Ngoại giao cá nhân

Báo Độc lập Nga nhận định: “Trong chuyến đi, TT Bush đã nỗ lực tăng cường quan hệ toàn diện với TQ, đồng thời cũng bảo đảm với các đồng minh của Mỹ ở châu Á rằng Washington sẵn sàng bảo vệ họ trong sự liên minh hiện có”. Mục tiêu chính của TT Bush, theo báo Mỹ Christian Science Monitor, là giới thiệu chính sách châu Á thành công và tăng cường quan hệ đối tác chiến lược Mỹ - Trung để bàn giao lại cho người kế nhiệm. Đây là cuộc gặp lần thứ 15 trong hai nhiệm kỳ của TT Bush với các nguyên thủ quốc gia TQ. Theo các nhà phân tích, trong 8 năm qua, chính sách của Washington đối với TQ đã thay đổi rất nhiều. Khi mới nhậm chức TT nhiệm kỳ đầu, ông Bush đã coi Mỹ và TQ là “đối thủ cạnh tranh chiến lược”, trái với quan điểm của người tiền nhiệm Bill Clinton coi hai nước Mỹ - Trung là “đối tác chiến lược”. Giờ đây, sau 8 năm làm TT, ông Bush đã xây dựng được mối quan hệ “vừa đối tác vừa cạnh tranh chiến lược”. Theo các cố vấn của Nhà Trắng, những nỗ lực của TT Bush trong đối thoại và hợp tác với các nhà lãnh đạo TQ đã góp phần lôi cuốn Bắc Kinh tích cực tham gia các biện pháp phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên trong khuôn khổ cuộc đàm phán 6 bên.

Trước khi thăm TQ, TT Bush đã tiếp một số nhà báo châu Á tại Nhà Trắng. Đề cao chính sách châu Á của Mỹ, ông Bush nói: “Các mối quan hệ của Mỹ với Thái Lan, Hàn Quốc và TQ chưa bao giờ mạnh hơn lúc này”. Phát biểu tại Bangkok, TT Bush đã tán dương “phép mầu châu Á” với các nền kinh tế không ngừng phát triển ở toàn khu vực và “Mỹ đã đóng một vai trò trong sự biến đổi to lớn này”. Báo chí Mỹ đã đánh giá cao cam kết có thể là lần cuối cùng của ông Bush: “Lợi ích của chúng ta đòi hỏi phải gắn bó mạnh hơn bao giờ hết với châu Á”.

Tại Hàn Quốc, ông Bush đặt điều kiện nước này phải mua thịt bò của Mỹ thì Quốc hội Hoa Kỳ mới phê chuẩn Hiệp ước Mậu dịch tự do (FTA) song phương. Một lần nữa, ông lại đánh tiếng với CHDCND Triều Tiên hủy bỏ hoàn toàn chương trình hạt nhân để đánh đổi việc Mỹ xóa tên Bình Nhưỡng khỏi danh sách những nước ủng hộ khủng bố và tiến tới lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước.

Nguyên tắc “có đi có lại” đã được TT Bush nhắc đi nhắc lại như một thông điệp gửi tới nhân dân Mỹ và các nước châu Á. Ông nói tại Bangkok: “Những tiếng nói thể hiện chủ nghĩa cô lập về kinh tế không thể hiện lợi ích của nhân dân Mỹ. Chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch cũng cần sớm được gỡ bỏ ở châu Á”.

Giới phân tích nhận xét rằng chuyến thăm châu Á cuối cùng của TT Bush chỉ nhằm phô trương thành tích cải thiện và tăng cường quan hệ với châu lục đông dân nhất thế giới này và để lại hình ảnh tốt đẹp của cá nhân, trong khi uy tín của ông ở châu Âu, đặc biệt khu vực Trung Đông, giảm sút tệ hại do hai cuộc chiến ở Iraq và Afghanistan. Giáo sư Kenneth Lieberthal, Trường Đại học Michigan, phân tích: “Nhìn bề ngoài, chính quyền Bush đã để lại hình ảnh tốt hơn ở châu Á so với các khu vực khác. Nhưng ở trong nước Mỹ thì trống rỗng!”. Chắc chắn người kế nhiệm ông Bush, dù là ông Barack Obama hay ông John McCain phải nhận thức được sự thật này, theo đánh giá của báo Hồng Kông South China Morning Post.