Ngày 9-6-2005, UBND tỉnh phê duyệt mức bồi thường thiệt hại giải phóng mặt bằng hành lang mỏ đá Lèn Na; giao Ban Quản lý dự án Nhà máy Xi măng Sông Gianh phối hợp với UBND huyện Tuyên Hóa chi trả cho dân. Thế nhưng, đến nay, dù nhà máy đã đi vào hoạt động nhưng việc giải phóng mặt bằng và bồi thường thiệt hại vẫn chưa được giải quyết.
Ông Cao Văn Trúc, Chủ tịch UBND xã Tiến Hóa, cho biết xã đã nhiều lần làm việc với Nhà máy Xi măng Sông Gianh và Xí nghiệp Cosevco 12 để tìm cách giải phóng mặt bằng và đền bù cho người dân cũng như có biện pháp bảo đảm an toàn trong quá trình khai thác đá. Xã cũng đã báo cáo, đề xuất với huyện, tỉnh nhưng đến nay, việc đền bù, giải phóng mặt bằng hành lang an toàn tại mỏ đá Lèn Na vẫn chưa được giải quyết dứt điểm. Người dân vẫn phải đối mặt với nguy hiểm mỗi khi ra đồng.