Ngoại giao sâu rộng

Nhưng, theo báo New York Times, cả ba nhân vật mà ông Obama lựa chọn - Thượng nghị sĩ Hillary Rodham Clinton, từ đối thủ trở thành ngoại trưởng; tướng James L. Jones, cựu chỉ huy NATO, cố vấn an ninh quốc gia; Robert M. Gates, tiếp tục đảm nhận vị trí bộ trưởng quốc phòng- đã chấp nhận một sự thay đổi sâu rộng về những ưu tiên và cách thức xử lý trong lĩnh vực an ninh quốc gia. Sự thay đổi chắc hẳn sẽ tạo ra một đội ngũ các nhà ngoại giao và nhân viên phụ tá hùng hậu, mà trong nhãn quan của chính quyền Obama sắp tới, sẽ liên kết thực hiện những kế hoạch lớn khắp thế giới nhằm ngăn chặn xung đột và xây dựng lại những đất nước bị tàn phá. Ông Obama cũng cam kết tăng số quân chiến đấu Mỹ.

Liệu những nỗ lực đó có khiến cho sự thay đổi- một mục tiêu mà ông Obama bắt đầu nói đến từ mùa hè 2007- sẽ “là sự thử nghiệm chính sách đối ngoại sâu rộng trong nhiệm kỳ TT của ông”, theo một trong những cố vấn hàng đầu của ông Obama? Nhà cố vấn không nêu tên này nói rằng cả ba người đều chấp nhận “tái cân bằng sự đầu tư cho an ninh quốc gia Mỹ” sau nhiều năm dồn sức quá nhiều vào khả năng chiến đấu dưới chính quyền TT Bush. Denis McDonough, một cố vấn đối ngoại khác của ông Obama, nhìn vấn đề hơi khác: “Đây không phải là thử nghiệm mà là giải pháp thực tế đối với một vấn đề đã được thừa nhận từ lâu. Suốt chiến dịch tranh cử, ông Obama đã dành nhiều thời gian để chìa tay ra với những sĩ quan quân đội về hưu cũng như lớp người trẻ tuổi hơn đã phục vụ ở Iraq và Afghanistan để tìm ở họ những bài học. Không có cuộc họp nào ông lại không bàn luận về sự cần thiết tăng cường và hợp nhất những công cụ khác của sức mạnh quốc gia để chống lại các mối đe dọa của chiến tranh không quy ước”.

Các cố vấn của ông Obama cho biết ông đang đầu tư cho các nhiệm vụ xã hội, dù rằng TT Bush đã không ngừng hứa hẹn về sự thay đổi theo hướng như vậy trong hàng loạt bài diễn văn hồi cuối năm 2005. Tầm bao quát chính trị của ông Obama có thể đến từ ông Robert Gates, cựu giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương và là cựu binh thời chiến tranh lạnh, người chỉ cách đây vài tháng nói rằng “khó mà tưởng tượng được” việc ông ta sẽ tiếp tục nhiệm vụ ở Lầu Năm Góc. Một năm trước đây, trước sự yên lặng có chủ ý từ Nhà Trắng, ông Gates bắt đầu có một loạt phát biểu về những hạn chế của sức mạnh quân sự trong chiến tranh và cho rằng giành chiến thắng quân sự là điều không thể. Ông đề cao “sức mạnh mềm” vốn rất quan trọng suốt thời kỳ chiến tranh lạnh. Ông đổ lỗi cho cả chính quyền của ông Clinton và TT Bush và nhấn mạnh trong một cuộc phỏng vấn rằng “hầu như chúng ta đã quên mọi thứ đã học được ở Việt Nam”. Trong khi đó, người được chọn là cố vấn an ninh quốc gia, tướng Jones, đã gây bùng nổ khi tuyên bố trong một bản báo cáo rằng chiến lược của TT Bush ở Afghanistan đã thất bại. Tướng Jones được trích lời rộng rãi nói rằng “NATO sẽ không chiến thắng ở Afghanistan” và lời bình đó ngay tức khắc gây chia rẽ trong Nhà Trắng.

Nhiều lần trong nhiệm kỳ của mình, TT Bush hứa thay đổi chiến lược, thậm chí tạo ra một “nguồn lực dân sự dự phòng”, được ví như những nhà kiến tạo đất nước. Nhưng rồi chỉ là lời hứa. Nếu ông Obama và nhóm của ông có thể mang lại loại thay đổi đó, nó có thể đánh dấu như một trong những thay đổi có ý nghĩa nhất trong chiến lược an ninh quốc gia suốt nhiều thập niên và làm tăng quyền lực của bà Clinton với tư cách ngoại trưởng.

“Thay vì đóng cửa các tòa lãnh sự, chúng ta cần mở nó ra ở những góc khuất khó khăn và vô vọng của thế giới” - ông Obama nói và cam kết dành ưu tiên cao cho hoạt động ngoại giao, đặc biệt là ở Afghanistan.