Thêm hy vọng sống cho bệnh nhân u não

Chủ Nhật, 23:28  26/11/2006

Từ đầu tháng 11, Bệnh viện Chợ Rẫy TPHCM đã đưa vào sử dụng thiết bị phẫu thuật dao gamma (gamma knife) để điều trị các u não nằm sâu mà phẫu thuật thông thường không giải quyết được. Ngoài ra, dao gamma còn điều trị được các dị dạng mạch máu não, bệnh lý não phức tạp

Cách đây 3 năm, bà T.S.M, 56 tuổi, ngụ tại Đà Nẵng, thấy đau đầu và điếc một bên tai. Chạy chữa nhiều nơi không hết bệnh, giữa năm nay bà còn bị thêm liệt mặt và méo mặt. Đến một bệnh viện (BV) địa phương, bà được chẩn đoán bị rối loạn tuần hoàn não nhưng điều trị cũng không lành. Bà liền vào BV Chợ Rẫy, sau khi chụp cộng hưởng từ (M.R.I), bác sĩ phát hiện bà bị một u não trong sâu, không thể phẫu thuật bằng cách thông thường mà chỉ có thể phẫu thuật bằng dao gamma. Tuần qua, bà M. được điều trị bằng kỹ thuật tiên tiến này.

Hiệu quả cao, tác hại ít

Tập trung tia xạ để tiêu hủy khối u

TS-BS Dương Minh Mẫn, Trưởng Khoa Chấn thương sọ não BV Chợ Rẫy, cho biết phẫu thuật não là một dạng phẫu thuật đặc biệt. Khi tổn thương nằm sâu, nếu mổ hở như thông thường, phẫu thuật viên có thể làm tổn thương vùng não lành, gây biến chứng cho bệnh nhân sau đó. Thậm chí nếu đụng chạm đến những trung khu thần kinh quan trọng, bệnh nhân còn có thể tử vong ngay trên bàn mổ. Với dao gamma, bác sĩ không cần mở sọ, mà sử dụng những phương tiện chẩn đoán hình ảnh cao cấp (M.R.I, CT, PET) để xác định vùng tổn thương trong não với độ chính xác cao (sai số dưới 0,5 mm) sau đó bắn những chùm tia xạ vào mục tiêu bằng nhiều hướng khác nhau.

Với đặc điểm trên, theo PGS-TS Võ Văn Nho, Trưởng Khoa Ngoại Thần kinh BV Chợ Rẫy, phẫu thuật bằng dao gamma có nhiều ưu điểm so với những cách mổ sọ não khác. Do không mở sọ não, bệnh nhân không cần gây mê, không đau đớn, không chảy máu, phẫu thuật xong ra về ngay trong ngày. Chưa kể về mặt thẩm mỹ, bệnh nhân không phải cạo tóc, để lại sẹo dài trên đầu như trong mổ hở.

Ngày 15-11, tái khám sau một tuần được phẫu thuật bằng dao gamma để điều trị u não tại BV Chợ Rẫy, anh D.T.M, 49 tuổi, cho biết mình vẫn khỏe mạnh. Các dấu hiệu đau đầu, mờ mắt thuyên giảm phần nào, anh M. tin sau một thời gian nữa các triệu chứng sẽ biến mất, đúng với tiến trình của phương pháp điều trị.

Kết quả có được sau một thời gian ngắn

Theo TS Mẫn, dao gamma chỉ định để điều trị các bệnh dị dạng mạch máu não, các khối u nằm sâu trong não (u dây thần kinh thính giác, u tuyến yên, u sao bào, màng não...), đặc biệt có giá trị cao đối với những trường hợp u ác tính di căn lên não. Khi di căn đến những cơ quan trong cơ thể, u ác tính thường tạo ra nhiều khối u khác nhau và gây chèn ép. Đối với những cơ quan thông thường, u ác tính thường không tạo ra hậu quả tức thời, nhưng đối với não lại gây ra tăng áp lực trong sọ, đe dọa tức khắc đến tính mạng bệnh nhân. Khi can thiệp bằng dao gamma, hiện tượng chèn ép được giải quyết, phù não giảm nhanh chóng, kéo dài sự sống cho bệnh nhân.

Tuy nhiên, trên thực tế dao gamma chỉ có tác dụng với khối u có kích thước dưới 3,5 cm. Sau điều trị, hình ảnh tổn thương sẽ biến mất sau 6 tháng - 1 năm trong khi các triệu chứng được cải thiện nhanh hơn. Để đưa dao gamma vào hoạt động, Ban Giám đốc BV Chợ Rẫy đã chuẩn bị suốt 10 năm qua, bắt đầu từ việc xây dựng đội ngũ phẫu thuật định vị do TS Mẫn phụ trách, cho đến việc cử bác sĩ, kỹ sư đi học tập tại Thụy Điển, quê hương khai sinh dao gamma.

Không cần ra nước ngoài điều trị tốn kém

Dao gamma của BV Chợ Rẫy là máy chính hãng Elekta (Thụy Điển) có 201 nguồn phóng xạ, khác với dao gamma của các hãng khác, chỉ có 15 nguồn phóng xạ. Đây là dao gamma có cấu hình mạnh, hiện đại với đặc tính định vị sang thương bằng khung Leksell có độ chính xác cao; có hệ thống lập trình (APS) tự động điều chỉnh tọa độ tiêu điểm sang thương trong lúc phẫu thuật, giúp phẫu thuật nhanh chóng và chính xác thay vì phải điều chỉnh bằng tay cho mỗi lần phát xạ như các loại dao gamma khác. Nhờ thế, năng lượng phóng xạ chỉ tập trung tác dụng trên vùng tổn thương, không tác hại trên mô lành lân cận.

Trước khi VN trang bị dao gamma, những bệnh nhân có điều kiện thường phải ra nước ngoài điều trị. Tại Pháp, Bỉ, Thái Lan, một ca phẫu thuật bằng dao gamma có giá 10.000 USD, Singapore là 12.000 USD, Trung Quốc 5.500 USD. Tại BV Chợ Rẫy, với phương châm phục vụ bệnh nhân, đặc biệt giúp bệnh nhân nghèo và diện chính sách có điều kiện tiếp cận với điều trị kỹ thuật cao, BV dự kiến chỉ thu ở mức tối thiểu.

Bài và ảnh: Phan Sơn
[Quay lại]