Sẽ siết phí vay vốn ngân hàng?

Hiện nhiều NH có thu phí 2-3%/năm với các khách hàng doanh nghiệp (tính ra LS cho vay là 20-21%/năm), khoảng 6%/năm với khách hàng cá nhân (LS vay là 24%/năm).

18%, chiếc áo quá chật

Người vay vốn than phiền rằng các NH cho vay LS chỉ có 18% nhưng lại thu phí đủ kiểu, đẩy LS cho vay lên ngoài 20%. Các khoản phí này rất đa dạng, đủ loại tên gọi nhưng thực chất cũng là LS cho vay.

Theo qui định về LS cho vay áp dụng từ 19-5, trần LS cho vay không được vượt quá 18%/năm. Mức LS này được tính trên cơ sở của LS cơ bản do NH Nhà nước ban hành là 12%/năm cộng với biên độ tối đa 150% (theo qui định của Bộ luật dân sự). Tuy nhiên, hiện hầu hết NH đang huy động vốn với LS 14-15%, cá biệt có mức LS lên đến 16%. Mặt bằng LS này đã gần sát với trần LS cho vay trong khi các NH còn phải nộp dự trữ bắt buộc, dự trữ thanh khoản... Nhiều NH cho biết sau khi trừ đi các khoản này thì giá vốn cũng đã ngấp nghé mức 18%, buộc phải cho vay trên 18%. Để không bị "thổi còi", các NH đã tính LS cho vay đúng 18% và người vay phải trả thêm các khoản phí với nhiều tên gọi khác nhau.

"Công nghệ thu phí”

Thực tế các NH đã hình thành "công nghệ" thu thêm ngoài LS cho vay. Có NH không thu phí nhưng thực tế người vay vẫn phải trả LS cao hơn 18%. Theo một phó giám đốc công ty TNHH ở Q.Tân Bình, TP.HCM, NH cho vay 110 tỉ đồng nhưng thỏa thuận với doanh nghiệp chỉ giải ngân 90 tỉ đồng, 20 tỉ đồng còn lại doanh nghiệp gửi lại NH được xem là khoản đảm bảo cho khoản lãi vay phải trả. Vay 110 tỉ trả lãi đủ số này nhưng chỉ nhận được có 90 tỉ, tính ra LS vẫn vượt trần LS cho vay được phép. Chẳng có khoản phí nào chi ra ở đây nên khó mà thổi còi.

Theo nhiều doanh nghiệp, dù biết NH cho vay vượt trần LS nhưng trong điều kiện NH huy động LS cũng khá cao, vì vậy nếu cứ đòi LS 18% thì chỉ có nước... đói vốn. Không ít doanh nghiệp băn khoăn chưa chắc được vay vốn nếu cấm thu phí mà không tăng trần LS cho vay. Ông Ngô Phước Hậu - chủ tịch hội đồng quản trị Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu thủy sản An Giang - cho rằng các NH sẽ không thể chịu lỗ, họ sẽ tìm mọi cách để có thể bù đắp chi phí. Vì vậy, nếu cấm thu phí LS thì các doanh nghiệp càng khó có cơ hội vay vốn của NH.

Bớt phí thì phải thêm lãi suất

Các NH cũng đã đưa ra nhiều kịch bản để bớt thu phí. Kịch bản thứ nhất là phải tăng LS cơ bản để tăng trần LS cho vay. Kịch bản thứ hai là hạn chế thu phí nhưng vẫn giữ nguyên LS cơ bản thì các NH buộc phải giảm LS huy động xuống. Nhưng kịch bản này khó thực hiện trong bối cảnh lạm phát cao và lượng vốn huy động của NH tăng chậm. Kịch bản thứ ba là vẫn tiếp tục cho thu phí nhưng có kiểm soát kết hợp với tăng nhẹ LS cơ bản.

Kịch bản được nhiều chuyên gia NH đồng tình nhất là phải tăng LS cơ bản. Tuy nhiên, theo các ý kiến này, NH Nhà nước phải dứt khoát khi tăng LS cơ bản để các NH có thể tính đúng, tính đủ các chi phí vào trong LS. Nếu chỉ tăng LS cơ bản theo kiểu tượng trưng thì cũng sẽ khó loại bỏ được tình trạng thu phí. Khi mà ưu thế hiện đang thuộc về người cho vay thì NH vẫn thu phí nếu vì vướng trần LS cho vay nên không được tính đúng, đủ chi phí vốn vào trong LS.

Với biên độ cho phép theo Luật dân sự là 150% thì cứ tăng thêm 1% LS cơ bản, trần LS cho vay sẽ nâng thêm được 1,5%. Theo các chuyên gia NH, dù kịch bản nào thì cũng nên rõ ràng để không còn nhập nhằng LS với phí.