Mở toang cửa thị trường

Tin mới

23/02/2015 23:28

Trong năm 2015, các doanh nghiệp Việt đứng trước những cơ hội chưa từng có để mở rộng thị trường nhưng không ít doanh nghiệp đang đứng ngoài cuộc với tâm lý đầy tự ti

Cộng đồng kinh tế ASEAN với quy mô 600 triệu dân, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) 3.000 tỉ USD sẽ chính thức hình thành vào cuối năm 2015. Cũng trong năm 2015, theo Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN - Trung Quốc, Việt Nam phải cắt giảm thêm đến 90% biểu thuế nhập khẩu hàng từ Trung Quốc.

Cơ hội hiếm có

Đại sứ Nguyễn Vũ Tú - Vụ trưởng, Trưởng đoàn quan chức cấp cao ASEAN (SOM ASEAN) của Việt Nam - đánh giá: Với cộng đồng ASEAN, theo lộ trình hội nhập, các doanh nghiệp (DN) có cơ hội sử dụng đầu vào từ ASEAN để xuất khẩu. Nhờ đó, Việt Nam sẽ tăng nhập khẩu từ ASEAN và tăng xuất khẩu sang Campuchia, Lào, Myanmar. Hiện nhiều DN của Việt Nam đã nắm bắt lợi thế, đầu tư phát triển thị trường sang 3 nước này.

Cộng đồng kinh tế ASEAN sẽ tạo cơ hội cho DN thúc đẩy xuất khẩu thông qua mở rộng thị trường, tháo gỡ rào cản thương mại cho hàng hóa Việt Nam, đồng thời giúp DN tham gia chuỗi cung ứng trong khu vực, góp phần thu hút đầu tư nước ngoài.

 

Kiểm tra chất lượng áo xuất khẩu tại Tổng Công ty CP May Việt Tiến Ảnh: TẤN THẠNH
Kiểm tra chất lượng áo xuất khẩu tại Tổng Công ty CP May Việt Tiến Ảnh: TẤN THẠNH

 

Hiện đã có 2.485 dự án với khoảng 43,77 tỉ USD đầu tư vào ASEAN. Trung bình mỗi dự án vào ASEAN có quy mô 21,6 triệu USD trong khi trung bình 1 dự án tại Việt Nam là 14 triệu USD. Tham gia thị trường kinh tế chung ASEAN cũng giúp đa dạng hóa và cân bằng hơn trong quan hệ kinh tế của Việt Nam với các nước trong khu vực và thế giới. Quan trọng hơn, quá trình này tạo các khuôn khổ mới buộc Việt Nam phải cải thiện môi trường kinh doanh, đầu tư, khuyến khích mọi thành phần kinh tế.

Cơ hội lớn từ hội nhập ASEAN sẽ đến hòa chung với cơ hội từ hàng loạt hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam đang và sẽ ký trong 5 năm tới. Các DN đang đứng trước những thuận lợi chưa từng có để mở rộng thị trường xuất khẩu. Tuy nhiên, cùng với đó, sức ép cạnh tranh cũng đến ngay lập tức và trực diện. Trước tiên là sự cạnh tranh lớn về hàng hóa, môi trường đầu tư, nguồn lực… Những ngành đang duy trì chính sách bảo hộ như ô tô, sữa, mía đường, chăn nuôi, thép… sẽ phải chịu sức ép nặng nhất.

Việc gia nhập sân chơi mới với quy mô 57 FTA (bao gồm hầu hết các nền kinh tế lớn, các cường quốc) đòi hỏi DN phải nắm rõ luật chơi, hiểu hơn về đối tác và văn hóa của họ. Và điều kiện tiên quyết nhất để hiểu, để giao tiếp là phải thông thạo ngoại ngữ. Đây chính là một trong những hạn chế lớn của DN Việt.

Chậm chân sẽ lỡ nhịp

Đánh giá 2015 là năm bản lề bước vào giai đoạn hội nhập, tham gia hoàn toàn vào chuỗi liên kết chung của thế giới, TS Võ Trí Thành, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Quản lý kinh tế trung ương, còn cho rằng DN Việt đang hội nhập sâu rộng vào một thế giới đang biến đổi, đầy rủi ro và bất định. Đây là thế giới của những ông chủ lớn, của những DN lớn.

Một số ý kiến của chuyên gia kinh tế nhận định hiếm nước nào trình độ thấp, thu nhập bình quân đầu người thấp lại ký kết với những nước phát triển nhất thế giới như Việt Nam. Trong cuộc chơi mới, DN các nước đều chuẩn bị rất ráo riết và tự tin thành công trong khi tại Việt Nam, tỉ lệ này chiếm rất thấp. Các DN quan tâm đến nội dung đàm phán các FTA, đặc biệt là Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP)  nhưng chỉ chú ý nội dung các cuộc đàm phán mà chưa thực sự nghĩ về cơ hội, thách thức do các hiệp định này mang lại.

Mới đây, tại buổi tọa đàm về chủ đề hội nhập, Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh tỏ ra lo ngại về việc chuẩn bị hội nhập của DN Việt. Theo Phó Thủ tướng, những cơ hội rất lớn mà cộng đồng ASEAN đã đề ra, DN tư nhân của các nước ASEAN, nhất là các nước đang phát triển, đã nhìn thấy, đầu tư, phát triển thương mại. Nhưng chúng ta dường như chưa nắm bắt được, để cho các DN ASEAN nhảy vào sân nhà và tạo ra thách thức lớn.

Với cộng đồng ASEAN, muốn cạnh tranh, chúng ta phải nâng cao tiêu chuẩn chất lượng. Các FTA đang có và các FTA sắp ký có tiêu chuẩn rất cao về môi trường, lao động, mua sắm công… Nền kinh tế mở cũng tạo ra cơ hội để Chính phủ phải thể chế hóa luật pháp theo cơ chế thị trường thuận lợi hơn, cải cách thủ tục hành chính để tạo môi trường thông thoáng, bình đẳng, minh bạch; đồng thời DN cũng tận dụng được công nghệ mới do DN nước ngoài mang vào. Nếu DN nào nắm được thách thức, biến thách thức thành cơ hội thì sẽ thành công. Quan trọng nhất là DN phải tăng tính chủ động.

 

GS Nguyễn Quang Thái, Phó Tổng thư ký Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam:

Lạc quan dù có khó khăn

Đúng là các FTA đã và sắp ký kết sẽ bao trùm gần như hầu hết các đối tác lớn trên thế giới. Đây là cơ hội lớn cho hàng hóa và dịch vụ Việt Nam tham gia vào thị trường khu vực cũng như thế giới. Sự chuẩn bị của DN chưa tương xứng với thời cơ và cũng là thách thức mới. Tuy nhiên, cần phân tích kỹ 2 mặt. Về sự hiểu biết đối với các thông tin cụ thể về hội nhập, nhiều DN lớn đã biết nên tích cực tham gia tư vấn với các đoàn đàm phán của Chính phủ như dệt may đã nỗ lực nâng nhanh tỉ lệ nội địa hóa lên cao. Tuy nhiên, số đông DN là có quy mô vừa và nhỏ nên lực bất tòng tâm, dù biết cũng khó có sự chuẩn bị cụ thể. Theo tôi, không quá lo lắng vì sự nhanh nhạy của DN Việt khá cao, lộ trình hội nhập cũng có bước đi, có lộ trình nên hoàn toàn thích nghi được.

 

 

Mở toang cửa thị trường

 

Trong quá trình hội nhập, các DN Việt cần có những liên kết và đổi mới công nghệ, tiếp cận nhanh thị trường. Việt Nam cần chủ động tham gia hội nhập sâu với các nước trong vùng, không chỉ chú trọng nâng cao hàng rào bảo hộ mà chủ động tham gia để cùng thiết đặt “luật chơi” từ đầu. Với sự năng động của mình khi kinh tế đất nước đang từng bước hồi phục, DN có khả năng không chỉ làm chủ thị trường nội địa mà còn vươn mạnh ra quốc tế.

Ông Nguyễn Lâm Viên, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty CP Vinamit:

Quay về thượng nguồn sản xuất

DN trong nước không còn niềm tin để mang sản phẩm của mình ra nước ngoài vì các DN nước ngoài vào Việt Nam đã tận dụng được các lợi thế như DN Việt Nam, thậm chí còn làm tốt và được tạo điều kiện tốt hơn để hoạt động. Vì vậy, tương lai DN Việt Nam mang thương hiệu Việt ra nước ngoài để “bằng chị bằng em” gần như không còn khả thi, trừ những DN đã xây dựng được thương hiệu, lớn mạnh lâu nay.

Ngược lại, nhiều DN nước ngoài đầu tư hoạt động, đang bán hàng tại Việt Nam và được người tiêu dùng ưa chuộng hơn so với các nhà sản xuất nội địa. Họ còn xuất hàng hóa đi các nước dưới thương hiệu Việt Nam, sản xuất tại Việt Nam và họ làm rất tốt. Acecook là một ví dụ. Những ông chủ Việt Nam mới tham gia thị trường hoặc chập chững kinh doanh sẽ khó có thể mang hàng ra nước ngoài bằng thương hiệu của mình.

 

Mở toang cửa thị trường

 

Vì vậy, DN Việt chỉ còn con đường cuối cùng là tìm giải pháp kinh doanh của DN nước ngoài để làm cho thị trường Việt Nam. Nếu không, nên trở về thượng nguồn, làm nhà cung cấp và tham gia vào chuỗi cung ứng của các DN, tập đoàn lớn.

DN Việt phần lớn non trẻ, thiếu kinh nghiệm, thiếu vốn và mới làm ăn theo cơ chế thị trường. Trải nghiệm của DN về mặt cơ chế thị trường còn kém. Sức ép thị trường quá lớn, càng hội nhập thì càng phải đi về thế mạnh của chúng ta: về thượng nguồn, khai thác thế mạnh về tài nguyên, lao động. Bắt buộc phải như vậy!

Ông Phạm Ngọc Hưng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh Nghiệp TP HCM:

Không kịp trở tay

Trong cuộc chơi, DN biết mình biết ta, trăm trận trăm thắng. Trong khi DN các nước nắm rõ thông tin, biết luật chơi thì mình không biết gì về họ và luật chơi chung. Việt Nam gia nhập WTO 7 năm rồi nhưng những quy định trong đó DN trong nước vẫn chưa hiểu hết, thậm chí không biết những lộ trình ưu tiên cho DN.

 

Mở toang cửa thị trường

 

DN lâu nay xuất khẩu theo đơn đặt hàng của đối tác nên mang nặng tư duy gia công, không quan tâm nhiều đến việc tác động của các điều khoản hội nhập. DN nhỏ thì chú trọng sản xuất cung ứng cho thị trường trong nước, chưa quan tâm đến cơ hội - thách thức từ hội nhập. Năm 2015, hàng hóa sẽ đổ vào Việt Nam nhiều hơn, nhanh hơn, DN không trở tay cạnh tranh kịp.

Đ.Nghi ghi

 

THANH NHÂN
Bình luận

Đăng nhập với tài khoản:

Đăng nhập để ý kiến của bạn xuất bản nhanh hơn
 
 
Hoặc nhập thông tin của bạn

Mới nhất Hay nhất