Vướng sao không gỡ?

Cả nước có khoảng 15 triệu người phải đăng ký và cấp mã số thuế, trong đó số người đăng ký người phụ thuộc để được giảm trừ gia cảnh cũng phải cả chục triệu người. Hiện tại, ngoài xác nhận người phụ thuộc là cha mẹ, con cái ruột tương đối ổn, thủ tục đăng ký người phụ thuộc khác đang rối như tơ vò. Người nộp thuế bức xúc, còn chính quyền địa phương (cơ quan phải đứng ra xác nhận nội dung đăng ký) và cơ quan thuế thì lúng túng, phải thực hiện các biện pháp chữa cháy.

Chẳng hạn, ngành thuế yêu cầu đối với người phụ thuộc ngoài cha mẹ, con ruột phải có xác nhận không nơi nương tựa, người tàn tật, mất sức lao động thì có xác nhận của cơ quan y tế... nhưng không có hướng dẫn cụ thể, thiếu công cụ hỗ trợ nên những yêu cầu này trở nên quá sức đối với chính quyền địa phương. Ngành thuế đã tổng hợp những vướng mắc này, trình lên Bộ Tài chính để được hướng dẫn giải quyết. Thế nhưng, trong văn bản mới nhất hướng dẫn về thuế TNCN, Bộ Tài chính vẫn không đả động gì đến biện pháp tháo gỡ các vướng mắc này.

Để “chữa cháy” trong thời gian chờ hướng dẫn cụ thể của Bộ Tài chính, Cục Thuế TPHCM tạm chấp nhận đăng ký người phụ thuộc theo kiểu chung chung: Chính quyền địa phương chỉ xác nhận chữ ký của cá nhân trên bản khai, bản tự cam kết chứ không xác nhận nội dung khai, cam kết (trong khi yêu cầu của ngành thuế là phải xác nhận nội dung kê khai, cam kết).

Nhiều người bức xúc: Không biết liệu đến khi có hướng dẫn cụ thể, bản kê khai của mình còn có giá trị hay phải hủy bỏ và thực hiện lại. Đó là chưa kể đến những tiêu cực, nhũng nhiễu phát sinh xung quanh việc xác nhận không nơi nương tựa, mất sức lao động... bắt đầu xảy ra. Nếu tình trạng này kéo dài, gian lận trong kê khai đăng ký người phụ thuộc gia tăng, thất thu thuế là chuyện không tránh khỏi.

Mới đây, trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, giáo sư – tiến sĩ – luật sư Kevin Holmes, giảng viên Đại học Wellington, chuyên gia quốc tế trực tiếp tư vấn cho Chính phủ Việt Nam về xây dựng và triển khai Luật Thuế TNCN, nhấn mạnh: “Yếu tố cốt lõi để triển khai Luật Thuế TNCN là trình độ công nghệ thông tin trên toàn quốc đã tích hợp toàn diện”. Khi cơ sở hạ tầng thông tin chưa được tích hợp toàn diện, ngành thuế không thể kiểm soát liệu các đối tượng nộp thuế có đăng ký giảm trừ cho người phụ thuộc trùng nhau không và khó kiểm chứng tình trạng của người phụ thuộc.