Tâm tình người bán sách số một của Afghanistan

Có bằng kỹ sư nhưng người đàn ông 54 tuổi này chỉ quan tâm đến chuyện bán sách và theo đuổi nghề này đã 35 năm. Được những người yêu sách trong nước và định cư ở nước ngoài biết tiếng từ lâu, ông Rais hãnh diện cho rằng mình là nhà sưu tập lớn nhất loại sách viết về Afghanistan bằng các ngôn ngữ chính trên thế giới. Chỉ về phía các tủ sách gần 1 triệu quyển, ông nói: “Tôi nghĩ đây là bộ sưu tập độc nhất vô nhị”. Sau khi chế độ Taliban sụp đổ năm 2001, nhà báo Na Uy Asne Seierstad đã mô tả chân dung của ông trong quyển sách The Bookseller of Kabul. Quyển sách trở nên nổi tiếng khắp thế giới với lượng phát hành hơn 1 triệu bản.

Bắt đầu từ năm 2002, ông Rais lên kế hoạch đi bán sách khắp các vùng xa xôi ở Afghanistan. Tuy nhiên, ông không nhận được sự tài trợ của các tổ chức phi chính phủ quốc tế về các chương trình văn hóa giáo dục nên phải tự bỏ tiền mua xe. Chiếc xe buýt đã chở theo khoảng 20.000 quyển sách đi một số tỉnh miền Bắc nhưng bạo động và mất an ninh tại miền Nam và Đông đã ngăn ông tiếp cận các địa phương này. Ông nói: “Đó là một công việc hết sức hào hứng nhưng chúng tôi phải bỏ dở vì không nhận được sự trợ giúp của chính quyền và các tổ chức phi chính phủ. Tất nhiên việc kinh doanh có lời là chuyện của tôi nhưng người dân cũng có lợi rất nhiều khi tiếp cận với sách vở”. Ông cho biết giá sách bán trên xe tại các địa phương không cao hơn giá bán tại hiệu sách chính ở Kabul.

Tinh thần ham thích tìm tòi qua sách vở bị mai một phần nào trong tập quán của người dân Afghanistan trong 3 thập niên qua. Chiến tranh đã ảnh hưởng xấu đến giáo dục và học thuật ở nơi từng là quê hương của nhiều học giả, nhà khoa học, thi sĩ lớn của châu Á trong lịch sử . Ông Rais nói: “Thông qua sách, con cháu chúng ta mới biết về văn hóa và lịch sử của dân tộc mình và hiểu thêm thế giới. Sách giống như biển, phải lặn sâu trong đó mới mò được ngọc. Phải đọc sách mới biết được cách giải quyết những vấn đề của dân tộc mình. Nếu không đọc sách, dốt nát và xáo trộn sẽ tiếp tục tồn tại”.

Người chủ hiệu sách đầy tâm huyết này đang tiếp tục viết quyển hồi ký về 3 thập niên vừa qua và bày tỏ mong muốn mở rộng việc buôn bán sách, xuất bản, thư viện và giao lưu với thế giới trong các nghiệp vụ này.